آیت الله صانعی به سوالان مقلدان درباره میزان فطریه و نحوه ادای آن پاسخ گفت.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی یوسف صانعی مشروح این سوالات و پاسخ آنها بدین شرح است:
سؤال1: مقدار زکات فطره را بیان فرمایید.
پاسخ: مقدار زکات فطره تقریباً سه کیلوگرم گندم، جو، خرما، کشمش و هم چنین برنج می باشد که امروزه جزء قوت غالب است، و پرداختن قیمت هرکدام از آن ها به قیمت بازار همان محل هم کافی است و در حال حاضر قیمت سه کیلوگرم گندم در اکثر شهرهای ایران تقریباً 3000 تومان می باشد که پرداخت آن مجزی و برائت ذمه با آن حاصل می شود.
سؤال2: آیا مصرف زکات فطره همان مصارف هشت گانه زکات مال است یا خیر؟
پاسخ: مصارفش همان مصارف است، لکن رعایت احتیاط مستحب در آن است که به فقرای مؤمنین و شیعیان داده شود؛ کما این که رعایت جهات افضلیت یعنی ترجیح خویشان بر غیر آن ها و همسایگان فقیر و سپس اهل علم فقیر، مطلوب و موجب ثواب زیادتر می باشد.
سؤال3: آیا پرداخت فطریه به مراکز و جاهایی که اطمینان به مصرف آن در مصارف معین شده توسط شرع نداریم، جایز است یا خیر؟
پاسخ: مبرء ذمه نمی باشد و وثوق به مصرف در مصارف معینه شرعیه، لازم و شرط جواز و برائت ذمه است.
سؤال4: یک مد طعام که باید به عنوان کفاره یا فدیه به فقیر داده شود، چه مقدار است؟
پاسخ: تقریباً هفتصد و پنجاه گرم، که در کفّاره یا فدیه منحصراً باید به فقرا نان، گندم و امثال این دو از اطعمه داده شود و قیمت کفایت نمی کند; مگر آنکه پول را به او بدهد که او وکالتاً، طعام تهیّه کند و وثوق به تهیّه آن نیز داشته باشد.
سؤال5: ما در تهران زندگی می کنیم، آیا می توانیم زکات فطره را به جای دیگری غیر از محل زندگى، مثل محل اولی که در آن زندگی می کردیم یا جای دیگر بفرستیم؟
پاسخ: در هر مکانی که به مصارف معینه شرعیه برسد مانعی ندارد.
سؤال6 : زکات فطره بر چه کسی واجب است ؟
پاسخ: کسى که قبل از غروب شب عید فطر گرچه یک لحظه، بالغ و عاقل و هشیار است و فقیر نباشد، باید براى خودش و کسانى که نانخور او هستند، هر نفرى یک صاع (که تقریباً سه کیلو است) گندم یا جو یا خرما یا کشمش یا برنج یا ذرت و مانند اینها به مستحق بدهد، و اگر پول یکى از اینها را هم بپردازد، کافى است.
سؤال7: زکات فطره میهمان شب عید فطر بر عهده چه کسى است؟
پاسخ: بر عهده خود میهمان است، حتى اگر قبل از غروب وارد شود، زیرا با مصرف غذا و افطارى یک شب، نانخور بودن و عیلولیت صدق نمى کند. آرى، اگر قبل از غروب آمده و بناست چند روزى بماند به عهده صاحبخانه و میزبان است چون عیلولیت و نانخور بودن صدق مى کند.
سؤال8: آیا مى توان زکات فطره را به سید فقیر داد؟
پاسخ: سید مى تواند زکات فطره خود را به سادات فقیر بدهد، ولى غیر سید نمى تواند زکات فطره خود را به سید بدهد.
سؤال9: آیا فطریه سربازانى که در سربازخانه ها از جیره دولتى استفاده مى کنند، به عهده خود آنان است یا دولت؟ آیا سربازان عائله دولت محسوب مى شوند یا خیر؟
پاسخ: به عهده دولت نمى باشد و اگر خودشان توان پرداخت را دارند و براى غذا پول آن را مى دهند، باید زکات را بپردازند و اگر غذا را به آنان مى دهند که نانخور دولت محسوب مى شوند، بنا بر احتیاط باز زکات فطره به عهده خود آنان است، هر چند عدم تعلق به خود آنان هم، خالى از وجه نیست.
سؤال10: لطفاً زمان پرداخت زکات فطره را بیان فرمایید؟
پاسخ: از اول شب تا زوال و ظهر روز عید مى باشد، آرى، براى کسانى که نماز عید مى خوانند احتیاط واجب آن است که قبل از نماز بپردازند و یا کنار گذاشته شود تا بعد به مصرف برسانند.
سؤال11:آیا جایز است مکلّف زکات فطره را جدا کند و کنار بگذارد که بعد به مصرف برساند؟
پاسخ: مانعى ندارد و بعد از جدا کردن هر زمانى که ادا نماید زکات فطره محسوب مى شود، لیکن اگر با وجود مستحق و محل مصرف مسامحه در اداى آن نمود و از بین رفت، ضامن مى باشد.
سؤال12: اگر به جهتى از جهات، زکات فطره را تا قبل از ظهر روز عید، نه از مالش جدا کند و نه پرداخت نماید، وظیفه او چیست؟
پاسخ: تکلیف به پرداخت باقى است، لیکن باید قربة الى الله بپردازد و قصد ادا و قضا ننماید.
سؤال13: آیا در پرداخت زکات فطره، لازم است که به فقیر گفته شود زکات فطره است یا خیر؟
پاسخ: لازم نیست و عمده رسیدن زکات به دست فقیر است، و چنانچه گفتن آن او را ناراحت مى کند و موجب آسیب رساندن به شخصیت او مى شود، نباید گفت.
س 14. اگر شخصى زکات فطره خود و اهل خانواده اش را چند سال پى در پى به دلیل تنگْ دستى که در آن روزها حتّى براى نان شب محتاج بوده اند نپردازد، ولى بعداً به دلیل امکانات مالى مى تواند بدهد، چه حکمى دارد؟
پاسخ ـ کسى که غروب شب عید شرایط وجوب پرداخت زکات فطره را ندارد، بعد از غنا و تمکّن، چیزى به عنوان زکات فطره بر او لازم و یا مستحب نیست. بنابراین، در مفروض سؤال زکات فطره، تعلّق نگرفته و نه تنها واجب نیست؛ بلکه مستحب هم نبوده است. پس پرداخت به عنوان زکات فطره هم در مفروض سؤال، مشروع نیست.
س 15. اگر میهمان شب عید فطر بعد از غروب وارد شود، لیکن دعوت از او در روزهاى قبل بوده باشد، زکات فطره اش بر عهده چه کسانى است؟
ج ـ بر عهده خود میهمان است هرچند که از قبل دعوت شده باشد.
س16. اگر میزبان بخواهد زکات فطره میهمان شب عید را در صورتى که بر عهده میهمان باشد، بدهد، آیا کفایت مى کند یا خیر؟
ج ـ با رضایت و اجازه اش کفایت مى کند.
س17. آیا در احکام میهمان و میزبان از حیث زکات فطره که در سؤال هاى قبل گفته شد، بین دعوت در خانه و یا دعوت در مراکز پذیرایى فرقى هست یا خیر؟
ج ـ فرقى نمى باشد.
س18. اگر بخواهد به جاى زکات فطره پول آن را بپردازد، آیا قیمت روز ادا را باید پرداخت نماید یا قیمت روز عید را؟
پاسخ ـ باید قیمت زمان ادا را پرداخت نماید.
س19. آیا در زکات فطره مى توان غیر از اجناس معیّن شده از قوت غالب و غیر از پول آن، چیز دیگرى خرید و به فقیر داد یا کفایت نمى کند؟
پاسخ ـ نمى توان و کفایت نمى کند، مگر با رضایت و اجازه گیرنده زکات (فقیر) باشد.