جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

کریم الدینی در گفت و گو با جی پلاس: سینمای مستند باید از وابستگی رها شود

کد خبر: ۵۱۷۶۶۱
کریم الدینی در گفت و گو با جی پلاس: سینمای مستند باید از وابستگی رها شود

«آتلان» فیلم سینمایی منتخب «جشنواره سینما حقیقت» امسال در سی و سومین جشنواره فیلم فجر نیز حضور دارد و احتمالادر گروه هنر و تجربه اکران خواهدشد.. همین امر گام بزرگی برای پیشرفت سینمای مستند است. این فیلم، جایزه بهترین فیلم در بخش بین الملل، بهترین کارگردانی، تدوین و تصویر را در جشنواره سینما حقیقت از آن خود کرده است. معین کریم الدینی، در گفت و گو با خبرنگار جی پلاس گفت: «آتلان» سه سال طول کشید و در سکوت خبری ساخته شد ولی همه کسانی که در جریان ساخت آن بودند، پیش بینی موفقیت های آن را می کردند و معتقد بودند که « آتلان»، روایت را در فیلم مستند زنده کرد. متن کامل این گفت و گو را در ادامه بخوانید. چرا نخستین فیلم مستندتان را (وقتی ابرها پایین می آیند) درباره مراسم مذهبی کشور هند ساختید؟ چهار سال قبل از طرف تلویزیون، طرح مصوبی درباره مراسم مذهبی شیعیان هندوستان به من پیشنهاد شد و از آن جایی که به آن کشور علاقه داشتم قبول کردم و با فردی به اسم «علی» که در دانشگاه کمبریج دکتری تاریخ تمدن می خواند آشنا شدم. پدر او «راجا» بود و از خان های متمول محمودآباد به حساب می آمد. آنها در قلعه ای زندگی می کردند و آیین های عجیبی در ایام محرم داشتند که ریشه در هندوییسم داشت و با مناسک اسلامی تلفیق شده بود. بر اساس این کار، یک خواهر و برادر انگلیسی و یک مرد یمنی که از دوستان علی بودند، از ششم تا دهم محرم به قلعه محمود آباد دعوت شدند تا این مراسم را از نزدیک ببینند. نکته قابل توجه این فیلم دو چیز است؛ نخست، مناظر بکری است که کمتر به تصویر کشیده شده و دوم، جایگاه ویژه امام سوم شیعیان که برای سنی ها و هندوها بسیار قابل احترام است. ایده «آتلان» چگونه شکل گرفت؟ در دوران دانشجویی فیلمبردار فیلم کوتاه پنج دقیقه ای «درباره اسب ترکمن» بودم. در آن فیلم با خانم میانسال آمریکایی به نام لوییس فیروز آشنا شدم که اسب ترکمن را احیا و ثابت کرد که خاستگاه اسبچه خزر، ایران است. دوست داشتم درباره او فیلمی بسازم که موفق نشدم و ایشان فوت کردند. وسوسه ساخت فیلمی در آن جغرافیا هرگز از ذهنم خارج نشد تا بالاخره بهمن ماه سال ۹۰ پژوهش این فیلم را آغاز کردم. دنبال یک مربی می گشتم که اسب ترکمن را با شیوه سنتی تربیت کند. می خواستم یک مثلث احساسی بین انسان، حیوان و طبیعت پیدا کنم؛ با ۳۶ مربی ترکمن مصاحبه کردم و شش ماه طول کشید تا توانستم شخص مورد نظر را راضی کنم. فیلمبرداری از آذر ماه سال ۹۱ تا مرداد ۹۲ طول کشید. تحت تاثیر داستان فیلم «آتلان» بودید؟ بله! به شدت تحت تاثیر آن اقلیم و روابط عاطفی بین انسان، حیوان و طبیعت بودم. به موفقیت های «آتلان» فکر می کردید؟ «آتلان» سه سال طول کشید و از آن جایی که سینما را با تدوین شروع کردم، فیلم را زمان فیلمبرداری در ذهنم مونتاژ می کردم. این فیلم در سکوت خبری ساخته شد ولی همه کسانی که در جریان ساخت آن بودند، پیش بینی موفقیت های آن را می کردند و معتقد بودند که « آتلان»، روایت را در فیلم مستند زنده کرد. تدوینگری خودتان در فیلم، به روند ساخت «آتلان» کمک کرد؟ همیشه می گویند کارگردان نباید فیلم خودش را تدوین کند. این توصیه را به من هم کردند ولی معتقد بودم خودم بهترین گزینه برای تدوین این فیلم هستم . خیلی از صحنه های فیلم حذف شد تا خط روایی داستان از بین نرود. در واقع، سلاخانه تدوین کردم، پلان هایی را حذف کردم که جگر تصویر بردار را آتش زد. شخصیت های زیادی در این فیلم وجود دارند، چطور آنها را هدایت کردید؟ یکی از سختی های فیلم های مستند همین است. بزرگترین وظیفه کارگردان فیلم مستند این است که اعتماد شخصیت ها را جلب کند و دوربین نامحسوس باشد تا شخصیت ها زندگی طبیعی را خود را داشته باشند. در فیلم« آتلان» به طرز باور نکردنی آدم ها، دوربین را نمی بینند و کوچکترین حرکت مصنوعی وجود ندارد. شخصیت هایی بودند که حاضر نباشند در فیلم حضور پیدا کنند؟ به دلیل باورهای فرهنگی که در این اقلیم وجود دارد، متاسفانه «آتلان» فیلم مردانه ای است. چطور اعتماد آنها را جلب کردید؟ چند ماهی طول کشید تا حسن نیت خودم را ثابت کنم و باور کنند که «آتلان» برای کمک به فرهنگ و تمدن خودشان ساخته می شود. این رابطه آرام آرام شکل گرفت و به دوستی تبدیل شد و همچنان ادامه دارد. شخصیت های فیلم،نسخه ای از «آتلان» را دیدند؟ وقتی خبر موفقیت«آتلان» را شنیدند اصرار داشتند که فیلم را ببینند، اما به دلایل حقوقی فعلاً نمی توانم فیلم را در اختیارشان بگذارم ولی شخصیت اصلی به تهران آمد و با تماشای آن بسیار هیجان زده شد. «آتلان» در رشته های بهترین کارگردانی در بخش ملی، بهترین تدوین، تصویر و صدا در جشنواره سینما حقیقت نامزد شد و جایزه بهترین فیلم در بخش بین الملل، بهترین کارگردانی، تدوین و تصویر را گرفت. آیا فیلم در جشنواره های داخلی و خارجی دیگر نیز شرکت می کند؟ بله! در ایران جشنواره فیلم فجر، جشن منتقدان و خانه سینما و در خارج از کشور مرکز گسترش بر اساس تقویم سینمایی برنامه ریزی خواهدکرد. به عنوان یک کارگردان مستندساز تصمیم دارید فیلم داستانی بسازید؟ تصوری وجود داردکه مستندساز نباید فیلم داستانی بسازد. من به این چارچوب پایبند نیستم و معتقدم اصالت اثر هنری مهم تر است. بنابراین به سینمای داستانی هم فکر می کنم. البته به دلایل مختلف از جمله امنیت حقوقی فیلمسازدر مرحله تولید؛ مستندسازی را از ساخت فیلم داستانی سخت تر می دانم. گفتید سینمای داستانی امن تر است، منظورتان اتفاقات خارج از برنامه ای است که در سینما مستند رخ می دهد؟ مستندسازی ریسک بالایی دارد. برای سینمای داستانی تضمین وجود دارد که با یک فیلمنامه خوب، کارگردان و گروه حرفه ای خوب خروجی موفقی خواهید داشت، اما در فیلم مستند ممکن است تا ۸۰ درصد کار جلو بروید و برای ۲۰ درصد باقی مانده با مشکلات عجیبی مواجه شوید و کل کار از بین برود. سینمای داستانی ابزارهایی دارد که فیلم مستند ندارد. در مستند، داستان وجود ندارد و باید با فاکتورهای بصری قوی مخاطب را جذب کرد. سینمای مستند کمتر به چرخه اقتصادی وابسته است و سینمای فرهیخته تری است. چندی است که به سینمای مستند توجه بیشتری می شود و جشنواره فیلم حقیقت هر سال با کیفیت تر از سال گذشته است و فیلم منتخب آن به جشنواره فیلم فجر راه پیدا می کند. سال های گذشته به عنوان کارگردان یا تدوینگر یا داور در سینما حقیقت حضور داشتم. به نظرم امسال یکی از درخشان ترین سال های جشنواره فیلم حقیقت بود، هیچ سالی این تعداد فیلم خوب نداشتیم. هر کدام از نامزدهای این دوره می توانستند در سال های قبل به تنهایی بیشترجوایز را بگیرند و این اتفاق داوران را هم غافلگیر کرد. البته باید دید حضور این تعداد فیلم خوب اتفاقی است یا حاصل سیاست گذاری های درست در این زمینه است. سینمای مستند متکی به سرمایه گذاری دولتی است، فکر می کنید این اتفاق چه تاثیری در روند سینما مستند دارد؟ مخالف صد در صد سرمایه گذاری دولتی هستم. سینمای دولتی در هرجای دنیا سینمای مریضی است که نمی تواند روی پای خودش بایستد. حمایت اقتصادی از سینمای مستند در کوتاه مدت بسیار خوب است اما در بلند مدت سم است و این مشکل دیرینه سینمای مستند است. این سینما باید از وابستگی رها شود و برای خودش سرمایه گذار خصوصی پیدا کند تا وارد چرخه اقتصادی شود. در راستای این روند فیلم «آتلان» چه تاریخی در گروه هنر و تجربه اکران می شود و نظرتان درباره این گروه چیست؟ وضعیت اکران آتلان هنوز مشخص نیست. امیدوارم این اتفاق در زمان خوبی بیفتد. اکران فیلمهای مستنددرگروه هنر و تجربه اتفاق فوق العاده ای است. امسال تعدادی از فیلم های مستند از لحاظ استقبال مخاطب خوش درخشیدند . با ظرفیت ۶۵۰ نفری سینما فلسطین ۸۰۰ نفرفیلم «آتلان» را دیدند. به آقای ایوبی گفتم فیلم های امسال جشنواره حقیقت نه در گروه هنر و تجربه که در گروه های دیگر هم خواهند فروخت و می توانند با فروش متوسط سینمای ایران رقابت کنند.

انتهای پیام

دیدگاه شما