جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

منیژه حکمت در گفت و گو با جی پلاس: در هیچ دولتی خودی نیستیم!

کد خبر: ۵۱۸۹۳۹

کارگردان فیلم های تحسین شده «زندان زنان» و «سه زن» از جنس زن هایی است که همه موانع را پشت سر می‌گذارند و هیچ مانعی نمی‌تواند سدی برای رسیدن آنها به هدف بزرگشان باشد. دلسوز بودن «منیژه حکمت» برای جوانان این مملکت و صحبت های صادقانه اش باعث می شود با اندیشه ای که از آن بارها و بارها می گوید، به مشکلات و معضلات موجود بر سر راهت بیاندیشی و امیدوار شوی که هنوز دیده می شوی و دیگرانی هستند که نگران آینده ات باشند. او تهیه کننده یک فیلم اولی در سی و سومین جشنواره فیلم فجر است؛«شکاف». این فیلم معضل جوانان و کودکان این نسل را مطرح می کند و خبرنگار جی پلاس با حکمت درباره شکاف و جوانان امروز به گفت و گو نشسته است. متن کامل این گفت و گو را در ادامه بخوانید: چطور شد تهیه کنندگی فیلم «شکاف» را که به نوعی کار کارگردانی فیلم اولی است، پذیرفتید و این فیلم را انتخاب کردید؟ هرچند که فیلم «گس» فیلم اول آقای کیارش اسدزاده است و مجوز پخش نگرفت و «شکاف» در اصل کار دوم این کارگردان است، اما به هر حال پذیرش تهیه کنندگی یک فیلم اولی نیاز به جسارت و ریسک دارد. نسل جوان سینماگر ما، حرکتش را شروع کرده، این نسل نسلی است که بسیار مدرن تر از ما فکر می کند، اشراف بیشتری به مسائل دارد، دغدغه ها و جهان بینی اش با نسل من فرق می کند و می تواند طرحی نو دراندازد. خب، من به این نسل قائل هستم و فکر می کنم که باید تجربیات خودمان را در اختیار این نسل قرار بدهیم. آینده این سرزمین را این نسل و نسل بعدی و بعدی می سازد. وقتی این فیلمنامه پیشنهاد شد، هم به دلیل دغدغه های اجتماعی خودم و هم اینکه این فیلم نیز مانند فیلم اولی های دیگری که من کار کردم که مضمون اجتماعی داشتند، مورد توجه قرار گرفت. جدای از این، من آقای کیارش اسدزاده را از فیلم «شهر موشها» که با هم همکاری داشتیم می شناختم و می دانستم که کار خودش را بلد است و نتیجه اش اتفاقی است که از روز اکران فیلم افتاده و تبریک هایی است که بابت این فیلم به من گفته می شود. پرسشی که در این فیلم مطرح می شود پرسش مهمی است که بحث های مردم شناسی، جامعه شناسی و روانشناسی را باید در پی داشته باشد. این نسل نگاهش به ازدواج، طلاق و فرزند با نگاه نسل من خیلی متفاوت است. اینکه مسؤلیت پذیریش چقدر است؟ دغدغه هایش چه چیز است؟ این طرح پرسش های این فیلم است و من خیلی دوست داشتم و البته آقای اسدزاده یک گروه بسیار خوب داشتند و تقریباً همه را خودشان مدیریت کردند و کارشان را بلد بودند و الان هم روی پرده سینماها حاصل کارشان را می بینیم. فیلم هایی از این دست بسیار تلخ هستند و نیمه تاریک و مشکلات جامعه را عیان می کنند و به نظر می رسد که مخاطب نباید خیلی استقبال کند. اما گاهی هم مثل فیلم «هیس! دخترها فریاد نمی زنند» بازخورد مثبت است. این بار بازخورد این فیلم اجتماعی چگونه بوده است؟ بنا بر گزارشی که از نماینده هایمان در سالن سینماها گرفته ایم، تمام سالن ها پر و استقبال خیلی زیاد بوده است. این فیلم دغدغه نسل بزرگی از بچه های این سرزمین را برآورده می کند. با توجه به کارهایتان، شما روندی را در کارنامه کاریتان دنبال می کنید که بیشتر به مسائل اجتماعی ختم می شود، می شود گفت که به طور مشخص خودتان آگاهانه این رویه و روند را در نظر دارید؟ این روند نیست، این اندیشه است. روند یعنی اینکه کاری را شروع می کنی، اما این از اندیشه می آید، این از تفکر می آید. اینکه دغدغه های تو چه چیزایی می تواند باشد و براساس دغدغه هایت چیدمان می کنی و کارت را پیش می بری و پای اصولت می ایستی و هزینه هم پرداخت می کنی و اصولت را قبول داری، ولی با توجه به شرایطی که در آن به سر می بری. این روند نیست، این از اندیشه های من می آید و قائل به این هستم، هنر که از اندیشه بیاید می تواند جریان ساز باشد و هر بار که ما کاری را شروع کرده ایم این اتفاق افتاده است. گفتید هزینه هم داده اید. برای طرح این اندیشه شما مگر مشکلاتی پیش می آید؟ فیلم ها که مجوز می گیرند و اکران می شوند. بله! پیش می آید چون ما خودی نیستیم. ما خودی نیستیم و هرکاری هم که بکنیم به دلیل اینکه متاسفانه در یک فضای پر از سوء تفاهم هستیم، چه از لحاظ فضایی که در آن زندگی می کنیم و چه از لحاظ فضای حرفه ای که در آن کار می کنیم. نمی دانم باید چه بکنیم که ما هم خودی شویم، چون ما مجیزه گو نیستیم. ما سعی می کنیم دروغ نگوییم. سعی می کنیم با مردممان صادق باشیم، پس در نتیجه، ما هیچ وقت خودی نیستیم. ما برای هیچ مدیر دولتی، هیچ وقت خودی نیستیم و وقتی خودی نیستی، درصد آسیب پذیریت بالا می رود. ما فقط هوشمندیم و می دانیم که چطور باید از این دیوارهای بتنی که بر سر راهمان می کشند، روزنه هایمان را پیدا کنیم و حرکت کنیم. به هرحال، سخت است ولی هر وقت که اراده کردیم با پشتوانه هایی که داشتیم، از صنفمان گرفته تا مردممان، توانستیم کار را به ثمر بنشانیم و آن اتفاق مطلوب و مورد نظر را رقم بزنیم. شما درواقع تهیه کننده و کارگردان مستقل محسوب می شوید... بله! و کارها را با هزینه خودتان انجام می دهید و تهیه می کنید... بله! شما این پشتوانه را از طرف صنف خودتان و مردم به دلیل شناختی که از کارهایتان وجود دارد، دارید، اما جوانی که می خواهد تازه در این مسیر قدم بگذارد هیچ پشتوانه ای ندارد. چه راهکارهایی برای این جوانان پیشنهاد می کنید؟ جوان برای شروع باید چه بکند که در آینده نزدیک به این پشتوانه دست پیدا کند؟ ما حمایتشان می کنیم، ما پشتوانه این جوانان می شویم. من فیلم «شکاف» را تهیه کردم و الان تهیه کننده یک فیلم اولی دیگر شده ام. کسی که این کاره باشد، کسی که بداند می خواهد چه کار بکند، راهش را پیدا می کند. مگر ما در این وضعیت نبودیم؟! ما چطور وارد سینما شدیم؟! مگر ما کسی را داشتیم؟! ما خواهرزاده و فامیل و آشنای فلان مدیر نبودیم! منتها پله پله کارهایمان را انجام دادیم و حرکت کردیم، این جوان ها هم باید این کار را بکنند. فقط این جوان ها امکاناتشان بیشتر از ماست، دنیای دیجیتال باعث شده امکانات زمان حال بیشتر از دوران ما باشد. ما هم این ستم ها را کشیده ایم، ولی اگر قرار باشد در این مملکت بر اساس اندیشه هایت حرکت کنی، به طور حتم سختی ها و ستم های خودش را دارد. اگر آن جوانی هم که می خواهد وارد این عرصه شود، هوشمند باشد و بداند که می خواهد چه بکند، می تواند راهش را پیدا کند و باز هم در این سینما هنوز اشخاصی هستند که بخواهند پشتوانه این جوانان باشند و حمایتشان کنند. با اینکه بسیاری از جوانان خلاق و خوش فکر هستند و فیلم های کوتاه بسیاری را با هزینه شخصی می سازند یا فیلمنامه های بسیاری دارند اما هیچ سازمان و مرکز یا شخص خاصی کار و استعداد هیچ کدام از این جوان ها را نمی بیند و جوانان به این موضوع اعتراض دارند. همه می خواهند این جوان، کار خاصی قبل از این انجام داده باشد و بعد از او حمایت کنند! آیا این درست است که هنوز هیچ زمینه ای برای این جوان فراهم نشده و نتوانسته کاری انجام بدهد، از او انتظار کارهای خاص داشته باشند؟ چرا برای کار اول هیچ پشتوانه ای پیدا نمی شود؟ من قائل به این نیستم. زمانی که ما شروع کردیم چون ما هم از سینمای جوان شروع کردیم و از سینما آزاد آمدیم، ستم و سختی کشیدیم و این به تمام دنیا مربوط می شود و مختص به ایران نیست. اینکه یک فیلم بسازیم یا یک فیلمنامه بنویسیم و بزنیم زیر بغلمان و فکر کنیم که بهترین فیلمنامه دنیاست و همه باید از ما حمایت کنند، چنین نیست. تجربه و پشت صحنه در این سینما خیلی مهم است. شرایط تولید در سینمای ایران هیچ ربطی به شرایط تولید در هیچ کجای دنیا ندارد! این را در هیچ کلاس آکادمیک نمی توانید پیدا کنید. باید تجربه کنی، باید کار کنی، باید بشناسی. کسی که اینکاره باشد با هر فیلم کوتاهی با هر فیلم مستندی می تواند خودش را نشان دهد. من قائل به این نیستم که کسی پشت ما نیست! کسی پشت ما هست! دوربینت را دستت بگیر و راه بیفت در خیابان و فیلمت را بساز! حالا این فیلم که اندیشه تو در آن جاری است با توجه به اینکه اندیشه تنها چیزی است که در این سال ها در حال گم شدن است، دیده می شود، چون ما در عصر حاضر، هزاران امکان نمایش داریم. ما سینما حقیقت، سینما جوان و این همه فستیوال داریم. فیلم دیده می شود و آن فیلمی که برتر است، جدا می شود و اینجاست که اشخاص دنبالش می روند. اینکه بنشینیم و بگوییم که فیلمنامه من بهترین فیلمنامه دنیا است، با هزینه های ۶۰۰، ۷۰۰ میلیونی، نه اینطور نیست. آدم باید به روشنی خودش و تفکرش را نشان دهد و حیطه کاریش را بشناسد و بداند بر چه اساسی می خواهد در این محیط و حیطه قدم بگذارد! قدم زدن در این محیط قدم زدن سختی است، پر از چاله چوله است. یک پایت گیر کند، افتادی و پایت شکسته و سرت ضربه می خورد، هزار بلا سرت می آید. وقتی از اینها بگذری آن وقت قدم زدن در این وادی لذت بخش می شود. اینطور نیست که هر دوست جوانی از دانشگاه فارغ التحصیل شد و چهار کلاس و دوره را گذراند، فکر کند که فکرش برتر است و باید فیلمش را بسازد و چرا نمی سازد! متاسفانه باید گفت که با چنین جوانانی مدام برخورد داریم. وقتی یک خط قصه خوب پیدا می کنیم و بعد می گوییم خب فیلمنامه کجاست؟، می بینیم که فیلمنامه خالی است و اصلاً فیلمنامه را نمی شناسد. یعنی فیلمنامه اجتماعی نوشته اما خالی از محتواست. نوشتن و تصویر کردن مسولیت دارد. بسیاری از این دوستان در مورد موضوعی که می نویسند نه تحقیق می کنند نه آشنایی دارند، هیچ و اینکه فقط فکر می کنند که فکر برتر هستند، در حالی که واقعاً اینطور نیست. هرچند که به آنها قائل هستم و احترام هم می گذارم ولی یک مجموعه ای از تجربه و دانش است که می آید و جریان سازی می کند، نورها بر رویش می افتد و می تواند بگوید که حالا من را ببینید! به همین راحتی نور بر روی کسی نمی افتد و این سوء تفاهمی است که حق ما را نمی دهند، زیرا اصلاً کسی حق را نمی دهد بلکه حق گرفتنی است و تو خودت باید حق خودت را بگیری چون کسی حق تو را به تو نمی دهد، مگر اینکه آقازاده باشی! مگر اینکه وابسته به یکی از مدیران باشی، اینها تمام امکانات و اختیارات را دارند. جوان ها بروند و یک فامیل و آشنایی پیدا کنند که مثلاً مدیر فارابی یا مدیری سینمایی باشد و این امکانات را داشته باشد، ولی خب همان دوره می آید و همان دوره هم می رود. ولی کسی که قرار است، بماند و قرار است، ریشه داشته باشد باید ریشه هایش را در سطح زیرین زمین پخش کند و هرچه این ریشه ها گسترده تر باشد درخت مستحکم تر و بارورتر می شود، من قائل به چنین چیزی هستم. پس جوان ها دو راه دارند؛ یکی اینکه آقازاده باشند و مدیران سینمایی فامیل و آشنایشان باشد یا اینکه بیایند مستقل تجربه کنند، اندیشه کنند، بخوانند، بشناسند و حرکت کنند. چه اتفاقی افتاده که سینمای ایران خالی از اندیشه شده است؟ بعضی از دولت ها و بعضی از مسئولین سینمایی وقتی فکر می کنند که اندیشه ای برتر از اندیشه هنرمند دارند و اندیشه آنها فقط باید ساخته شود، بر طبق اندیشه آنها باید فیلم سانسور شود و سینما باید براساس اندیشه همین سه چهار نفر اتفاق بیفتد، اندیشه گم می شود. آن کسی که می خواهد خلق کند، با خودش می گوید که بهتر نیندیشم! چون باید اندیشه آن مدیر سینمایی انجام شود و این تبدیل می شود به شغل و دیگر هنر نیست، دیگر سینما نیست. هنرمند مجبور می شود براساس اندیشه و خواست آن مدیر سینمایی که بودجه های دولتی هم می گیرد، فیلم بسازد. چه کسی گفته که اندیشه و سلیقه این مدیر برتر از من است؟! و چرا فکر می کنند که برتر از ما فکر می کنند؟! بعد این اتفاق می افتد که اندیشه گم می شود، روابط جای ضوابط را می گیرد و هنر و فرهنگ در جامعه تهی می شود و سینما تهی می شود و می شود آن چیزی که الان شاهد آن هستیم. پول دولتی و رانت دولتی جایگزین هنر می شود و این اتفاق می افتد و این اتفاق، اتفاق دردناکی است و به سامان رساندن دوباره اندیشه و فرهنگ در جامعه، یک پروسه طولانی را در جامعه و در یک شرایط مطلوب در پی دارد، خیلی طولانی و این خیانت، خیانتی بزرگ است و این تهی بودن سینما، از بسیاری از فیلم ها مشخص است. چه نظری درمورد جشنواره امسال که سی و سومین سال برگزاریش است، دارید؟ فیلم هایی که انتخاب شده و داوران جشنواره را چطور می بینید؟ این جشنواره نسبت به سال های پیش چه تغییری کرده است؟ خیلی روشن بگویم؛ بعد از افتتاحیه جشنواره چند نفر از دوستان خبرنگار به من زنگ زدند که افتتاحیه جشنواره خیلی بد بود، گفتم من که حضور نداشتم ولی از تلویزیون تماشا کردم و بعد خواستم به دبیر جشنواره و به بقیه دوستان بگویم که ای کاش مجموعه «شهر موشها» یک کارگاه برپا کند و شما بیایید یاد بگیرید بودجه های میلیاردی را بیخودی خرج نکنید، یاد بگیرید یک جشن چطور برگزار می شود؟! موضوع عشیره و قبیله است. من بسیار از این اوضاع حالم خوب نیست! حفظ همین بیمار نیمه جان، صیانت از سینما است. اینکه وزیر بیاید از معاون و دبیرش تقدیر و تشکر کند، اینکه دبیر بیاید از وزیر و معاونش تشکر کند و همینطور این رشته ادامه پیدا کند، این به سینمای ما ربطی ندارد. آنچه که در نظر عموم اتفاق می افتد دیگر کافی است و بس است! یعنی بعد از سی و اندی سال بس نیست؟! دایره خودی و غیر خودی به قدری در این دوره عمیق شده و یک عده عشیره قبیله که تعدادشان به اندازه انگشت های دو دست می رسد، همه جا هستند و برای کل سینمای ما تصمیم می گیرند و امثال مایی که در بدنه سینما هستیم باید کار کنیم و تلاش کنیم تا این سینما را زنده نگه داریم. من از شرایط امروز سینما با توجه به حضور آقای روحانی، با توجه به اینکه فکر می کردم که امید می آید، می گویم که سینمای ایران در نا امیدی کامل به سر می برد! این خیلی دردناک است که دبیر جشنواره به تو بگوید علیه سینماگرانی که ما انتخابشان نکردیم صحبت کن و باید بگویم چنین نفاقی تا به حال در سینمای ما نبوده است! اصلاً نبوده است. اینکه به عده ای امکانات بدهند و بگویند از ما تعریف کنید تا صدای اکثریت خاموش بماند، این خیلی دردناک است. آقای جنتی ما در تمام این سال ها این رفتارها را در سینمای ایران نداشتیم! من حاضرم مناظره کنم اصلاً. خب بچه های سینما هم جرات حرف زدن ندارند چون آن عشیره و قبیله بدجور علیه شان کار می کند و اجازه کار کردن به آنها را نمی دهد. من اگر می گویم چون تکلیفم با خودم و سینما و جامعه کاملاً مشخص و روشن است. ساختاری که الان بر سینما حاکم است ساختار دردناکی است. مدیریت با این ساختار، مدیریت دردناکی است. من سوال از شخص آقای روحانی دارم؛ آقای روحانی این امیدی بود که پیامش را به ما دادید و قرار بود به ارمغان بیاورید؟! من حاضرم به عنوان شخص منیژه حکمت با هرکدام از مدیرها که می شود در حضور افکار عمومی و نه در اتاق های دربسته بنشینم و مناظره کنم. اوضاع را یک به یک بررسی کنیم، اینکه چه اتفاقی برای سینما در حال وقوع است؟ فیلم ها را ببینید! آخر جشنواره رصد کنید! آقای دبیر و مسولان! برای اینکه این میز مدیریت را برای خودتان حفظ کنید، حق ندارید به سینما خیانت کنید. شما باید پدری کنید. اینکه یک عده سینماگر را علیه یک عده دیگر که معترضند تحریک می کنید، از چه تفکری می آید؟! درحالی که می توانستید این سینماگران را دعوت کنید و شرایط را برایشان توضیح دهید. به قدری سینماگران ما نجیب هستند که قبول می کنند، به قدری نجیب هستند که از پست های مدیریتی به راحتی می گذرند. این سرزمین به همه تعلق دارد و برای یک عده خاص نیست. این دردناک است که هرکسی را که اعتراضی دارد سعی می کنند ساکتش کنند. مطبوعات را تهدید می کنند که چرا این سوال را پرسیدید! ما هیچ وقت این دوران را نداشتیم. فقط می توانم بگویم که متاسفم البته این نیز بگذرد. ما تجربه های زیادی داشتیم. به آقای جنتی ارادت دارم اما آقای جنتی در تاریخ یک چیزهایی نوشته می شود! شما یک چیزهایی می نویسید اما یک عده دیگر هم هستند که یک چیزهای دیگر می نویسند و عملکردها به هرحال بررسی می شود. خیلی از جوان ها با کوچکترین مشکل به فکر رفتن از وطنشان می افتند. چرا شما و سینماگرانی مثل شما که برای اندیشه هایشان می گویید که اذیت می شوید، همچنان پابرجا در این سرزمین می مانید و کار می کنید؟ چرا باید رفت؟ این سرزمین برای ماست و تنها یک چیز را می توان به روشنی گفت که این سرزمین به ما تعلق دارد. این جوان ها تجربه ندارند. کسانی باید ترک وطن کنند که رانت خوارند، آنهایی باید بروند که دلشان برای این مرز و بوم نمی سوزد، آنهایی که خیانت می کنند و به فکر حساب بانکی خودشان هستند باید ترک وطن کنند. ما ۵۰ یا ۶۰ سال زندگی نکرده ایم، ما هزاران سال زندگی کرده ایم و در دوران های مختلف پای این مملکت ایستاده ایم. در انقلاب، در جنگ و در دوره های مختلف ایستادیم و هزینه هم دادیم. اگر هزینه دادیم بابت این بوده که عشق به وطن داشتیم و خواهیم داشت و خواهیم داشت. جوان تجربه ندارد و دچار بی هویتی شده است. جوان ها چه بکنند که این هویت را پیدا کنند؟ ایستادگی کنند. ایستادن و بودن و اینکه کار کنند. من برای کسی نسخه نمی پیچم و نمی گویم که مهاجرت خوب است یا بد، ولی قرار است ما این سرزمین را بسازیم، وقتی خالی از اهالی فرهنگ و هنر شود چه کسی می خواهد بر جمعیت ۸۰ میلیونی تاثیر فرهنگی و هنری بگذارد؟! اگر خدای نکرده بخواهد تجاوزی به مملکت شود که ما در صف اول هستیم. زن ایرانی مانند زن کوبانی نشان از مقاومت دارد، چنانچه در دفاع مقدس و در انقلاب این ایستادگی را نشان داد. اگر قرار است این سرزمین را بسازیم که ما از لحاظ فرهنگی می سازیم، نگران معضل اجتماعی جوان مثل اعتیاد، طلاق و ... باشیم که باز ما هستیم. همه اینها ما هستیم، ما هستیم که ۸۰ میلیونیم. همه ما باید نگران ناهنجاری های پیش آمده باشیم و باید بمانیم و تلاش کنیم. ما هستیم که باید مسولیت پذیر باشیم چون این سرزمین با توجه به رفتار ما به چنین شرایطی رسیده و باید بایستیم و به سلامت به مقصد برسانیم. اینجا کشور و وطن من است و زندگی من در اینجاست و من هیچ وقت هیچ کجا نخواهم رفت. باز به اندیشه برگردیم و اینکه ممکن است عده ای از جوانان و نوجوانان ما هیچ اندیشه ای نداشته باشند، به آنها چه باید گفت؟! من از این بابت متاسفم، اما یک ابزاری وجود دارد به اسم کتاب، دنیای مجازی وجود دارد و اینها برنامه ریزی می خواهد. متاسفانه مسولین ما می آیند و یک سری شعار می دهند و برای همدیگر دست می زنند و می گویند، بعد فراموش می کنند. اما اینها برنامه ریزی می خواهد. چون به هر حال عده ای هستند که دلشان نمی خواهد جوان ایرانی اندیشه داشته باشد و به جای آن اعتیاد داشته باشد! اما ما که این را نمی خواهیم، پس باید جوان ایرانی را به این آگاهی برسانیم که بین اندیشه و اعتیاد، اندیشه را حتی در فرسودگی کامل روحی انتخاب کند، و ما باید این را اشاعه دهیم و این وظیفه بخش دولتی، وظیفه هنرمند و وظیفه همه است. حالا ما که در وظیفه خود کوتاهی کرده ایم و وضعیت جامعه کنونی به اینجا رسیده، باید تلاش خود را ۱۰ برابر کنیم تا وضعیت به یک حد تعادل برسد. جوان از روی نوشته های ما سرمشق می گیرد، ما باید درست بنویسیم تا او هم تمیز و پاک و منزه بنویسد. اگر ما غلط داشته باشیم که واویلا به ما و به او، و اینکه حق نداریم از بار اجتماعی که بر دوشمان است، شانه خالی کنیم، هرچقدر هم تاثیر اندکی بگذاریم. چه تعبیری از سینمای بدنه دارید؟ سینمای بدنه هم مانند خیلی دیگر از ژانرهای سینما باید وجود داشته باشد. سینمای هویت طلب باید باشد، سینمای روشنفکری باید باشد. در کل، نمی توان دسته بندی کرد. سینما سینماست، منتها در جایی نقش سرگرمی را ایفا می کند و باید باشد، در جایی نقش تاثیرگذاری فکری دارد که باید باشد. به هرحال، این مردم کمترین چیزی که دارند سرگرمی است و این حق مردم به عنوان کوچکترین خواسته است و من به این سینما قائل هستم و مردم باید انتخاب کنند. ما حق نداریم به جای شعور مردم انتخاب کنیم، یا استقبال می کنند یا نمی کنند و این حقشان است. این رسمی است که در تمام دنیا وجود دارد و سینمای بدنه هم، جزئی از سینماست. به شعور مردم ایمان داشته باشیم، خودشان انتخاب می کنند. سینمای بدنه یعنی سینمایی که مردم می پسندند آن هم در جامعه ای که مردم سرگرمی ندارند. به هرحال، یک زندگی اجتماعی دو ساعته را با هم تجربه می کنند. به عنوان مادری که فرزندش سینما را تجربه می کند و در این هنر فعالیت می کند، زمانی که دخترتان وارد سینما شد، به او چه نصیحتی کردید؟ به عنوان زن، یک شانس دارم و این است که فرزندان خوبی دارم. در وهله اول یک مادرم، یک زن خانه دارم و بعد یک سینماگر هستم، یعنی زندگی من اولویت بندی دارد. پگاه آنقدر عاقل و بالغ است و آنقدر خودش می داند که چه چیزی درست است و چه چیزی درست نیست و می داند که چه باید بکند که دیگر نیازی به نصیحت کردن من نیست. حتی در خیلی از مواقع پگاه من را نصیحت می کند. من هیچ وقت در کارهایش دخالتی نکردم چون به عقل و شعورش اعتقاد دارم و احترام می گذارم، در نهایت، در مواقعی که از من نظری خواسته من با توجه به تجربه ام، نظرم را گفته ام. حمایتی هم نبوده و تمام سینماگرانی که با من کار کرده اند این را می دانند. حتی پگاه در مواقعی کارهایی برای من انجام داده ولی من نه. پگاه در این جشنواره پنج، شش کار دارد و من اصلاً خبر ندارم که با چه کسانی و چه کارهایی است! خیلی از نظر فکری بالغ است و خوشحالم که پگاه و امثال پگاه در سینما هستند. فضای هنر و سینمای ایران در مقایسه با فضای هنر و سینمای منطقه جغرافیایی مان در چه جایگاهی قرار دارد؟ ما هیچ ربطی به خاورمیانه نداریم. یک پشتوانه فرهنگی هزاران ساله داریم، در عرصه هنر در منطقه هیچ کشوری به پای ما نمی رسد. مردمانی داریم که در مواقع حساس تاریخی آمده اند و از نظر حسی، جریان سازی کرده اند. از لحاظ فرهنگی، هیچ کشوری به پای ما نمی رسد. زنان ما آنقدر در عرصه جامعه جلو هستند که ۱۰۰ سال طول خواهد کشید تا زنان کشورهای منطقه به پای آنها برسند و همچنین حضور جوانان ما در جامعه این گونه است. ما هر جا هستیم، می درخشیم، با تمام امکانات کم و مشکلاتی که داریم. ما ربطی به منطقه و خاورمیانه نداریم. مردم ما، روشنفکر ما، هنرمند ما، زنان ما و جوانان ما هیچ ربطی به هیچ منطقه ای ندارند. متاسفانه در این کشور آمار درستی به دست نمی آید تا رصد شود که در این مملکت چه اتفاقاتی می افتد. ما با تمام مشکلاتمان به خودمان می بالیم و خوشحالیم که از ایرانیم و ایران از آن ماست. من به تمام کشورهای این منطقه سفر کرده ام و برای خودباوری این را نمی گویم؛ ما هیچ ربطی به کشورهای خاورمیانه نداریم. حداقل ما ۱۰۰ سال جلو هستیم. شاید از لحاظ اقتصادی و مالی یا از لحاظ قانونی مشکلاتی داشته باشیم، ولی از لحاظ حرکت اجتماعی جلو هستیم. شاید ماشین آخرین مدل سوار شوند، اما آنچه در لایه زیرین وجود دارد، فرهنگ، ادب و هنر است که در این رابطه هیچ کسی نمی تواند ما را در چهارچوب بگذارد. اگر دولت ها کمک کنند، اگر به مردم اعتماد کنند درست می شود. متاسفانه دولت ها به این مردم اعتماد ندارند. این ملت در مقاطع تاریخی ایستادند و از کشورشان محافظت کردند. به جوان این سرزمین اعتماد کنید و خودباوریش را تقویت کنید. هرچند شما این کار را نمی کنید اما اگر کمی اعتماد کنید جوان در ضمیر ناخودآگاه خودش آن خودباوری را پیدا می کند، ولی چه بهتر که همراه شوید. فکر می کنید اندیشه شما در راستای نشان دادن معضلات اجتماعی، تا چه حد در رفع مشکلات کمک می کند؟ وقتی معضلات اجتماعی را مطرح می کنی، بحث می شود. دستاورد ایجاد بحث، روشن شدن مساله است. ما مسائل را باید روشن کنیم. وقتی گردن جوان، آفتابه می اندازیم و در شهر می چرخانیم، این جوان که از کره ماه نیامده است، بعد از انقلاب به دنیا آمده، در این ساختار آموزش و پرورش درس خوانده، در این جامعه رشد کرده و ما باید مشکل را اساسی ببینیم. برای همین باید نورافکن را بر معضلات بیندازیم تا دیده شوند، برعکس آنچه سیاستمداران ما می خواهند، زمانی که مشکل دیده شد، کارشناسان ما آن را بررسی کنند و راهکار پیشنهاد بدهند و تمام آدم های دلسوز این سرزمین را برای حل معضلات مشارکت بدهیم. ما نه تنها نورافکن نمی اندازیم که فکر می کنیم اینها زباله هستند و جارو می کنیم و می فرستیم زیر فرش که دیده نشوند. بعد زیر فرش هی انباشت انباشت و انباشت می شود و فرش زیبا را کرم و موریانه می خورد و از بین می برد. ما باید آشغال ها را جدا کنیم، بررسی کنیم، بازیافت کنیم و به نتیجه برسیم. این دردناک است که الان برعکس عمل می کنیم و تمام آشغال ها را می فرستیم زیر فرش و همینطور فرش را موریانه و کرم از بین می برد. اگر به متخصصین حوزه های اجتماعی اعتماد شود، روانشناسان، جامعه شناسان، مردم شناسان و هنرمندان می توانند دست به دست هم بدهند و مشکلات را حل کنند. تا کی باید مشکلات را پنهان کنیم؟ یک مسئول بیاید و آمار بدهد که یکی از معضلات ما سیر نزولی داشته؛ فحشا، ایدز، اعتیاد، طلاق، خودکشی و این همه مشکل و معضل که هیچ کدام سیر نزولی نداشته اند. اما متاسفانه به خیلی از فیلم های ما، این کلمه گفته می شود. درباره «شکاف» بیشتر بگویید. شکاف به عدم مسولیت پذیری می پردازد زیرا وقتی مسولیت پذیری باشد انسان نسبت به تمام رفتارهایش فکر و اندیشه می کند و اینکه چه باید بکند. کودکان طلاق سرزمین من، از لحاظ روحی و روانی چه امکاناتی خواهند داشت؟! من اصلاً نمی خواهم بگویم که طلاق خوب است یا بد. آن عدم مسولیت پذیری که براساس خودخواهی انسان ها تعریف می شود و نابود کردن یک انسان دیگر را در پی دارد، انسانی که از وجود اینها به وجود آمده، درد بارز جامعه من است. ما حقی نداریم که وقتی براساس خودخواهی خود یک اتفاق را رقم زده ایم، یک زندگی به وجود آورده ایم، بر اساس عدم آگاهی خود چنان ضربه ای بزنیم که آن انسان را در بدو کودکیش نابود کنیم. به هرحال، علم روانشناسی در اینجا کمک می کند که چه باید کرد؟ خودخواهی ها را کنار بگذاریم، بایدها و نبایدها را بدانیم زیرا در اینجا یک کودک وجود دارد. آدم ها شاید در یک مقطعی به این نتیجه برسند که نمی توانند با هم زندگی مشترک داشته باشند، ولی برای آن ثمره و آن آینده کشور چه اتفاقی خواهد افتاد؟ ما اجازه نداریم بر اساس خودخواهی خود زندگی یک کودک را نابود کنیم و این به حس مسولیت پذیری برمی گردد که در این نسل جوان، خیلی کمتر از نسل من دیده می شود و این اصلاً اتفاق خوبی برای یک جامعه نیست. این زنگ خطر است. فیلم اولی دیگری را در حال تهیه آن هستید، آن فیلم درباره چیست و فکر می کنید چه تاثیری بر مخاطب بگذارد؟ اسم فیلم «از نفس افتاده» است و در مورد اعتیاد است. متاسفانه سن اعتیاد در کشور خیلی پایین است. فکر می کنم اگر این فیلم ساخته شود و دیده شود، هیچ وقت هیچ کسی به دنبال اعتیاد نرود. این نسخه نیست بلکه یک درام را تعریف کرده ایم و آن درام به نظر من خیلی تاثیرگذار است و امیدوارم این حمایت را داشته باشیم تا این فیلم را بسازیم و آن اتفاق را رقم بزنیم چون در این سال ها چنین فیلمی ساخته نشده است. اگر همه چیز به خوبی پیش برود اسفند ماه پیش تولید خواهیم داشت. فیلمی که خودتان کارگردانی یا نویسندگی آن را برعهده داشته باشید، در دست تهیه دارید؟ بله! فیلم «جاده قدیم» را نوشته ام که البته هشت سال تحقیق پشت این فیلمنامه است، که یک جامعه شناسی خودمانی است. به این معنا که یک آینه بگذاریم و خود را ببینیم و مرور کنیم. چون مدام باید خودمان را ببینیم و اصلاح کنیم و بسازیم. از وقت و صحبت هایتان سپاسگزارم. اگر نکته دیگری دارید ... به مسئولین سینمایی می گویم که با اهالی سینما مهربان تر باشید، نه مهربانی دیپلماتیک، مهربانی خالصانه، همین.

انتهای پیام

دیدگاه شما