جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

به بهانه انتشار تقریرات درس خارج اصول فقه استاد «سیدحسن خمینی»به قلم سیدعلی خمینی؛

الإفادات والاستفادات

رشید داودی

کد خبر: ۳۵۷۸۳
الإفادات والاستفادات

قریب به چهار سال از آغاز درس خارج اصول فقه استاد گرانقدر حاج سید حسن خمینی گذشته است. درسی که با استقبال روز افزون طلاب حوزه علمیه مواجه و مورد تحسین بزرگان و علماء حوزه علمیه قرار گرفته است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جماران، یکی از طلابی که از شروع درس ایشان به شکل مرتب در کلاس درس استاد حاضر می شوند برادر کوچکتر ایشان، جناب حاج سید علی خمینی است که علاوه بر حضور فعالانه در مجلس درس از همان روزهای آغازین به نگارش تقریرات عربی درس استاد معظّم مشغول شد.

وی با محوریت قرار دادن درسنامه (جزوه فارسی درس) استاد و مطالبی که ایشان در تدریس مطرح فرمودند، و تبدیل متن فارسی درسنامه و بیانات به زبان عربی، سرانجام جلد اول تقریرات عربی درس را با نام «الافادات و الاستفادات؛ تقریراً للبحوث الاصولیة، سماحة الاستاذ السید حسن الخمینی» به زیور طبع آراسته است.

مقرّر در مقدمه خود نکاتی را در مورد این کتاب بیان کرده؛

وی در نکته ابتدایی خود بیان می کند: این کتاب صرف مطالبی که «أخ المعظّم» در مجلس درس بیان داشتند و تعریب آن نیست؛ بلکه مطالب درس را نظمی جدید داده و در ضمن برخی از مثال های مطرح شده در درس را تغییر و بعضی مباحث را توضیح داده ایم. این تغییرات را از نظر استاد گذرانده و ایشان برخی از تغییرات را مورد تایید قرار دادند. مقرِّر گرامی همچنین در نکته دوم اشاره می کنند که در پاورقی کتاب برخی از مطالب با عنوان «اقول» شروع می شود که عبارتند از اشکالات و ایضاحات مقرر نسبت به استاد.

سید علی خمینی در نکته سوم بیان می کند از آنجا که تدریس استاد به شکل تفصیلی بوده لاجرم تقریر آن نیز به نحو تفصیلی و ناظر به دقائق کلمات متقدمین و متاخرین از اصولیون است.

نکته چهارم مقدمه مقرّر، اشاره دارد که روش طرح مباحث در این کتاب بر اساس نظم کتاب «کفایة الاصول» مرحوم آخوند خراسانی است اما روش تحقیق استاد در این کتاب به گونه ای است که همه نظریات و اقوال حضرت امام(س) در کتب مختلف ایشان مورد بحث قرار گرفته است.

در نکته آخر بیان می کند که مدخل کتاب (که در مورد تاریخ علم اصول و تطور آن است و استاد در کلاس درس مورد اشاره قرار داده اند) تقریرات ایشان نیست بلکه مطالبی است که وی در درس مطرح کرده و یکی از محققین آن را تعریب کرده اند.

این کتاب که بر آمده از تقریرات سال اول و دوم درس خارج اصول فقه استاد است از یک مدخل و هفت امر تشکیل می شود.

در مدخل کتاب، سیر تطور اصول فقه در اسلام از آغاز قرن اول هجرت مورد بحث قرار گرفته و اختلاف بین عالمان شیعه و اهل تسنن بیان شده است. همچنین تاریخ تاسیس علم اصول و کتب اصولی نوشته شده در دوره های مختلف تاریخ اسلام مورد بحث قرار گرفته است. و در ادامه مدخل سیر تطور اصول فقه شیعه را در چهار دوره مورد بحث قرار می دهد.

امر اول: در تبیین جایگاه علم اصول، مباحث اپیستمولوژی (معرفت شناسی)، آنتولوژی (هستی شناسی) و بیان مباحث علم کلام، اصول و فقه؛

امر دوم: تعریف علم اصول با رویکردی بر تعریف حضرت امام خمینی(س) و ...؛

امر سوم: واکاوی وحدت علم و کیفیت وحدت علوم و...؛

امر چهارم: معیار و ملاک تمایز و وحدت علوم و ...؛

امر پنجم: تعریف علم اصول، بر اساس شرح و تفسیر تعریف حضرت امام (س) و ...؛

امر ششم: در مورد چیستی وضع، کیستی واضع، اقسام وضع، اثر وضع و ...؛

امر هفتم: واکاوی معانی حرفی و کیفیت وضع حروف و ... .

چند نکته در مورد انتشار «الافادات و الاستفادات» :

  1. بی گمان انتشار تقریرات درس یادگار گرانقدر امام همزمان با سالروز ورود امام(س) به میهن بهترین خبری بود که بر شادمانی علاقه مندان و دوستداران امام(س) بیش از پیش افزود. چرا که شاهد انتشار کتابی بودند که محوریت تمام مباحثش اقوال حضرت امام بود؛ در حالی که سالهاست شرح و توضیح کتاب های امام(س)، به عنوان حلقه مفقوده دروس حوزوی بود؛

هر چند در سالهای اخیر برخی شاگردان و علاقه مندان امام برخی از کتاب های ایشان را متن درسی خود قرار دادند اما قطعا نگاه جامع به تمام کتاب های امام، اهتمام بیشتری را می طلبید؛ نگاهی که در درس استاد به وضوح دیده شده و می شود.

  1. نکته دیگری که شور و شعف را در میان دوستداران امام به وجود می آورد این است که می بینند نسل پاک امام و یادگاران محبوب ایشان امروز عَلَم نشر و شرح آثار او را بر افراشته اند تا جایگاه علمی امام تحت الشعاع وجهه مبارزاتی، انقلابی، اخلاقی و در نهایت کاریزمای شخصیتی ایشان قرار نگیرد؛ چرا که شناخت امام نیاز به جامع نگری نسبت به ایشان دارد. لذا جای بسی سپاس به درگاه خدای متعال است که امروز علمدار نشر آثار و اندیشه های امام به دستان خلف صالح ایشان قرا گرفته است. همو که درّ کلامش در سالهای اخیر نقد امام کاریکاتوریزه شده و انتقاد از نگاه تک بعدی نسبت به ایشان است.
  2. قطعا برای دوستداران امام حلاوت خاصی است که تبیین اقوال امام خمینی را از تقریرات درس فرزند ایشان سید حسن خمینی آن هم به قلم سید علی خمینی به مطالع بنشینند. آن گاه چه دلنشین بازخوانی روایت نبی مکرم اسلام صلوات الله علیه و علی اهل بیته که به نقل از صدیقه طاهره سلام الله علیها فرمودند: «المرء یحفظ فی ولده».
  3. نقطه قوت دیگر این کتاب در کنار نقل جامع اقوال امام(س)، تتبع گسترده اقوال دیگر بزرگان و عالمان (متقدم و متاخر) و شرح و توضیح آن ها و سرانجام طرح اشکالات و بیان ضعف و قوت آن هاست، که حسن ختامش اتخاذ قول مختار توسط استاد می باشد.
  4. در پایان یادآور می شود که مجلّدات دیگر این تقریرات نیز در دست نگارش بوده که در آینده منتشر و در اختیار علاقه مندان قرار خواهد گرفت.
انتهای پیام

دیدگاه شما