منوچهر اکبولو، کارشناس هنرهای نمایشی و کارشناس ارشد پژوهش های هنری با گرایش تئاتر و سینماست و علاوه بر نمایش نامه نویسی و نقد، مجری تنها برنامه تلویزیونی تئاتر در ایران است. براساس مشاهده و آمارهایی که سالن های تئاتر منتشر می کنند، بیشتر مخاطبان تئاتر و سینما جوانان هستند، ولی با این وجود بیشتر سالن های تئاتر با استقبال کمی مواجه می شوند. به نظر شما، علت آن چیست؟ چیزی به نام آمار در تئاتر نداریم! ولی من به دلیل حضور دائمی، در سالن های تئاتر می توانم بگویم جوانان، بیشتر از قشرهای دیگر به تئاتر می آیند. دلایلی هم دارد. یکی اینکه تفریح زیاد متنوعی ندارند. فضای تئاتر برای مراوده آنها با هم سن و سالانشان مناسبتر است. در کشورهای اروپایی، مسن ترها مخاطب اصلی نمایش ها هستند. چون برای جوانی شان تفریح های دیگری هم هست. اما چه کسی گفته سالن ها خالی است؟ بیشتر سالن ها کوچک هستند و در بسیاری موارد پُر. بله! کار کسانی که جوان هستند یا پیشینه مناسبی برای مخاطب ندارند خلوت است. همین که به اسم حمایت از جوانترها به آنها سالن بزرگ می دهند نتیجه اش می شود سالن خالی. در اروپا هم برای کارهای اول یک جوان، سالن چندین نفره به او نمی دهند. برخی سالن ها هم مثل محراب به دلایل مختلف، همیشه خلوتند؛ از مکان نامناسب گرفته تا نداشتن پارکینگ یا نوع نمایش هایی که آنجا به نمایش درمی آید و ذهنیتی که تماشاگر از جنس کارهای آنجا دارد. برخی گروه ها هم هستند که سالنشان همیشه پر است و تماشاگر خود را دارند و می توانند ماه ها تماشاگر داشته باشند. اما به دلیل محدودیت سالن ها و نمایش های در نوبت، فقط تعداد محدودی اجرا دارند. سالن های دولتی هم طبق قانون از میزان مشخصی نمی توانند قیمت بلیت را زیادتر کنند. در نتیجه، برای برخی نمی صرفد تئاتر تولید کنند. تعداد محدود سالن ها، ممیزی بی تعریف، عدم امکان برنامه ریزی بلند مدت برای گروه و نداشتن سالن ثابت از جمله عواملی هستند که باعث می شود، سالن ها خالی باشند یا خالی به نظر بیایند و البته فراموش نکنید که شاخه ای از تئاتر به نام «تئاتر آزاد» داریم که فروش های خوبی دارند و گاه ماه ها و سال ها می فروشند. گیریم که فضای روشنفکری ما این نوع تئاتر را جدی نگیرد. تئاتر رسانه ای است که نمی تواند مخاطب گسترده عمومی در کل کشور داشته باشد چون بیشتر در تهران اجرا می شود و جز تعداد محدودی، ضبط و توزیع نمی شود. آیا این رابطه محدود با مخاطب، ذات و سرشت تئاتر است یا میتوان برای ارتباط گسترده با مردم تدابیری اندیشید؟ میزان مخاطب یا علاقه وقتی واقعاً معلوم می شود که سالن تئاتر در گوشه و کنار داشته باشیم. ضمن اینکه هر مخاطبی، یک نوع تئاتر می خواهد. تئاتر کودک، خیابانی و آزاد همواره مخاطب گسترده ای داشته اند. تئاترهای تجربی هم مخاطب جدی و مستمر و البته محدود خود را دارد. در گوشه و کنار تهران با گسترش سالن و تولید تئاتر ما تناسب با سلیقه مردم آنجا، می شود تئاتر را رونق داد مثل راه اندازی سالن شمس در شمال تهران که تماشاگران جدیدی به تئاتر اضافه کرده است. روی نقشه که نگاه کنید در غرب تهران یک سالن تئاتر نداریم و فقط گاهی سالن های فرهنگسراهای ابن سینا و فردوس نمایشی دارند. سالن که باشد و البته فقط برای تئاتر، گروه های حرفه ای می دانند چه کار کنند. وضعیت جوانان برای ورود به تئاتر چگونه است؟ آیا آنهایی که مستعدند امکان ورود به تئاتر برایشان وجود دارد؟ علاقه مند که زیاد است. البته بعد از سینما. خیلی ها هم به تئاتر به عنوان مقدمه ای برای ورود به سینما وارد می شوند. سالی چند هزار نفر هم دانشجوی جدید تئاتر داریم. گیریم که بسیاری از آنها گاه حتی علاقه ای به تئاتر ندارند و فقط برای مدرک به دانشگاه می آیند. هیچ وقت هم عدالت کامل وجود ندارد. بنابراین شرایط مختلفی باعث می شود که همواره از همه استعدادها استفاده نشود. ولی جدی ها می مانند و خودشان را آرام آرام به تئاتر حرفه ای تحمیل می کنند. بیشتر جوانانی که در تئاتر فعالاند از وضعیت اقتصادی آن گلهمندند. وضعیت جوانانی که در تئاتر، کار تولیدی انجام میدهند از کارگردان و عوامل گرفته تا بازیگران روی صحنه چگونه است؟ جوانان تازه کار که باید حالا حالا بدوند. مثل هر شغل دیگری باید سال ها تلاش کنند تا برای خودشان جایی باز کنند و دریابند که مرد این میدان هستند یا نه. از حرفه ای ها هم درصد کمی هستند که فقط تئاتر کار می کنند. برخی تدریس دارند یا در سینما و تلویزیون و رادیو مشغولند یا حرفه های غیر هنری دارند. مثل همه آدم های جامعه چند شغله هستند و البته درصد کمی هم هستند که روی بورسند و دائم از این پروژه به پروژه بعدی می روند. برای گستردهتر شدن رابطهی جوانان به مثابه مخاطب و تئاتر چه راه کارهایی میتوان ارائه داد؟ گسترش سالن تئاتر. آن وقت است که تئاتری ها با مخاطبان جدیدی رو به رو می شوند که سلایق دیگری دارند. بنابراین مجبورند برای آنها تولید کنند. تلویزیون می تواند در این علاقه مندی خیلی موثر باشد و خب! هیچ کاری نمی کند. رسانه ها چطور میتوانند با جوانان رابطه بهتری برقرار کنیم؟ من هدف نهایی رسانه ها را نمی دانم. کاری که می کنند باید برای رسیدن به هدفشان باشد. اما مهمترین نکته این است که جوان ها زود می فهمند چه کسی برای آنها کار می کند و چه کسی به بهانه آنها. آنها خیلی خوب می فهمند که هدفند یا وسیله. در زمینه تئاتر می توانید بسیاری از خلاها را پر کنید. اطلاع رسانی کامل و جامع چیزی است که تئاتر ما ندارد. معرفی دائمی تئاتر، تماشای آن را رونق می دهد و باید تشخیص بدهند جوانان به چه بخش از تئاتر علاقه دارند و به آن بخش بیشتر بپردازند. دیگر خود دانند!
اکبرلو در گفت و گو با جی پلاس:
جوانان تازه کار باید حالا حالا بدوند
کد خبر:
۵۱۳۵۰۱