حضرت امام خمینی(س) درباره وظیفه مسلمانان در ماه مبارک رمضان چنین میفرمایند:
ماه مبارک رمضان و مهمانی خداوند متعال
ماه مبارک رمضان نزدیک شد و در این ماه مبارک خودتان را تقویت کنید به قوّتهای روحانی. در یک حدیثی است که پیغمبراکرم فرمودند که ماه رمضان آمد، اقبال کرد، آمد. در ضمنش میفرمایند که دُعیتُم الی ضیافَةِ الله. ضیافتهای خدا با ضیافتهای مردم این است فرقش که وقتی شما را یک اشخاصی دعوت بکنند به یک مهمانی، وقتی بروید در آن مهمانی به حسب فراخور حال، یک چیزهایی برای خوردنی و یک چیزهایی برای تفریح و این چیزهاست. ضیافت خدا در ماه رمضان یک شعبهاش روزه است، آن ضیافت خداست؛ یک شعبهاش روزه است و یک امر مهمش که مائده غیبی و آسمانی است قرآن است. شما دعوت شدهاید به مهمانی خدا و شما در ماه رمضان مهمان خدا هستید. مهماندار شما، شما را وادار کرده است به اینکه روزه بگیرید. این راههایی که به دنیا باز است و شهوات است، اینها را سدش کنید تا مهیا بشوید برای لیلة القدر. ماه شعبان مقدمه است برای ماه مبارک رمضان که مردم مهیا بشوند برای ورود در ماه مبارک رمضان و ورود در «ضیافة الله». شما وقتی که میخواهید به مهمانی بروید خوب، یک وضع دیگری - غالباً البته - ، یک وضع دیگری خودتان را درست میکنید. لباسی تغییر میدهید و یکطور دیگری
وارد میشوید. آنطوری که در خانه هستید یک تغییری میدهید. ماه شعبان برای این است که همان مهیا بودنی که میخواهید مهمانی بروید، خودتان را مهیا میکنید و سر و ظاهرتان را، سر و صورتتان را یک قدری فرق میگذارید با آن وقتی که در خانه هستید. در ضیافت خدا، ماه شعبان برای مهیا کردن این افراد است، مهیا کردن مسلمین است برای ضیافت خدا، ادبش آن مناجات شعبانیه است. من ندیدهام در ادعیه، دعایی را که گفته شده باشد همه امامها این دعا را میخواندند، در دعای شعبانیه این هست؛ اما من یادم نیست که در یک دعای دیگری دیده باشم که همه ائمه این را میخواندند. این مناجات شعبانیه برای این است که شما را، همه را مهیا کند برای «ضیافة الله».
تقویت روح و رسیدن به اوج کمالات در ادعیه ائمه (ع)
یک کج فهمیهایی در انسان هست که این کج فهمیها گاهی خیلی زیاد میشود. اینها دعا را نمیفهمند چی هست، لهذا، خیال میکنند که حالا ما خوب، قرآن را میگیریم دعا را رها میکنیم. اینها نمیفهمند که دعا اصلاً چی هست. مضامین ادعیه را نرفتهاند ببینند که چی هست، به مردم چی میگوید، چه میخواهد بکند. اگر نبود در ادعیه الّا دعای مناجات شعبانیه، کافی بود برای اینکه امامان ما، امامان بحقند؛ آنهایی که این دعا را انشا کردند و تعقیب کردند. تمام این مسائلی که عرفا در طول کتابهای طولانی خودشان یا خودشان میگویند در چند کلمه مناجات شعبانیه هست، بلکه عرفای اسلام از همین ادعیه و از همین دعاهایی که در اسلام وارد شده است از اینها استفاده کردهاند. و عرفان اسلام فرق دارد با عرفان هند و جاهای دیگر. این دعاهاست که به تعبیر بعض از مشایخ ما میفرمودند که «قرآن، قرآن نازل است، آمده است به طرف پایین و دعا از پایین به بالا میرود، این قرآن صاعد است.» معنویات در این ادعیه - آنی که انسان را میخواهد آدم کند، آنی که این افرادی که اگر سر خود باشند از همه حیوانات درندهتر هستند - این ادعیه با یک زبان خاصی که در دعاها هست اینها این انسان
را دستش را میگیرد و میبردش به بالا، آن بالایی که من و شما نمیتوانیم بفهمیم، اهلش هستند.
یکدفعه آدم میبیند که کسروی آمد و کتابسوزی! مفاتیح الجنان هم جزو کتابهایی بود که سوزاند، کتابهای عرفانی را هم سوزاند. البته کسروی نویسنده زبردستی بود، ولی آخری دیوانه شده بود یا یک مغزی است که این مغز - بسیاری از شرقیها اینطوری هستند که تا یک چیزی، چهار تا کلمهای یاد میگیرند ادعاشان خیلی بالا میشود.
کسروی آخری ادعای پیغمبری میکرد - نمیتوانست به آن بالا برسد آنجا را میآورد پایین. این کتاب مفاتیح الجنان یک کتابی است که مال حاج شیخ عباس قمی نیست، شیخ عباس قمی، جمع کرده اینها را، ادعیه را جمع کرده در آنجا. این آدمی که کتاب مفاتیح الجنان را سوزانده یا یک روزی برای سوزاندن امثال کتاب مفاتیح الجنان درست کرده بود این نمیدانست کتاب مفاتیح الجنان چی تویش است، شاید یک دفعه هم مناجات شعبانیه را هم نخوانده بود، فکرش اینطور فکر نبود. این دعاهایی که در ماهها هست، در روزها هست، خصوصاً، در ماه رجب و شعبان و ماه مبارک رمضان، اینها انسان را همچو تقویت روحی میکند - اگر کسی اهلش باشد، ماها که نیستیم - همچو تقویت روحی میکند و همچو راه را برای انسان باز میکند و نور افکن است برای اینکه، این بشر را از این ظلمتها بیرون بیاورد و وارد نور بکند که معجزه آساست. به این دعاها عنایت بکنید. گول بعض از نویسندهها و امثال کسروی را نخورید که ادعیه را تضعیف میکردند؛ این تضعیف، تضعیف اسلام است، نمیفهمند اینها، بیچارهاند. نمیدانند در این کتاب چه چیزها هست، همان مسائل قرآن است با لسان دیگری که لسان ائمه باشد.
لسان قرآن یکجور زبان است، زبان دعا یکجور زبان است، زبان علما و عرفا و اینها هم یک زبان دیگر است. آنکه سبکبار میکند انسان را و از این ظلمتکده میکِشد او را بیرون و نفْس را از آن گرفتاریها و سرگشتگیهایی که دارد خارج میکند این ادعیهای است که از ائمه ما وارد شدهاند. ائمه ما - علیهم صلوات الله - که تقریباً همهشان گرفتار به یک ابرقدرتهایی بودند که نمیتوانستند یک کاری را انجام بدهند شاخص، علاوه بر آن هدایتهای زیرزمینی که میکردند این ادعیهشان برای تجهیز مردم بود، برخلاف آن دولتهای قاهری که بودند. همین ادعیه بودند که اشخاص وقتی که ادعیه را میخواندند قوّت روحی پیدا میکردند و سبکبار میشدند و شهادت برای آنها هَیِّن و آسان میشد.
این ادعیه در ماه مبارک رجب و خصوصاً در ماه مبارک شعبان اینها مقدمه و آرایشی است که انسان به حسب قلب خودش میکند برای اینکه مهیا بشود برود مهمانی؛ مهمانی خدا، مهمانیای که در آنجا سفرهای که پهن کرده است قرآن مجید است و محلی که در آنجا ضیافت میکند مهمش «لیلة القدر» است و ضیافتی که میکند ضیافت تنزیهی و ضیافت اثباتی و تعلیمی [است]. نفوس را از روز اول ماه مبارک رمضان به روزه، به مجاهده، به ادعیه مهیا میکند تا برسند به آن سفرهای که از آن باید استفاده کنند و آن «لیلة القدر» است که قرآن در آن نازل شده است.
هدف انبیا؛ رهایی انسان از نفسانیت
این ضیافت الهی انسان را منقلب باید بکند از این جهت حیوانی به آن جهت واقعی انسانی؛ از آن ظلمتهایی که اطلاع به آن داریم منقلب کند انسان را به آن نورهایی و نور مطلقی که همه عالم تبع اوست. همه دعوت انبیا این بوده است که مردم را از این سرگردانیای که دارند - هر که یک طرف میرود و هر که یک مقصدی دارد - این مردم را از اینجا دعوت کنند و راه را نشانشان بدهد که این راه است؛ دیگر آن راهها که میروید رها کنید. راه همین است؛ اهدِنَا الصِّراطَ المُستَقیمَ انَّ رَبّی عَلی صِراطٍ مُستَقیمٍ. آن طرف، طرف ندارد، دنیاست و ماورای آن. آنچه که مربوط به نفسانیت انسان است، شهوات انسان است، آمال و آرزوهای انسان است، این دنیاست. آن دنیایی که تکذیب شده است این عالم طبیعت [نیست]، این عالم طبیعت نور است. دلبستگیهای به این عالَم انسان را بیچاره میکند. ظلمتها از این دلبستگیهایی است که ما داریم به این دنیا، به این مقام، به این مسند، به این اوهام، به این خرافات. همه انبیا آمدند برای اینکه دست شما را بگیرند از این علایقی که همهاش بر ضد آنی است که طبیعت و فطرت شما اقتضا میکند، شما را دستتان را بگیرند و از این علایق نجاتتان بدهند و
واردتان کنند به عالَم نور. اسلام هم در رأس همه ادیان است، برای یک همچو مقصدی. این ادعیه مهیا میکنند این نفوس را برای اینکه این علایقی که انسان دارد و بیچاره کرده انسان را این علایق، این گرفتاریهایی که انسان در این عالم طبیعت دارد و انسان را سرگشته کرده است، متحیر کرده است نجاتش بدهند و آن راهی که راه انسان است ببرند. راههای دیگر راه انسان نیست صراط مستقیم راه انسانیت است. و این مناجاتها و این ادعیهای که ائمه ما - علیهم السلام - بعد از اینکه دستشان کوتاه شده بود از اینکه دعوت ظاهری خیلی واضح بکنند مردم را با این ادعیه به آن راهی که باید ببرند، راه میبردند. مقصد انبیا این نبود که بیایند یک جایی را بگیرند و یک - مثلاً - کاری برای خودشان درست بکنند، مقصد این نیست آقا! مقصد پیغمبرها این نبود که دنیا را بگیرند و آبادش کنند؛ مقصد این بود که راه را به این اهل دنیا، به این انسان ظلوم و جهول، بسیار جاهل، راه را نشان بدهند که از این راه بروید. آن راهی که شما را میرساند به خدای تبارک و تعالی این راه است: انَّ رَبّی عَلی صِراطٍ مُستَقیم دنیاست و آن طرفش همه عالَم، دنیاست و آن طرفش ماورا و ماورای آن طرف نور مطلق.
انبیا آمدند ما را به آن نور برسانند؛ اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ امَنُوا یُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُماتِ الَی النُّورِ وَ الَّذینَ کَفَرُوا اولِیاءُ هُمُ الطّاغُوتُ یُخرِجُونَهُم مِنَ النّورِ الَی الظُّلُماتِ. طاغوت در مقابل انبیا است، در مقابل الله است.
ورود به مهمانی الهی
اگر ما در این ضیافت خدا، در این سفرهای که خدای تبارک وتعالی افراشته است برای همه، اگر ما در اینجا موفق بشویم به اینکه راهمان بدهند در این میهمانخانه بزرگ الهی، جلویمان را نگیرند - شیاطین ایستادهاند که راه را نگذارند برویم، جلو گیرند - اگر راهمان بدهند به این ضیافت ممکن است که راهی پیدا بکنیم به آنکه راه انسان است. همه راههای دیگر غلط است، راههای حیوانی است. انسان یک اعجوبهای است که هم در او حیوانیت هست، حیوانی شهوی الی غیرمتناهی و هم در او شیطنت هست الی غیرمتناهی.
یک موجودی است همه ابعادش غیرمتناهی است؛ از هر راهی که برود آخر ندارد، هر راهی که برود هیچ آخر ندارد و راهها همه غلط، همه اشتباه، همه منتهی به جهنم میشود الّا صراط مستقیم؛ آنی که راه انسان است. اگر راهمان بدهند دراین «ضیافة الله» و مستعد شده باشیم که وارد بشویم در این ضیافت خدا و در این ماه مبارک، امید است که ان شاء الله یک هدایتی شامل حالمان بشود. خودتان را تقویت کنید دراین ماه مبارک، مهیا بشوید برای همه پیشامدها. در عین حالی که معنویات بود آنچه میخواستند، لکن با قوّت معنویات اعوجاجهایی که در بشر بود و در این قدرتهای بزرگ بود، این اعوجاجها را میخواستند مرتفع کنند. یک چوپان با عصایش پامی شد میرفت فرعون و آن بساط فرعونی را میرفت دعوت میکرد که بیا مسلمان شو، بیا آدم شو. یک صغیر یتیم چوپان زاده یا چوپان از حجاز پامیشود همه دولتها را دعوت میکند که بیایید آدم بشوید؛ برای این است که آدم کنند همه را. مقصد این است که ماها آدم بشویم و مع الأسف، مشکل است. یک مثلی هست که میگفتند که ملّا شدن چه آسان، آدم شدن چه مشکل. مرحوم شیخ ما - رحمه الله - مرحوم آشیخ عبدالکریم - رحمه الله - میفرمود که ملّا شدن چه
مشکل، آدم شدن محال است، مثل محال میماند. انبیا آمده بودند که این محال را جامه عمل به آن بپوشند. اینقدر دست و پا نزنید این طرف و آن طرف بروید. شما خدا را میخواهید، بروید دنبال همان که میخواهید. فطرت شما توجه به خدا دارد، خودتان متوجه نیستید. همه فطرتها توجه به خدا دارد. این ماه رمضان و هر ماه رمضان دیگری مهیا کنید خودتان را. در این روز آخر - فرضاً - آخر شعبان است شاید، بیشتر مهیا کنید و مهیا کنیم خودمان را برای ورود در «ضیافة الله»؛ در مهمانی خدا که ان شاء الله با سلامت نفْس، با نور هدایت خدای تبارک و تعالی وارد بشویم در این ماه عزیز معظم و فرق بکنیم. در این ماه فرق داشته باشیم با سایر ماهها ودنبال این باشیم که ان شاء الله «لیلة القدر» را دریابیم، برکات «لیلة القدر» را که قرآن در آن نازل شده است، همه سعادت عالَم در آن شب نازل شده است و از این جهت، از همه شبهای عالَم بالاتر است، این را بتوانیم ادراک بکنیم، درک بکنیم. خداوند ان شاء الله، شماها را توفیق بدهد که با سلامت و سعادت وارد در «ضیافة الله» بشوید و از آن مائدههای آسمانی که قرآن و ادعیه است ان شاء الله، همهمان مستفیض بشویم و با یک روح سالمی وارد
بشویم و «لیلة القدر» [را] هم دریابیم، سَلامٌ هِیَ حَتّی مَطْلَعِ الفَجْر.