همانطور که حضرت علی(ع) در یکی از خطبههای خود به مردم کوفه فرمودند:«من بر شما حق دارم و شما هم بر من، اما حق شما بر من چهار مورد است؛ اول نصیحت کردن؛ دوم، اینکه اموال عمومی و بیتالمال را درست به مصرف برسانید؛ سوم، من باید شما را تعلیم دهم که جاهل نباشید و چهارم، شما را ادب کنم که بدانید». پس ادب، مقدم به دانستن است. اگر ادب باشد علم و دانش هم به دنبال آن میآید یعنی اگر ادب نباشد یا انسان به دنبال دانش نمیرود و یا در صورت رفتن کار مهملی انجام میدهد و چه بسا عقلش به ضرر خود و دیگران تمام شود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از شفقنا، مراسم بزرگداشت شهید مرتضی مطهری با حضور آیتالله احمد بهشتی و دو تن از فرزندانش علی مطهری و حجت الاسلام محمد مطهری در دانشکده الهیات دانشگاه تهران برگزار شد.
آیتالله احمد بهشتی از شاگردان شهید مطهری در ابتدا با تبریک فرا رسیدن سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا(س) به بررسی ابعاد علمی و شخصیتی شهید مطهری پرداخت و گفت: چند سالی از محضر شهید مطهری در تمام زمینههای علمی و اخلاقی استفاده کردم و کلاسهای درس او فقط به مباحث علمی و فلسفی محدود نبود بلکه به زمینههای ادبی نیز زیاد می پرداختند.
او با اشاره به اینکه شهید مطهری همواره تاکید زیادی به مسئله اخلاق داشت، خاطر نشان کرد: اوهیچ گاه حرفی که از روی غیبت و انتقاد بود را به زبان نمیآورد. ما در محضر او درس اخلاق و تهذیب میآموختیم و استاد به اهمیت این مسئله پی برده بود و همواره بر آن تاکید میکرد. همانطور که حضرت علی(ع) در یکی از خطبههای خود به مردم کوفه فرمودند:«من بر شما حق دارم و شما هم بر من، اما حق شما بر من چهار مورد است؛ اول نصیحت کردن؛ دوم، اینکه اموال
عمومی و بیتالمال را درست به مصرف برسانیم؛ سوم، من باید شما را تعلیم دهم که جاهل نباشید و چهارم، شما را ادب کنم که بدانید». پس ادب، مقدم به دانستن است. اگر ادب باشد علم و دانش هم به دنبال آن میآید یعنی اگر ادب نباشد یا انسان به دنبال دانش نمیرود و یا در صورت رفتن کار مهملی انجام می دهد و چه بسا عقلش به ضرر خود و دیگران تمام شود.
بهشتی تصریح کرد: او در همه زمینههای زندگی اعم از تعلیم و تربیت فرزندان هم موفق بود و نه تنها در محیط خارج بلکه در محیط داخل خانه هم موفق بوده است. نعمت بزرگ این است که انسان هم در خانه و هم در بیرون از خانه و در بین مردم و جامعه موفق باشد همانطور که امیرالمومنین در این زمینه میفرماید: «کسی که بتواند اول خودش را بسازد و بعد سراغ خانواده و جامعه برود سزاوار اجلال است».
او با کمک استاد خود علامه طباطبایی، فلسفه را رونق داد یعنی نشان داد که با همین حکمت متعالیه صدرایی که تکامل یافته حکمت مشا و کلام و عرفان است، با همین فلسفه به جنگ تمام فلسفه های انحرافی و عقاید غلط و باطل رفت و این دانشگاه محیط عشق استاد مطهری بوده است و بسیاری از مبارزات ایشان با
عقاید انحرافی و عقاید غلط سیاسی ازهمین دانشگاه شکل گرفته است.
در ادامه این مراسم علی مطهری به سخنرانی و معرفی شخصیت شهید مطهری پرداخت. او گفت: شهید مطهری حدود بیست روز قبل از انقلاب اسلامی و در آستانه ورود امام به ایران یک سخنرانی تحت عنوان «آزادی عقیده» داشتند. وی در ابتدا چند جملهای در رابطه با رسالت این دانشکده صحبت کردند. «رسالت این دانشکده ارائه توضیح و دفاع از ایدئولوژی اسلامی است» طبعا امروز هم این رسالت برای دانشکده باقی است و امید است اساتید و دانشجویان دانشکده این را تحقق ببخشند یعنی ایدئولوژی اسلام را به زبان روز و به همان سبک استاد مطهری ارائه و تفسیر کنند و شبهاتی که متوجه این ایدئولوژی است را پاسخ دهند.
او در ادامه به مسئله تعلیم و تربیت از نظر شهید مطهری پرداخت و ادامه داد: شهید مطهری در مسئله تعلیم تاکید زیادی به موضوع پرورش عقل داشتند و به ارائه رشد فکری به متعلم و قوه تجزیه و تحلیل او را تقویت کردن اهمیت میدادند و همواره میگفتند:«معلم به جای اینکه ذهن متعلم را مانند یک انبار تلقی کند باید قوه تعقل و تجزیه تحلیل او را تقویت کند چرا که روش حفظ طوطی واری
روش درستی نیست».
علی مطهری گفت: در این زمینه روایتی است که علم مطبوع، علمی که در ذات انسان است و ناشی از علم انسان است که اگر انسان قوه خودش را به کار بیندازد دارای این علم است و علم مصنوع، علمی است که از بیرون گرفته میشود و ناشی از حواس انسان است و نافع نخواهد بود مگر زمانی که علم مطبوعی در کار باشد به عبارت دیگر میان علم و عقل فرق است چه بسا عالمهایی که چندان عاقل نیستند و چه بسا عاقل هایی که عالم نیستند.
او ادامه داد: شهید مطهری نکتهای را در کتاب تعلیم و تربیت مطرح میکند «اگر شخصی چند سال در محضر عالمان باشد نکته قوت او محسوب نمیشود چون او اساسا فرصت فکر کردن نداشته است تا ابداع و ابتکار داشته باشد و معمولا علمای مبتکر و مبدع کسانی بودند که زیاد استاد ندیدهاند».
او با بیان اینکه شهید مطهری در رابطه با مسئله تربیت به احیای کرامت نفس تاکید زیادی داشتند، اظهار کرد: یک مربی برای اینکه شاگرد خود را تربیت کند بهتربن راه این است که کرامت نفس را در او زنده کند و جایگاه او را در این عالم گوشزد کند که اشرف مخلوقات است و زمین و همه مواهب او برای او آفریده شده
است و بزرگتر از این است که تن به پستی دهد و اگر انسان جایگاه خود را کشف کرد و فهمید که خلیفة الله است تن به پستیها نمیدهد و خود را بزرگتر از آن می داند که گناه کند.
این نماینده مجلس شورای اسلامی در خصوص جایگاه عقل در اسلام از دیدگاه شهید مطهری عنوان کرد: مطهری در این رابطه و در کتاب مبانی اقتصاد اسلامی میگوید:«عدالت مقیاس دین است نه دین مقیاس عدالت. شاید اقتضاء میکند که بگوییم آنچه دین میگوید عدل است ولی حقیقت این است که آنچه عدل است دین میگوید».
او در ادامه چند سخن به نقل از استاد مطهری مطرح کرد که میگفت:«آنچه در معتزله قابل ستایش است و مرگ آن و موجب نابودی آن شد روش عقلانی آنها بود دین غنی و پر مایه مانند اسلام نیازمند کلامی است که به حریت عقل ایمان و اعتقاد داشته باشد.» عقلگرایی شیعه با عقلگرایی معتزله بسیار متفاوت است. شیعه عقلگرایی معتزله را قبول ندارد. مورخان اهل سنت اعتراف دارند که عقل شیعی از قدیم عقل فلسفی بوده است و تعقل شیعی نه تنها با تفکر حنبلی که از اساسا منکر به کار بردن
استدلال در عقاید مذهبی بود و با تفکر اشعری که اصالت را از عقل میگرفت و آن را تابع ظواهر الفاظ میکرد مغایر است، با تفکر معتزلی نیز با همه عقلگرایی آن مخالف است زیرا تفکر معتزلی هر چند عقلی است اما جدلی است نه برهانی است.
مطهری در پایان خاطر نشان کرد: جدا کردن فلسفه از دانشکده الهیات تهران روش درستی نیست و باعث ناقص شدن دانشگاه میشود و جنبه عقلانی بودن دانشکده تضعیف میشود. همانطور که مطهری میگفت: در دانشکده الهیات یک فلسفه مارکسیسم گذاشته شود و شخصی که معتقد به این رویکرد است تدریس داشته باشد و ما هم به آن پاسخ میدهیم لذا وجود فلسفه غیر اسلامی در دانشگاه هیچ منافاتی با فلسفه وجودی دانشگاه ندارد.