جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

رسالت جهانی فقاهت

سید محمود صادقی

کد خبر: ۲۶۳۱۴
رسالت جهانی فقاهت

1. قرآن کریم دین اسلام را جامع ترین پیام الهی می‌داند که ره‌آورد همه انبیای پیشین را به صورت جامع و کامل با خود به همراه آورده است؛ در حقیقت آنچه در صحف ابراهیم، زبور داود، تورات موسی و انجیل عیسی (علیهم السلام) ارمغان اهل زمین شده بود، بار دیگر در سطر سطر قرآن حضرت ختمی مرتبت(ص) ظهور و بروز یافته است؛ «إِنَّ الدِّینَ عِندَ اللَّهِ الْاسْلَامُ» (آل عمران 19).

دین اسلام، با این توصیف، دینی همگانی و همیشگی است که از هنگامه هبوط آدم تا زمانه عروج انسان خاتم، وظیفه حیات بخشی به جوامع بشری را بر عهده دارد: «یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یحُْیِیکُمْ وَ اعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ یحَُولُ بَینْ‏َ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَیْهِ تحُْشَرُون» (انفال 24)، چنان که محدوده رسالت پیامبر خاتم نیز در گستره زمان و مکان محدود نمی‌شود: «وَ مَا أَرْسَلْنَکَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِین» (انبیاء 107)

شاید بتوان مهم‌ترین ره توشه پیامبران را در ابلاغ ره‌آورد آسمانی خود، ارائه تعریفی نو و تازه از انسان نام نهاد، چرا که دین برنامه حرکت انسان به سوی تعالی است و حرکت انسان به سوی تعالی، بی توجه به تعریف انسان امری مهمل.

با این نگاه اسلام نیز در نگاهی جهان شمول، ضمن ارج نهادن به مفهوم نطق، بهره مندی از حیات متألهانه را در تعریف انسان جای می‌دهد و راه رسیدن به حیات برتر را نیز طی خطوط کلی کتاب آسمانی خود ارائه می‌کند.

2. واژه فقه در میان اهل لغت به معنی فهم، درک و علمی است که با تأمل و دقت همراه است؛ لیکن گاه در اصطلاح عام، به معنی همه احکام و معارفی است که چراغ فهم را برای شناخت دقیق دین الهی روشن می کند (فقه اکبر) و گاه در اصطلاح خاص، به معنی علم به احکام و دستورات خاص عبادی، تجاری، حقوقی و ... است که در فرهنگ فقیهان به «علم به احکام شرعی فرعی از روی ادله تفصیلی» تعریف شده است. (فقه اصغر)

با این بیان، فقه برنامه عملی زندگی انسان، از نگاه ادیان مختلف است که همه احکام و قوانین تشریعی را در ابواب و فصول خود نهفته دارد و انسان، پیرو هر دین و آیینی، باید با توجه به این احکام و قواعد، راه تعالی را پیش بگیرد. تأمل و توجه در میزان اثر گذاری فقه در زندگی فردی و اجتماعی انسان، رتبه و جایگاه مؤثر فقاهت را در حیات آدمی روشن می کند؛ چرا که این منزلت، مسئولیت اصلی راه بری انسان، در همه شئون حیاتی بر عهده دارد.

3. با تأمل در این دریچه، می توان به مسئله ولایت فقیه نیز نگاهی نو افکند؛ فقیه جامع الشرایط که سه ویژگی «اجتهاد مطلق»، «عدالت مطلق» و «قدرت مدیریت و استعداد رهبری» (ر. ک: ولایت فقیه ولایت فقاهت و عدالت، ص 136) را به حیازت آورده، در عصر غیبت، ردای حفاظت از اسلام و اجرای شریعت محمدی (صلی الله علیه و آله) را بر دوش می نهد و با درک رتبه انسان در سامانه معرفت دینی، و شناخت درست و کامل اندیشه دینی (بر اساس منابع معتبر عقلی و نقلی)، بر کرسی ولایت و سرپرستی جامعه اسلامی تکیه می‌زند.

4. بر اساس آنچه پیش از این گذشت، اسلام نه در گستره زمان محدود می‌شود و نه مرزهای جغرافیای آن را در مکانی خاص محصور می‌کند، چرا که دین ره آورد آسمانی انبیاء برای همه انسان‌هاست و در گستره زمان و مکان نمی‌گنجد، پس فقه که دستور و برنامه عملی ادیان برای راه‌بری انسان به سوی تعالی و کمال است، نیز دیوارهای زمان و مکان را در می‌نوردد و فارغ از امکنه و ازمنه و بی‌توجه به زبان و فرهنگ های انسانی، مخاطبان خود را در میان نسل‌های مختلف انسانی می‌یابد و برنامه خویش را به همه ایشان ارائه می‌کند.

5. اکنون با توجه به اصل جهانشمولی اسلام، رسالت جهانی دانشمندان الهی وضوح بیشتری می‌یابد؛ افزون بر آنکه روایات مأثور از اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) نیز این اصل را تأیید و بر آن تأکید دارد: «الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِیَاء» (الکافی، ج1، ص32)، به این معنی اگر رسالت انبیاء در گستره زمان و مکان محدود نمی‌شود، عالمان و اندیشمندان الهی که وارثان آن ذوات مقدس اند نیز در این حصار نمی‌گنجند.

بازنگری و بازخوانی حیات طیبه معمار کبیر انقلاب اسلامی نیز نشانگر ایمان و اعتقاد آن حکیم الهی به این اصل اساسی است. پی گیری، دقت نظر و توجه در حال مسلمانان اقصی نقاط عالم و امعان نظر، ارسال پیام و حمایت از ایشان، سیره خاص امام خمینی‌(س) در طول سالهای زعامت ایشان بر جامعه اسلامی است.

محبت و ارادت مسلمانان در نقاط مختلف جهان نسبت به امام، بر لطافت این رابطه می افزاید، چنان که عاشقان و پیروان آن فقیه سترگ در خارج از مرزهای ایران، در دلدادگی به این جامع معقول و منقول، از دلباختگان وی در داخل کمتر نیستند.

انتهای پیام

دیدگاه شما