در آستانه برگزاری همایش «تحریرالوسیله، شروح و تعلیقات»، مسئولان موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی دفتر قم و دست اندرکاران همایش با آیت الله العظمی سبحانی دیدار کردند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، آیتالله سبحانی در این دیدار اظهار داشت: حضرت امام همیشه از کتاب وسیله النجاة تعریف مى کردند و هر موقع در باب فقاهت علمى سیدابوالحسن و تمامیت علمى ایشان بحث مى شد ، مى گفتند که: کتاب وسیله بهترین دلیل بر فقاهت سید است. نسبت به وسیله علاقه خاصی داشتند. با اینکه آقایان تا آن روز هنوز حواسشان به عروه بود و کمتر حاشیه بر وسیله میزدند، حاشیه ی ایشان بر وسیله حدود هفت سال طول کشید، از سال 1365 ق شروع کردند و در سال 1372 ق مطابق با 1332 ش به آخر رساندند. حاشیه ایشان بر وسیله تا حدى حاشیه استدلالی است.
حضرت آیت الله سبحانی افزودند: امام علاقه مند بود که به عروه هم حاشیه بزند، چون فروعات در وسیله کم و در عروه زیاد است لذا از سال 1372 شروع به حاشیه زدن بر عروه کردند و در سال 1375 ق مطابق با 1335 ش از حاشیه بر عروه فارغ شدند اما پیوسته اگر فتوایى مى خواست سراغ حاشیه بر تحریرالوسیله مى رفت. این مرجع تقلید با اشاره به روند تکمیل تحریرالوسیله اضافه کرد: امام را در سال 1343 ش از قم به ترکیه تبعید کردند و چون حضرت امام در آنجا تنها بودند و مراقبى نداشتند، موافقت کردند که آقا مصطفى به آنجا بروند. ایشان نامه اى نوشت که اگر کسی مى آید، کتابها را هم با خودش بیاورد. برخى از کتابها از جمله تهذیب الاصول بنده را هم خواسته بودند. آقا مصطفى با این کتابها به ترکیه رفتند، حضرت امام حدود یک سال که در آنجا بودند به کاستى هاى وسیله رسیدگى کردند و آن را کامل کردند و حدود بیشتر از یک چهارم بر وسیله اضافه کردند چون جا داشت بحث امر به معروف را مستقلاً بیاورند و بحث نماز جمعه را هم در مکان خودش قرار دهند. و پس از اینکه به نجف منتقل شدند در آنجا تحریر الوسیله را چاپ کردند.
آیت الله سبحانی با تأکید بر نظارت کامل بر چاپ تحریر اضافه کرد: عروة الوثقى را وقتی مرحوم سید مى نوشت، دو نفر هم نظارت مى کردند، یکى شیخ احمد کاشفالغطا متوفاى 1345 ق و دیگری شیخ محمدحسین کاشفالغطاء متوفاى 1373ق، این دو نفر شخصیت علمى و فقهى و ادبى عراق بودند و تمام عروه را از اول تا آخر اصلاح کردند و لذا عروه آن نوشته اولی سید نیست و اصطلاحاتش مصطلحات روشنى است و کار خوبى هم کرده اند. چون ما نمى توانیم بگوییم که عقل کل هستیم، ممکن است محتوا و عبارت از ما باشد و یک کس دیگرى آن را اصلاح نماید. ولذا با توجه به اینکه در چاپ نجف دقت کافی نشده لازم است این تحریر الوسیله به صورت روشن، زیبا و باب امروز چاپ بشود و چند نفر هم بر چاپ آن نظارت داشته باشند که اشکالات ادبی، اصطلاحی آن را برطرف نمایند و از نظر صفحهآرایی و شکل ظاهری به گونهباشد که جاذبه داشته باشد.
ایشان با توجه به جایگاه امام ادامه دادند: اوایل انقلاب که به مکه رفته بودم آنجا همایشى راجع به قرآن بود، عده اى از علماى تونس یا مغرب مطالبى را راجع به امام به بنده مى گفتند اگر این کتاب به زبانهای زنده دنیا ترجمه و منتشر بشود جنبه فقاهت امام را هم در بیرون تشدید مى کند. همانطور که افکار سیاسى ایشان تا حدى به زبانهاى مختلف منتشر شده است و موجب شده که مردم دنیا تا حدی با افکار سیاسی ایشان آشنا شوند کتابهاى دیگر امام جنبه استدلالى دارند و خیلى ها آن را نمى فهمند ولى این کتاب که جنبه استدلالش کم و کتاب فتوا است، خیلى امام را از جهت موقعیت فقاهتى بالا مى برد.
این شاگرد امام در پایان اظهار داشت: اگر قدیمى ترین خادمین امام سه نفر باشند، یکی مرحوم آقاى منتظرى و دیگری مرحوم آقاى مطهرى و سومین آنها بنده هستم. و تنها درسی که تمام فتاوا و نظریات امام در آن مطرح میشود درس ماست.