«و انه هو اضحک و ابکی»
انگار آدمی را مشتاق خنده و گریه آفریدهاند. گاهی از خنده ریسه میرود و بیخود میشود و لحظاتی به آه و گریه صفا میکند و سبک میشود. و میان این همه دقایقی که به گریه بر حسین(ع) میگذرد، ماندنی ترین دقایق اند و دوستداشتنی ترین لحظات. شعرهایی که برای حسین(ع) سروده شدهاند هم چند گونهاند، برخی تنها عاطفه و احساس را برمی انگیزند و چشم را شست و شو میدهند، اما گونه ای والاترند. از یک سو آتشی در نیستان دل برمیفروزند، از سویی نوح چشم را در سیلاب اشک غرق میکنند و از سوی دیگر پرستوی عقل را در آسمان معرفت پرواز میدهند.
مرحوم "میرزا محمد تقی حجت الاسلام" متخلص به "نیر" که در سال 1248قمری(1213شمسی) در دارالسلطنه ی تبریز به دنیا آمد، هم دانشمند است و هم ادیب، با سرودن ابیاتی ناب از اینگونه، حیرت و جنون خود را در برابر کربلای حسین(ع) به تماشا گذاشته است.
در راس آثار مرحوم نیر "منظومه ی آتشکده" قرار دارد که شرح واقعه ی عاشوراست در قالب مثنوی و به وزن مثنوی مولوی. با توجه به غنای آتشکده نیر، «مؤسسه فرهنگی مطالعاتی شمسالشموس» در قالب طرحی به تصحیح و مقابله این گنجینه اشک و ادب و معرفت با آیات و روایات معصومین همت گماشته و اینک حاصل این تلاش به محضر تشنگان دریای حسین(ع) عرضه میشود.
گرچه نیر در مثنوی آتشکده به دنبال روایت ماجرایی چون واقعه عاشوراست و مخاطب به سبک مرثیه نویسان انتظار دارد که عنصر تصویر و خیال و یک دستی زبان کمرنگ باشد؛ با این حال با اثری روبروست که در توصیف یک واقعه، هرگز از عناصر اصلی شعر فاصله نگرفته است. در آخر به منظور آشنایی با اشعار این شاعر دلسوخته به ابیاتی از آتشکده نیر در توصیف صبح عاشورا اشاره می شود:
چون سحرگه چهره ی صبح سپید
شد زپشت خیمه ی نیلی پدید
آسمان گفتی گریبان کرده چاک
در فراق آفتابی تابناک
خور زمشرق سر برهنه شد برون
چون سر یحیی میان تشت خون
پس ندا آمد که ای خیل اله
هین برون تازید سوی رزمگاه
بر رکاب پایمردی پا زنید
خویش را مستانه بر دریا زنید
هین برون تازید ای مستان عشق
باده می جوشد به تاکستان عشق
جرعه ای زان باده ی بی غش زنید
خود سمندر وار بر آتش زنید
هین برون تازید ای شیران جنگ
عرصه را بر روبهان دارید تنگ
ایهااللب تشنگان آب میغ
آب حیوان می رود از جوی تیغ