رضا میرکریمی کارگردان سینما پس از نمایش فیلم «کودک و سرباز» در سینماتک خانه هنرمندان ایران از عجله فیلمسازان جوان برای زود به نتیجه رسیدن گله کرد و گفت: عجله جوانان برای ساختن فیلم را درک نمیکنم.
در ادامه این نشست رضا میرکریمی کارگردان فیلم، نمایش این فیلم را تجدید خاطرهای هیجانانگیز برای خود دانست و ادامه داد: بخشیهایی از این فیلم را در شرایط بسیار دشواری ساختیم اما چنین زحماتی هیچگاه هدر نمیروند چراکه اگر سرمایه و وقت به درستی مصرف شوند، باعث میشوند یک پلان تا سالیان سال دیده شود. در آن زمان به من مجوز تهیهکنندگی نمیدادند و از وحید نیکخواه آزاد خواستم که بهشکل صوری تهیهکنندگی این فیلم را به عهده بگیرد که از همین تریبون از او تشکر میکنم.
طالبینژاد در ادامه این نشست متذکر شد: چند موضوع قابل بحث در فیلم وجود دارد، از جمله اینکه این فیلم اگرچه تا حدودی آرمانگراست اما در مقایسه با فیلمهای بعدی میرکریمی که آرمانگراتر هستند، پایانی تلخ و ناتورالیستی دارد. در واقع تم رستگاری در همه فیلمهای میرکریمی دیده میشود و طبق آن انتظار میرود که شخصیت کودک در فیلم نیز دچار تحول شود، ولی این اتفاق نمیافتد.
وی افزود: ضمن اینکه به نظر میرسد این پایانبندی تعارضی با آغاز فیلم دارد که گویی قرار است شاهد فضایی تازه و سرزنده باشیم. در واقع پایانبندی ناتورالیستی فیلم با رئالیسم در حال رشد در آغاز فیلم کمی مغایرت دارد. در ابتدای فیلم ، گویی کارگردان میگوید رنگهای کدر را از خود دور کنیم و آسمانیتر بنگریم.
میرکریمی در تایید صحبت های طالبی نژاد گفت: به نظرمن چنین برداشتی نتیجه تلاقی دیدگاه من و محمد رضاییراد فیلمنامه نویس که پیش از این نیز مجموعه «بچههای مدرسه همت» را کنار هم ساختیم، است.
کارگردان فیلم «امروز» افزود: من اصراری به پایان بندی که در فیلم «کودک و سرباز» وجود دارد، نداشتم و همسفری دو شخصیت فیلم به عنوان ماموریت کوچک قصه، برایم کافی بود و دنبال اهداف بزرگتری نبودم. ضمن اینکه در آن دوران بحث بزهکاری کودکان خیلی مطرح میشد و شاید این پایانبندی هم میتوانست به این شکل در اذهان باقی بماند. این دو شخصیت در پایان فیلم دیگر آن دو شخصیت ابتدای فیلم نیستند، آنها تجربههایشان را به هم منتقل ساختهاند و آنچه برایم ارزش داشت همین رابطه میان این دو نفر بود.
رضاکریمی در ادامه نشست و در پاسخ به سوال یکی از حضار درباره چگونگی پیگیری روند فیلمسازی یک کارگردان در صورت نوشته شدن فیلمنامه بهدست شخصی دیگر گفت: حتی اگر کارگردان خود نویسنده فیلمنامه نباشد اما از انتخاب های او میتوانید به نگاه و دنیای ذهنی او پی ببرید. ساخت سریال «بچههای مدرسه همت» به همراه محمد رضاییراد موجب نزدیکی ما به هم شده بود و این باعث شد در این فیلم هم با هم همکاری کنیم و او نویسندگی را برعهده بگیرد.
وی در ادامه سخنانش به انتقاد از جوانانی پرداخت که برای فیلمسازی عجله دارند و ادامه داد: عجله جوانان برای ساختن فیلم را درک نمیکنم، من نخستین فیلم کوتاه خود را در سال ۱۳۶۷ ساختم که موفقیتهایی نیز کسب کرد و بعد از آن نخستین فیلم بلند خود را در سال ۱۳۷۹ ساختم. در این فاصله زمانی چندین فیلمنامه دارای مجوز نیز به دستم رسید ولی چون احساس میکردم این فیلمها نمیتواند به من تعلق داشته باشد، از ساخت آنها صرفنظر کردم اما در حال حاضر شاهدیم که جوانان بدون ساخت حتی یک فیلم کوتاه، برای ساخت فیلم بلند عجله به خرج میدهند.
در ادامه طالبینژاد به توصیف ویژگی های این فیلم پرداخت و گفت: چنین فیلمهایی را نمیتوان داستانمحور دانست چرا که در واقع دارای ساختار پازلمحور یا اشراقی هستند که هرچه در آنها پیش میرویم به کشف و شهود میرسیم. این نقطه قوت فیلم محسوب میشود و کارگردان بهخوبی توانسته قطعات پازل را کنار هم بچیند. فیلم در واقع در ژانر جادهای ساخته شده که ژانری مناسب برای بیان مفاهیم اخلاقی و عرفانی است.
این منتقد سینمایی ادامه داد: متاسفانه تصور غلطی از نظریه مولف در سینمای ایران جا افتاده است، به این معنا که اگر کارگردان خود نویسنده فیلمنامه نباشد مولف محسوب نمیشود. فیلمسازان بزرگی همچون هیچکاک و جان فورد هم که نویسنده فیلمنامه نبودند اما بر روند نوشتن آن نظارت داشتند بهعنوان کارگردانان مولف در دنیا شناخته میشوند. چرا که در واقع آنچه در اینجا اهمیت دارد، حاکم بودن جهانبینی و دیدگاه فیلمساز در فیلم است.
طالبینژاد در پاسخ به سوالی در مورد واقعگرایی و آرمانگرایی در سینما گفت: اساسا در رئالیسم هنرمند به نفع ایدههای خود در واقعیت دخل و تصرف میکند. در ناتورالیسم نیز با واقعیت سر و کار داریم اما در اینجا مخاطب با یک بنبست روبرو میشود و این حق کارگردان است که برای به کارگیری هر یک از این ها دست به انتخاب بزند. بهعنوان مثال آنچه در داستانهای احمد محمود میبینیم، ناتورالیسم محسوب میشود و در عرصه سینما نیز فیلمهای شهیدثالث نمونه خوبی بهشمار میرود.
سپس میرکریمی در پاسخ به سوالی در مورد بر عهده گرفتن تهیهکنندگیِ فیلمهای کارگردانان جوان و ضبط این فیلمها در شهرستان ها گفت: متاسفانه مکانیزم درستی برای دیده شدن فیلم ها وجود ندارد، اگرچه پخش فیلمهای سینمای هنر و تجربه نشان داد که امکان استقبال از چنین فیلم هایی نیز وجود دارد. ضمن اینکه برخی از فیلم ها بهعنوان پدیدهای فرهنگی اگرچه کمتر اکران میشوند اما در جاهای دیگر بسیار دیده میشوند. به نظر من ضبط فیلم در اتوبان های تهران به هیچ وجه کار دشواری نیست، از این رو ترجیح میدهم کار ساخت فیلم در شهرستانها و مکان های کمتر دیده شده را ادامه دهم. گاهی اوقات جبر اجتماعی و نا امنیهایی وجود دارد که به فیلمساز اجازه نمیدهد قلمرو کارش را بزرگتر کند، گاهی اوقات نیز تنبلی فیلمساز است که عامل اصلی بهشمار میرود.
در انتهای نشست میرکریمی در پاسخ به انتقاداتی درباره چند پلان از فیلم و پرسش از ضرورت وجود چنین صحنه هایی در فیلم گفت: این فیلم تجربه اول من در ساخت فیلم بلند بود و اشکالات برخی از صحنه ها را میپذیرم. وقتی پس از چند سال فیلم را دیدم، احساس کردم با خیلی از جاهای فیلم مشکل دارم. اما همه این مسائل به مهارت کارگردان برمیگردد که تا چه اندازه به یک موضوع نزدیک شود و کجا بایستد و چنین مهارتی نیز تنها از طریق ساخت فیلمهای متعدد حاصل میآید. اگر با دانش امروزم این صحنه ها را طراحی میکردم قطعا جزئیاتی را به فیلم اضافه میکردم. صادقانه بگویم که این فیلم میتوانست خیلی بهتر از آنچه هست باشد.
وی در خصوص بازیگران این فیلم نیز گفت: به غیر یکی دو نفر، بقیه بازیگران غیرحرفهای بودند. منبع: خبرگزاری مهر