نشست علمی «بررسی ابعاد تحولات جدید مربوط به سوریه از منظر حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه» برگزار شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، نشست علمی «بررسی ابعاد تحولات جدید مربوط به سوریه از منظر حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه»، صبح امروز، در دفتر مرکزی کمیسیون حقوق بشر اسلامی و با حضور اساتید و صاحب نظران حقوق بین الملل برگزار شد.
در این نشست، دکتر مستقیمی در خصوص تلاش برای یافتن مسئول استفاده از سلاح شیمیایی در سوریه گفت: بحث از این که چه کسی از این سلاح استفاده کرده در اولویت نیست. بحث این است که بهرحال این سلاح بکار رفته است و این نقض ضوابط حقوق بشردوستانه است و باید آن را پیگیری نمود. !S1!
وی افزود: دولت سوریه شاید حقیقتا مسئول پرتاب این موشک نباشد اما مسئول پیگیری و مجازات این افراد هست و اگر نمی تواند این مسئولیت را ایفا کند، این نقش بر عهده افرادی خارج از دولت است.
این عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران درخصوص مسئول بین المللی این وقایع اظهار داشت: امروز، انتظار یک عمل حقوقی خالص از شورای امنیت انتظار درستی است اما باید دانست انتظار واقع بینانه ای نیست، زیرا این شورا بیشتر یک مکان تصمیم گیری سیاسی است تا حقوقی.
بهرام مستقیمی با اشاره به فعالیت دولت انگلستان در حیطه وقایع سوریه خاطر نشان کرد: آنچه دولت بریتانیا ارائه داده است واقعا یک سند مستدل نیست. به یاد دارم وقتی وزیر خارجه بریتانیا چند روز پیش در مجلس از این واقعه سخن می گفت، یکی از نمایندگان گفت عربستان سلاح شیمیایی می دهد و می خواهد جنگ باشد، این بما چه ربطی دارد؟
وی با اشاره به این مساله اضافه کرد: از جامعه بین المللی که احساس مسئولیت نمی کند نمی توان انتظار داشت که اقدامی مبنتی بر حقوق بشر انجام دهد. با این وضعیت انتظار محاکمه هیچ طرفی را به طرز واضح نداشته باشید.
دکتر نیاورانی، یکی از مدعوین دیگر این نشست بود که بحث خود را با اشاره به ضعف آموزش حقوق بشر دوستانه در کشورهای جهان سوم آغاز کرد و گفت: من پاسخ به سوال اول و دوم را با یک مقدمه ای باید شروع کنم و آن اینکه متاسفانه در کشورهای جهان سوم حقوق بشر دوستانه آموزش داده نشده است. سازمان ملل یک دهه به آموزش حقوق بشر دوستانه همت گذاشت و ما امروز با این فجایع پی به اهمیت آن آموزش می بریم. !S2!
وی افزود: این اتفاق در هرجا می تواند رخ دهد که افرادی پس از اینکه خواسته هایشان با مسالمت به جایی نرسید با اسلحه به سراغ دریافت مطالبات خود بیافتند. چه در یمن، چه در مصر و چه در سوریه. در سوریه هم از اول اینگونه نبود که اعتراضات مسلحانه باشد بلکه بعدها به این سمت و سو رفت. اما اگر این افراد آموزش دیده بودند دیگر ما شاهد این نبودیم که یک گروه فیلم پخش کند که قلب یک مرد را بیرون بکشد و بخورد. ما ضعف بزرگی در آموزش حقوق بشر داریم که نتیجه آن را در این کشورها می بینیم.
این مدرس دانشگاه در ادامه به محدودیت های رسانه ای در سوریه اشاره کرد و گفت: در مواردی مثل سوریه به دلیل وضعیت امنیتی حاد و محدودیت های شدید خبری، بزرگترین قربانی حقیقت است. امروز فکت ها و حقیقت ها قربانی شده اند. ما نمی دانیم چه کسی به چه کسی حمله کرده و چه گروهی ظلم کرده یا مورد ظلم واقع شده است. ما در همه جنگ ها خبرنگار جنگی هم داریم. زیرا هر طرف مخاصمه اطلاعات را به نفع خود پخش می کند. اگر اجازه حضور و خبررسانی در صحنه نبرد داده شود می توان با بررسی آن اخبار به تحلیلی درست از وقایع رسید. در غیر این صورت اگر گروهی معارض از سلاح شیمیایی استفاده کرد و گفت کار دولت بوده کسی نمی تواند ثابت با رد کند.
وی با اشاره به اصل عدم مداخله در امور کشور ها که خود بر آمده از اصل برابری حاکمیت دولت هاست به مسئولیت مشترکی که برخی دول در وقوع و دامنه دار شدن این وقایع دارند اشاره کرد و افزود: تمامی دولت ها در قبال نقض سیستماتیک حقوق بشردوستانه در تمامی کشور ها مسئولیت دارند. به همین دلیل هم هست که دولت ما به حقوق تظاهرکنندگان بحرینی و یا به دولت عربستان برای اعزام نیروهای نظامی و انتظامی به بحرین معترض می شود. اما ما هم گاه به استانداردهای دوگانه مبتلا می شویم و دولت عربستان را برای مداخله مستقیم محکوم می کنیم اما درمورد فلان یا بهمان کشور خودمان مداخلاتی می کنیم که در مجامع جهانی علیه ما به کار می رود. پس اگر در یک سرزمینی مردم در مقابل حاکمیت قیام کردند، کمک کننده به دولت سرکوبگر درحال نقض حقوق بشر است.
وی ادامه داد: دولت ها باید کمک کنند تا جلوی درگیری گرفته شود نه اینکه به دولت ها در سرکوب کمک رسانی کنند. نخست وزیر روسیه اخیرا گفت ما نمی دانیم چرا دولت های غربی که به نیروهای معترض کمک می کنند به ما اعتراض می کنند که چرا به دولت رسمی کمک می کنیم. اما این استدلال درست است؟ آیا دولت روسیه موافق موازین بین المللی تا به امروز عمل کرده است؟ آیا در مقابل شورشی که باید برخورد انتظامی با آن شود همانگونه عمل کرده یا از نیروهای نظامی استفاده کرده است؟ نیروهای معارض هم با این قصاوت و وحشی گری قطعا محکوم اند و لذا کشورهای غربی هم در کمک به آنها متهم اند اما این استدلال نخست وزیر روسیه هم استدلال درستی نیست.
صابر نیاورانی گفت: دیوان بین المللی دادگستری در ماجرای نیکاراگوئه صراحتا رای می دهد برای اینکه یک تخلف بین المللی در داخل یک سرزمین منتسب به کشور دیگری شود، باید آن دولت خارجی دولت موثر داشته باشد. اما در ماجرای تادیچ و یوگوسلاوی سابق ضابطه جدید معرفی کرد و بجای کنترل موثر، کنترل کلی رات به کار برد. یعنی فقط کافی است یک نظارت یا هدایت کلی بر آن وقایع داشته باشید ولو اینکه هزاران کیلومتر از آن منطقه دور باشید هم مرتکب تخلف کیفری شده اید. ما باید مراقب باشیم اتهاماتی ولو درمورد کنترل کلی به ایران وارد نکنند.
دکتر اردلان، دیگر صاحب نظر حقوق بین الملل با اشاره به محدودیت های حقوقی رزم و استفاده از جنگ افزار ها گفت: طبق متن کنوانسیون حقوق بشر، استفاده از جنگ افزارهایی که قابلیت تفکیک نظامیان از غیرنظامیان را ندارد ممنوع بود اما این حیطه به تفکیک محیط نظامی از محیط غیر نظامی گسترش یافت.
وی درخصوص محدودیت مطلق استفاده از سلاح شیمیایی هم گفت: درمورد سلاح شیمیایی اگر دشمن هم استفاده کرد حق استفاده از این سلاح ها برای کشورها وجود ندارد، حتی اگر عضو کنوانسیون نباشند.
عضو دفتر مطالعات سیاسی بینالمللی در ادامه افزود: سلاح های شیمیایی سلاح های سوپرمارکتی نیستند که به راحتی در اختیار هر فردی باشد. حق فروش، خرید و حتی حق محافظت از آن بر عهده دولت است. به هرحال دولت باید از آن مراقبت می کرد. به همین دلیل در چنین شرایطی، نپیوستن سوریه به کنوانسیونبرای این کشور اتهام برانگیز است.
دکتر ادلان در ادامه به نحوه امداد رسانی به مردم سوری و توصیه به فعالان حقوقی و مدنی در ایران پرداخت و گفت: کمک رسانی در همه کشورها امکان پذیر است. ما به تنهایی نمی توانیم این کار را انجام دهیم و باید از دیگر دولت ها مثل عراق و اردن کمک بگیریم. NGO هایی که در این زمینه فعال اند هم باید کمک کنند و خود را مسئول بدانند.
دیگر مدعو این نشست دکتر پوریا عسگری بود که با اشاره به داستان سوریه پیش از درگیری های امروز گفت: در سوریه زمانی اعتراضات ی را دیدیم که اقدامات پلیسی برای مهار آن کافی بود و نمی توانست نام مخاصمه بر آن نهاد. اما به دلایل سیاسی و متعددی این درگیری ها به مخاصمه و یا جنگ داخلی تبدیل شد و اینجاست که طرفین مخاصمه در شرایطی قرار می گیرند که موظف اند نکات حقوق بشر دوستانه را رعایت کنند.
وی به دو قاعده کلی در شرایط جنگی اشاره کرد و افزود: همچنین که نظامیان به غیرنظامیان نباید حمله کنند، غیر نظامیان هم باید خود را از نظامیان جدا کنند. امروز با چندین و چند گروه مختلف مسلح در مقابل دولت مرکزی مواجه است. حمله به غیر نظامی ها با قاعده تفکیک و جدا شدن غیر نظامیان از نظامیان هم در قالب قاعده تمایز مشخص شده است.
این دکترای حقوق بین الملل خاطر نشان ساخت: گزارش 32 اوت 2013 یا 30 مرداد 92 بازرسان سازمان ملل متحد از استفاده حداقل یک عنصر شیمیایی در درگیری های سوریه خبر داد که و به وضوح در متن گزارش ذکر شده که مشخص نیست کدام طرف از آن استفاده کرده است. اما در سخنان دبیر سازمان ملل متحد نکته ای ذکر شده و آن اینکه از زمانی که صدام از این سلاح عیله ما و حلبچه استفاده کرد دیگر این سلاح استفاده نشده بود و این جدای اینکه چه فردی از آن استفاد ه کرده لکه ننگی برای کل بشریت است. ما امروز بانی سندی هستیم که سوریه را به پیوستن به کنوانسیون ترغیب می کند. هیچ کدام از دو طرف قبل از این سند هم حق استفاده آن را نداشتند.
وی گفت: آنچه در سوریه اتفاق افتاد، به دلیل میزان خشونت و به دلیل استفاده از ابزار ممنوعه، مسئولیت کیفری فردی را در خصوص دو جنایت مصرح یعنی جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی رقم زد. اینکه دیگر چگونه احقاق حق می شود باید در انتظار نشست.
عسگری تاکید کرد: اگر بتوان به این رسید که کنترل کلی توسط یک یا چند دولت خارجی در حمایت از گروه های شورشی و متخاصم باشد می توان بجای قواعد یک جنگ داخلی قواعد یک جنگ بین المللی و نقض فاحش حقوق بشردوستانه را پیگیری کرد. آن موقع است که قاعده شمول و قواعد حقوقی جدیدی پیش کشیده می شود. !S3!
مشاور حقوقی دفتر کمیته صلیب سرخ در تهران در خصوض نحوه امداد رسانی به مردم بی دفاع سوری گفت: تا کنون در سوریه با حداقل یکصد هزار کشته و تعداد بسیار زیادی آواره و مهاجر به کشورهای همجوار مواجه بوده ایم. به دلیل عدم دسترسی و محدودیت های ترانزیتی، کمبود آب، کمبود مواد غذایی و کمبود دارو محرز است. مدتهاست بازدیدی از بازداشت گاه ها و زندان ها رخ نداده است.
وی با اشاره به اینکه در مخاصمات داخلی، سازمان های بین المللی مثل هلال احمر و صلیب سرخ برای مداخله و امدادرسانی تعهد الزام آوری ندارند گفت: ما امروز نیاز به دسترسی به قربانیان داریم. البته این نیاز متوجه دولت، گروه های متخاصم و همسایه های سوریه هم هست. اگر قرار است اقلام دارویی از ایران به سوریه فرستاده شود باید اجازه ترانزیت به آنها داده شود.
عسگری در نهایت تاکید کرد: بسیاری از کشورهای غربی باید به این باور برسند که جان هایی که در کشورهای دیگر جود دارد به اندازه جان غربی ها مهم است.