سال ٩۴ «سال تئاتر» نامیده شد. سالی که با توجه به نامگذاریاش انتظار میرفت تحولاتی اساسی در تئاتر کشور رخ دهد؛ اما در این چند وقت اخیر هر بار خبری از تئاتر به گوش رسید، حاکی از یک اتفاق ناخوشایند یا یک بحران مدیریتی بوده است. به گزارش جی پلاس، تعویض زودهنگام مدیریت مرکز هنرهای نمایشی که ابتدا حسین طاهری بود، بعد توسط اردشیر صالح پور سرپرستی شد و مدتی بعد سکان آن به دست مهدی شفیعی سپرده شد، بحث اجراهای برخی گروههای نمایشی در تالار وحدت که حتی نزدیک شأن و منزلت این تالار نبودند، بحث کند بودن روند بازسازی سالنهای تئاتر شهر، ریزش بخشی از پیشانی سالن اصلی تئاترشهر، استعفای چند عضو شوراهای هنری مجموعه تئاتر شهر و نارضایتی چهرههای سرشناس تئاتر از کیفیت برگزاری جشنواره تئاتر فجر تنها بخشی از اتفاقاتی است که در چند ماه اخیر گریبانگیر وضع تئاتر کشور شده است. با این حال علی مرادخانی، معاون هنری وزیر ارشاد در گفتوگوهای اخیرش اوضاع تئاتر را بد ندانسته و حتی اعلام کرده علت نامگذاری سال ٩۴ به سال تئاتر، جلب توجه مسئولان نسبت به موضوع تئاتر است؛ چرا که طی سالهای گذشته نسبت به این هنر بسیار اجحاف شد و همین که خبرنگاران از او درباره تئاتر سوال میکنند، نشان میدهد ارشاد در این امر موفق بوده و توانسته حساسیتها نسبت به تئاتر را افزایش دهد. او به این نکته هم اشاره کرده که متاسفانه از نظر مالی وضع بودجه خوب نیست و خوشبختانه هنرمندان در این زمینه همکاری خوبی با معاونت هنری داشتهاند. اما این صحبتهای اخیر مرادخانی ما را به این فکر فرو برد که آیا واقعا اهالی تئاتر معتقدند در سال تئاتر اوضاع تئاتر بد نیست؟ در این زمینه به سراغ آروند دشت آرای، عضو شوراهای تئاتر شهر و کارگردان نمایشهایی «تن تن و راز قصر مونداس»، «باغبان مرگ»، «ردپای صورتی»، «لندن، رم، تهران»، «کمی بالاتر» رفتیم و نظر او را جویا شدیم. خلا برنامهریزی مدون دشتآرای از همان ابتدا بحث توجه بیشتر به تئاتر در سال تئاتر که مرادخانی در صحبتهایش مطرح کرده را رد میکند و میگوید: «اساسا متوجه نمیشوم کدام رسانه به شکل منظم به تئاتر میپردازد؟ در گذشته به خاطر دارم حداقل هفتهای یکبار در برخی روزنامهها و حتی به شکل روزانه در برخی روزنامههای دیگر صفحه تئاتر وجود داشت، خبرنگارهای تئاتر فعال بودند، در مورد تئاتر مینوشتند، نقدهای متعددی در رسانهها به چاپ میرسید؛ این روزها کجا و کدام رسانهها به شکل جدی به تئاتر میپردازند که آقای مرادخانی در این زمینه چنین ادعایی دارند. اتفاقا به نظرم این روزها بیشتر سوال اهالی درخصوص تئاتر این است که واقعا چه اتفاقی درحال رخ دادن است که در تئاتر کشور هیچ خبری نیست. بخش خصوصی بهشدت درحال فعالیت است و سالنهای تئاتر کوچک و بزرگ در جاهای مختلفی افتتاح میشود؛ آن هم بدون حمایت و بهرهگیری از زیرساختهای دولتی.» به گفته دشتآرای ممکن است تئاتریها هم این تصور را داشته باشند که بودجه به دولت و معاونت هنری ارشاد نرسیده تا بتواند خرج تئاتر کند اما او سوال مهمتری را مطرح میکند: «برنامهریزی درست تکلیفش چه میشود؟ اساسا در دو سال اخیر که دولت جدید متولی امور فرهنگی و هنری شده است، جشنوارهها چه در سطح داخلی و چه در سطح بینالمللی با نازلترین کیفیت ممکن برگزار شدهاند. بعد از تعویض مدیر مرکز هنرهای نمایشی، مدیر جدید هیچ برنامه مدونی از خود ارایه نداد و خواهش ما از آقای مرادخانی این است که هر مدیر جدیدی که قرار است بیاید حداقل یک برنامه مدون و مشخص درخصوص عملکردی که میخواهد داشته باشد به اهالی تئاتر ارایه دهد و بگوید میخواهد چه کاری برای تئاتر کشور انجام دهد تا ما بتوانیم با داشتن یک عیار حداقلی عملکرد او را بررسی کنیم. اینکه بدانیم اگر حتی با توجه به وضع نامناسب بودجه در دولت، بودجهای حداقلی به تئاتر اختصاص یافته و من چقدر میتوانم بهعنوان یک تئاتری روی حمایت دولت حساب کنم و چنددرصد باید از بخش خصوصی کمک بگیرم و اصلا به صرفه هست که بخواهم روی این حمایت حساب کنم یا نه. اما متاسفانه هیچ شفافیتی در این زمینه وجود ندارد و ما اصلا نمیدانیم چه خبر است.» بیتوجهی به زیرساختها با این حال دشتآرای با کلی اما و اگر یک نقطه مثبت در کارنامه کاری مدیریت تئاتر در دولت تدبیر و امید میبیند: «تنها نقطه مثبت این سالهای تئاتر تشکیل شوراهای تئاترشهر بود که البته آن هم به دلیل دیرکرد بازسازی سالنها و سیاستگذاریهای اخیر مدیران مرکز هنرهای نمایشی فعالیت درست آن در هالهای از ابهام قرار گرفته است. اساسا چیزی بهعنوان اتفاق و برنامهریزی در حوزه تئاتر و تقویت زیرساختها در دوران تصدی دولت جدید بر حوزه فرهنگ رخ نداده است. خب برنامهریزی که دیگر هزینه و بودجه نمیخواهد. درست است که تئاتر خصوصی روزبهروز درحال رشد کردن بیشتر است؛ اما آیا ما نظارتی بر عملکرد این حوزه داریم یا فقط گذاشتهایم مثل قارچ رشد کنند؟ ما از لحاظ علمی و دانش مدیریت سالن به آنها کمکی میکنیم یا آنها را به حال خود رها کردهایم؟ آیا تئاتر در شهرستانها را تقویت کردهایم؟ آیا فستیوالها را تقویت کردهایم؟ آیا در سالهای اخیر تئاتری را دیدهاید که بگویید بالاخره تئاتری دیدم که جریان جدیدی به وجود آورد؟ این همه استعداد درخشان تئاتر در داخل کشور آیا توانستهاند آثار خود را به فستیوالهای مهم تئاتری در جهان ارایه دهند؟ و هزاران سوال دیگر از این دست.» کارگردان «کمی بالاتر» معتقد است در حوزه تئاتر بدون برنامهریزی و تقویت زیرساختهای تئاتر حرکتها انجام میشود: «فقط دلمان را به این خوش کردهایم که ١٠میلیون بدهیم به این یکی یا ١۵میلیون به آن یکی تا کسی اعتراض نکند و یا اعتراضها را بخوابانیم. درحال حاضر ما تئاتر را مدیریت روانی میکنیم نه زیرساختی و دقیق؛ در نتیجه با این وضع من فکر میکنم تئاتر خیلی برای دولت اهمیت چندانی ندارد و دوستان معتقدند که تئاتر یک چیزی هست که خب هست و فقط هر جور که شده باید سر و تهاش را هم آوریم و تبدیل به مشکل نشود.» امیدها درحال ناامیدی است به گفته دشتآرای پتانسیل تئاتری ایران بهشدت قدرتمند است و اگر همه ظرفیت تئاتری ایران در شهرستانها را در نظر بگیریم بدونشک بزرگترین جمعیت فعال تئاتر در خاورمیانه متعلق به ایران است: «ما گروههایی داریم که میتوانند در سطح بینالمللی خودشان را مطرح کنند ولی نهتنها هیچ کمک و حمایتی از آن نشده بلکه حتی برنامهریزی درستی هم برای بهبود عملکرد آنها نمیشود. هیچکس در بدنه دولتی تلاشی برای معرفی این همه استعداد به مجامع هنری جهانی و حتی داخلی نمیکند. به جرات میتوانم بگویم در دولت جدید ایدههای درخشان بسیار زیادی در اختیار معاونت هنری بوده است اما همه آن ایدهها توسط مدیران فعلی سوخت. با روی کار آمدن این دولت بسیاری از جوانها دورههای تخصصی دیدهاند و تحصیلات بینالمللی داشتند و ایدهها، راهکارها و پیشنهادهای مختلف و بسیار خوبی روی میز آقای مرادخانی گذاشتند؛ اما متاسفانه ساختار معاونت هنری ارشاد و مرکز هنرهای نمایشی این ایدهها را نپذیرفته و همه این افراد هم دلزده شدهاند.» دشتآرای در پایان صحبتهایش به این نکته اشاره میکند که تئاتر به صورت خودجوش درحال پیشرفت کردن است و گروههای تئاتر مستقل به صورت خودجوش به فعالیتهای خود ادامه میدهند و درنهایت خبر از ناامید شدن فعلی اهالی تئاتر در دولت تدبیر و امید میدهد: «متاسفانه آن امیدی که در ابتدا ایجاد شده بود که در دولت جدید با حمایت کافی از این ایدهها و گسترش آن اتفاق خوبی در حوزه تئاتر بیفتد و یک بنای جدیدی در تئاتر بگذاریم که بتوانیم بر مبنای آن قانونمندتر و شفافتر تئاتر کشور را جلو ببریم و از همه مهمتر تئاتر به شکل حرفهایاش در ایران فعالیت کند و شأن هنرمند تئاتر نهتنها حفظ شود بلکه افزایش پیدا کند، امروز از بین رفته است. الان بعد از دوسال میبینیم همان اتفاقات جشنوارهزدگی و حاشیهای تئاتر برای آنها مانده است.» منبع: هم
در گفتوگو با آروند دشتآرای سوال این روزهای رسانهها را بررسی شد:
حال تئاتر در «سال تئاتر» خوب است؟
کد خبر:
۵۳۶۸۴۶