به گزارش پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران به نقل از مهر، درباره مفهوم صبر تعابیر مختلفی وجود دارد؛ از دید برخی صبر به معنای تحمل بدبختیها و تن دادن به حوادث ناگوار و تسلیم در برابر آنهاست و از یک منظر دیگر صبر به معنای پایداری و استقامت است. در قرآن کمتر موضوعی میتوان یافت که مانند صبر تکرار شده و مورد تاکید قرار گرفته باشد، در قرآن در حدود هفتاد مورد، از صبر سخن به میان آمده که بیش از ده مورد آن به شخص پیامبر(ص) اختصاص دارد.
تاریخ زندگی مردان بزرگ گواهی می دهد که یکی از عوامل مهم یا مهمترین عامل پیروزی آنان استقامت و صبر بوده است. افرادی که از این صفت بی بهرهاند، در گرفتاری ها بسیار زود از پا در می آیند و می توان گفت نقشی را که این عامل در پیشرفت آدمی دارد، نه فراهم بودن امکانات دارد و نه استعداد و هوش و مانند آن.
مردم با ایمان در برابر حوادث مختلف از نیروی صبر و پایداری کمک می گیرند و در حقیقت مسئله اتکا به خود و خودباوری در اینجا به عنوان یک اصل اساسی در مقابل اتکا به غیر و وابستگی به غیرقرار داده شده است. موضوع دیگری که به عنوان تکیه گاه معرفی شده است نماز است. سوره بقره آیه 153 می فرماید: ای افراد با ایمان! از صبر و استقامت و از نماز در برابر حوادث سخت زندگی کمک بگیرید زیرا خداوند با صابران است. در احادیث وارد شده هنگامی که حضرت علی(ع) با مشکلی برخورد می کرد به نماز بر می خاست و پس ازنماز، به دنبال حل مشکل به راه می افتاد و آیه فوق را قرائت می فرمود.
ممکن است این موضوع برای بعضی تعجب آور باشد در حالی که چنین نیست؛ زیرا به هنگام حوادث سخت و مشکلات طاقت فرسا که انسان نیروی خود را برای مقابله با آنها ناچیز می بیند، نیازمند به تکیه گاهی است که از هر جهت نامحدود و بی انتها باشد و نماز او را با چنین مبدئی مربوط می کند که با اتکا بر او می تواند با روحی مطمئن و آرام امواج سهمگین مشکلات را در هم بکشند.
در آیه به دو اصل توصیه شده، نخست مسئله خود باوری و اتکا به نفس که به عنوان صبر از آن یاد گردیده، و دیگری اتکا به خداوند که با نمازبه آن اشاره شده است. یا ایها الذین آمنوااصبروا و صابروا و رابطوا و اتقوالله لعلکم تفلحون؛ای کسانی که ایمان آوردهاید در برابر مشکلات و هوسها استقامت کنید و در برابر دشمنان نیز استقامت به خرج دهید و از مرزهای خود مراقبت به عمل آورید، و از خدابپرهیزید شاید رستگار شوید.
- اصبروا؛ نخستین ماده این برنامه که ضامن سربلندی و پیروزی مسلمین است. همان استقامت و صبر و ایستادگی در برابر حوادث است که در حقیقت، ریشه اصلی هر گونه پیروزی مادی و معنوی را تشکیل میدهد، و هر چه در باره نقش و اهمیت آن در پیشرفت فردی و اجتماعی گفته شود کم است. این همان چیزی است که علی(ع) در کلمات قصارش آن را به منزله سر در بدن معرفی کرده است.
- صابروا؛ از مصابره از باب مفاعله به معنی صبر و استقامت در برابر صبر و استقامت دیگران است. بنابراین قرآن نخست به افراد با ایمان دستور استقامت میدهد که هر گونه جهاد با نفس و مشکلات زندگی را شامل میشود؛ و در مرحله دوم به استقامت در برابر دشمن دستور میدهد، و این خود میرساند که تا ملتی در جهاد با نفس و اصلاح نقاط ضعف درونی پیروز نشود، پیروزی آنان بر دشمن ممکن نیست و بیشتر شکستهای ما در برابر دشمان به علت شکستهایی است که در جهاد با نفس ئ اصلاح نقاط ضعف خود دامنگیر ما شده است. نکته دیگری که از دستور صابروا استفاده میشود این است که هر قدر دشمن بر استقامت خود بیفزاید ما نیز باید بر پایداری و استقامت خود بیفزاییم.
- رابطوا؛ این جمله از ماده «رباط» گرفته شده و آن در اصل به معنای بستن چیزی در مکانی است؛ مانند بستن اسب در یک محل، و به همین جهت به کاروانسرا «رباط» میگویند و «ربط قلب» به معنای آرامش دل و سکون خاطر است، گویا به محلی بسته شده است و «مرابطه» به معنای مراقبت از مرزها آمده است زیرا سربازان و مرکبها و وسایل جنگی را در آن محل نگهداری میکنند.
این جمله به مسلمانان دستور آمادهباش در برابر دشمن و مراقبت دائم از مرزها و سرحدات کشورهای اسلامی میدهد تا هر گز گرفتار حملات غافلگیرانه دشمن نشوند، و نیز به آنها دستور آماده باش و مراقبت همیشگی در برابر حملات شیطان و هوسهای سرکش میدهد تا غافلگیرنگردند.
لذا در بعضی از روایات از علی(ع) این جمله به مواظبت در انتظار نمازها یکی بعد از دیگری تفسیر شده است زیرا کسی که با این عبادت مستمر و پی در پی دل و جان خود را بیدار میدارد، همچون سر بازی است که در برابر دشمن حالت آماده باش به خود گفته است. خلاصه این که مرابطه معنای وسیعی دارد که هر گونه آمادگی برای دفاع از خود و جامعه اسلامی را شامل میشود.