جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گزارش نشست علمی ثمرات فقهی و اصولی خطابات قانونیه

آیت الله سبحانی: اگر این نظریه امام در حوزه های علمیه پذیرفته شود، انقلابی در نظرات به وجود خواهد آورد

کد خبر: ۳۲۴۸۹
آیت الله سبحانی: اگر این نظریه امام در حوزه های علمیه پذیرفته شود، انقلابی در نظرات به وجود خواهد آورد

نشست علمی ثمرات فقهی و اصولی خطابات قانونیه روز پنج­شنبه نهم آبان ماه با مشارکت انجمن اصول فقه حوزه علمیه قم و مدرسه تخصصی فقه امام خمینی با سخنرانی آیت الله العظمی سبحانی(دامت برکاته) در محل مدرسه فقهی امام خمینی(س) برگزار گردید.

به گزارش جماران، در ابتدای این نشست حجت الاسلام والمسلمین سیدمجتبی طاهری خرم آبادی مدیر مدرسه فقهی امام خمینی پس از خیرمقدم به اساتید و فضلای حاضر، به بیان اهداف و فعالیتهای مدرسه فقهی پرداخت.

وی اظهار داشت: این مدرسه تخصصی از سال 1389 و به پیشنهاد یادگار امام حجت الاسلام والمسلمین حاج سید حسن آقا خمینی وبا همت و مشارکت مرحوم آیت الله سیدحسن طاهری خرم آبادی تأسیس شد و درحال حاضر چهل نفر از طلاب برجسته در این مدرسه به تحصیل و تحقیق اشتغال دارند و در مقطع تخصصی و خارج فقه و اصول با نظریات و افکار امام خمینی آشنا می شوند.

وی مدت تحصیل در این مدرسه را شش سال ذکر کرد و اضافه کرد: طلاب مدرسه علاوه بر تخصص در شناخت اندیشه­ های فقهی و اصولی حضرت امام با اندیشه ایشان در دیگر علوم اسلامی هم آشنا می ­شوند و طبق برنامه مدرسه هر ساله موظف به ارائه رساله علمی و تحقیقی می­ باشند.

پس از خیر مقدم و معرفی مدرسه، سخنران اصلی همایش حضرت آیت الله العظمی سبحانی (دامت برکاته) که یکی از شاگردان پرسابقه و برجسته امام خمینی است پیرامون ثمرات خطابات قانونیه به ارائه بحث پرداخت.

آیت الله العظمی سبحانی که توفیق نگارش اولین تقریر از مباحث اصولی امام خمینی را در کتاب معروف «تهذیب الاصول»دارند در رابطه با موضوع همایش اظهار داشت: همه علما و صاحب نظران قبول دارند که همه انسانها دارای حکم الله مشترک می­ باشند و تنها اشاعره در مالانص فیه قائل به تبعیت از نظرات مجتهدین هستند اما اینکه هر فرد مکلف دارای خطابی خاص باشد چند اثر و پیامد دارد:

1ـ تقسیم احکام به احکام انشایی و احکام فعلی؛ احکام انشایی برای افرادی است که واجد همه شرایط فعلیت تکلیف نیستند اما احکام فعلیه برای واجدین شرایط می باشد.

2ـ شأنیت تکلیف؛ برای تکلیف باید شأنیت تکلیف برای مکلف حاصل بوده باشد و الا تکلیف به او قبیح است.

3ـ در تنجیز علم اجمالی اگر قبل از حصول علم اجمالی یکی از اطراف از محل ابتلاء خارج شده باشد اجتناب از اطراف دیگر واجب نمی شود.

4ـ قدرت شرط تکلیف؛ شخص عاجز، تکلیف ندارد و خطاب کردن به او قبیح است.

این مرجع تقلید در ادامه گفت: امام خمینی گرچه مانند دیگر اصولیون وجود حکم الله المشترک را قبول دارد ولی خطابات شخصیته را قبول ندارد و در مقابل به خطابات قانونیه معتقد است. اگر این نظریه امام در حوزه های علمیه تبیین شود و مورد پذیرش علمی قرار گیرد، انقلابی در نظرات و دیدگاهها به وجود خواهد آورد.

وی افزود: امام خمینی با تنظیر مسئله به چگونگی قانون گذاری در مجامع بشری، معتقد است قانون برای همگان حجت است ولی خطابات به فرد فرد نشده است و خطاب واحد است ولی متعلق آن متعدد است و بر همه مکلفین حجت است.

آیت الله العظمی سبحانی اظهار داشت: به مشهور این ایراد را می گیرند که اگر در إنشاء قائل به انحلال شدید باید در إخبار هم قائل به انحلال شوید در حالی که چنین نمی­ کنید.

وی ادامه داد: البته إنشاء و فعلیت دراین نظریه غیر از إنشاء و فعلیتی است که در کتابهای رسائل شیخ انصاری و کفایه آخوند خراسانی آمده است. احکام برای همه فعلیت دارد و إنشاء در مورد احکامی صادق است که هنوز ابلاغ نشده باشد، ولی پس از ابلاغ برای همگان فعلی و حجت است. بعد اگر شخصی معذور باشد پیش مولی عذر خود را مطرح می­ کند و در واقع در برابر این حجت، حجت دیگری در دست عاجز قرار دارد. چنانکه « ابتلاء » شرط تکلیف نیست چون جعل حکم به عنوان، کفایت می­ کند.بله خطاب به غیر واحدین شرایط قبیح است ولی جعل به عنوان تعلق می­گیرد که مصادیق متعدد دارد.

سبحانی در پایان اظهار کرد: در مسئله ترتب هم دو امر در طول یکدیگر مورد پذیرش قرار می­ گیرند که اهم مقدم بر مهم می­ شود. درحالی که از نظر امام نباید به ترتب و رتبه­ ها کار داشت و دو امر را در عرض هم نگاه می­ کنیم. چون خطاب به شخصی نیست تا قبیح باشد وجوب اقامه نماز و وجوب ازاله نجاست از مسجد مثلاً، هر دو در عرض هم فعلیت دارند که اگر هر دو ترک شوند دو عقاب در پی دارد. امام تعارض اطلاق دلیل اهم با دلیل مهم را هم غیر مهم می داند و اطلاق در اینجا رامساوی بودن طرفین معنا نمی ­کند بلکه آن را به معنای تمام الموضوع معنا می کند.

پس از سخنرانی علمی حضرت آیت الله العظمی سبحانی، جوایز طلاب ممتاز مدرسه فقهی امام خمینی توسط ایشان اهدا شد. آنگاه حجت الاسلام والمسلمین سیدمحمدصادق محمدی رئیس انجمن اصول حوزه از اقدامات و فعالیت­ها و برنامه های انجمن اصول گزارشی ارائه کرد.

وی اظهار داشت: هدف اصلی انجمن اصول فقه ادامه سنت سلف صالح می ­باشد و با توجه به عرصه­ های مختلف انجمن اصول فقه در این راستا فعالیت خویش را آغاز کرده و در زمینه ­هایی که برای تقویت اصول فقه حوزه مؤثر می ­باشد اقدام نموده است. از جمله این عرصه ­ها کاربردی کردن اصول فقه در آموزش و پژوهش و همچنین بسط کاربرد اصول فقه در علوم مختلف حوزوی مرتبط با متون دینی می ­باشد. همچنین انجمن اصول فقه در زمینه برگزاری نشست­های علمی در جهت تولید علم و برگزاری نشست­های آزاد اندیشی و برنامه مشاوره علمی و رفع مشکلات علمی دانش­ پژوهان تلاش می ­کند.

در ادامه نشست علمی، آیت الله محمدجواد فاضل لنکرانی به ارائه مباحث خود پیرامون نظریه خطابات قانونیه و ثمرات فقهی ـ اصولی آن پرداخت. آقای فاضل لنکرانی، امام خمینی را پرابتکارترین شخصیت اصولی معاصر معرفی کرد و اظهار داشت: برخی از ابتکارات و نوآوری­های حضرت امام تحولی عظیم در فقه و اصول حوزه­ های علمیه شیعه ایجاد کرده و بسیاری از دیدگاه­های مشهور که از مسلمات پنداشته می­ شوند را تغییر داده است. نظریه خطابات قانونیه نیز از جمله ابتکارات ایشان است که در سراسر فقه ثمره دارد، چه در باب عبادات و چه در زمینه معاملات.

بخش پایانی همایش نیم روزه، برنامه پرسش و پاسخ مناظره گونه بود، که با مشارکت حجت الاسلام والمسلمین مقیمی و مشارکت اساتید حاضر در نشست برگزار شد و آیت الله فاضل لنکرانی نیز به اشکالات و پرسش های حضار پاسخ گفت.

شایان ذکر است، مدرسه فقهی امام خمینی که چند سالی است در حوزه علمیه قم تأسیس شده، رسالت خود را در هر چه بیشتر آشنا کردن فضلای حوزه با نظرات و دیدگاههای فقهی و اصولی امام خمینی می­ داند. طلاب مدرسه فقهی امام خمینی به موازات درسهای خارج فقه و اصول حوزه که روزانه مانند دیگر طلاب در آنها حضور پیدا می کنند در برنامه های مدرسه با نظرات فقهی و اصولی امام خمینی به صورت تخصصی آشنا می شوند و زیر نظر اساتید برجسته بر دیدگاههای اجتماعی امام تسلط پیدا می کنند.

از جمله اقدامات اساسی و روز آمد در حوزه علمیه قم تأسیس انجمن های علمی در رشته ها و گرایشهای مختلف است. یکی از این انجمنها « انجمن اصول» است. نشست مذکور کار مشترکی بود که مدرسه فقهی با انجمن اصول حوزه علمیه قم با همیاری هم برگزار کردند.

انتهای پیام

دیدگاه شما