جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

سخنان امام خمینی درباره اهمیت امر قضا

قضاوت حق افراد دانشمند، عادل و با تقوا

کد خبر: ۱۶۲۴۳
قضاوت حق افراد دانشمند، عادل و با تقوا

حضرت امام خمینی (س)در19 دى 1361 درباره اهمیت امر قضا خاطرنشان کردند:قضیه قضاوت و- عرض مى‏کنم- اینها حق اشخاص دانشمندى است که قضاوت اسلامى را بدانند، عدالت داشته باشند، تقوا داشته باشند، بفهمند که با چه مطلبى سر و کار دارند؛ به چه کار بزرگى دارند مشغول مى‏شوند. یک لغزش، یک کشور را گاهى وقتها شاید از بین ببرد، یا یک خانواده را تا آخر ضعیف کند و از بین ببرد. و از آن طرف هم یک کار خوب یک کشور را روشن مى‏کند. خدمت در قضا خدمت بزرگى است.

سخنرانى [در جمع قضات شورای عالى قضایى و دیوان عالى کشور (اهمیت امر قضا)]
زمان: صبح 19 دى 1361/ 24 ربیع الاول 1403
مکان: تهران، جماران‏
موضوع: اهمیت امر قضا و لزوم اهتمام روحانیون به امر قضاوت‏
حضار: موسوى اردبیلى، سید عبد الکریم (رئیس دیوان عالى کشور)، قضات شورای عالى قضایى و دیوان عالى کشور
بسم اللَّه الرحمن الرحیم‏
اهتمام روحانیون به امر قضاوت‏
من قبلًا دو تا نکته را باید عرض کنم خدمت آقایان: یکى اینکه روحانیونى که در حوزه‏هاى علمیه بوده‏اند و بزرگ شده‏اند در آنجا، اینها با مجاهدات مى‏توانند از آن محل خارج بشوند و در جاهاى دیگر خدمت کنند. همچه نیست که بعض امثال منافقین تصور مى‏کنند که حالا دیگر آخوندها مثلًا دستشان چه افتاده و چه مى‏خواهند بکنند.
اینها الآن هم با مجاهده مى‏آیند، تکلیف شرعى است که امروز وارد بشوند در این مسائل؛ نه اینکه مقام پیش آنها مطرح است. آنها سى سال، چهل سال در حوزه‏ها با آن وضع حوزه‏ها گذرانده‏اند و عادت کرده‏اند در آن محلها تشریف داشته باشند. و به حسب تربیتى که در آنجا شده‏اند و در محیط آنجا بوده‏اند وضعشان این طور است که به حسب طبیعت این طور نیست که آنها دنبال این باشند که یک مقامى باشد، دنبال خدمت هستند. در این خدمت اگر در حوزه‏ها باشد، در حوزه‏ها خدمت مى‏کنند، و اگر یک وقت تکلیف دیدند که در خارج حوزه‏ها باشد در خارج حوزه‏ها. و با اینکه قضاوت یک امرى است که به حسب حکم الهى حق روحانیون است، و تا زمانى که رژیم سابق بود همان طورى که همه را از حقوق خودشان محروم کرده بود این حق الهى هم که براى آنها در عین حالى که رنج دارد، لکن حقش بود، باید به آن قیام کنند، نمى‏توانند تخلف کنند. الآن هم که آقایان در هر جا باشند و خدمت بکنند این طور نیست که بخواهند یک‏
جایى را قبضه کنند و یک جایى را بگیرند، و نمى‏دانم چه. همان طورى که خوب، به ایران هم نسبت مى‏دهند که مى‏خواهند اینها همه کشورها را بگیرند و امپراتورى- مثلًا- عثمانى را برگردانند. این طور نیست که ایران یک همچه خیالى داشته باشد که برود امپراتورى؛ اصلًا اسلام وضعش این طور نبوده است. جنگهاى اسلام این طور نبوده است که براى این باشد که امپراتورى به دست بیاورد؛ براى این بوده است که امپراتوریهایى که ظالم بوده‏اند کنار بگذارند و یک عدل اسلامى پیش بیاورند.
قضاوت منصفانه در بررسى مسائل انقلاب‏
الآن هم کسانى که در داخل هستند و انصاف دارند، و این طور نیستند که غربزده باشند و همان فرم غرب را بپسندند، اگر از آن فرم گذشت دیگر بگویند اینها دیگر نه انسانى است و نه هیچ.
آنهایى که مى‏توانند مسائل را آن طورى که هست بفهمند، مى‏بینند که ایران از آن وضعى که سابق داشته، برگشته به چه وضعى؟ بانوانش را وقتى ملاحظه کنید، بانوان آن وقت چه مى‏کردند، حالا چه مى‏کنند. الآن مى‏بینید که این بانوان در صحنه هستند و براى کشور خودشان کار مى‏کنند. در جنگ که الآن هست، این بانوان مشغول به کار هستند.
وقتى که هرجا آدم نظر مى‏کند و در تلویزیون تصویرشان را نشان مى‏دهند مى‏بیند به جان و دل دارند خدمت مى‏کنند. و در سابق اگر یک چیزى پیش مى‏آمد هیچ یک از آن کسانى که آن وقت در مجلس بودند مثلًا از خانمها یا در جاهاى دیگرى بودند حاضر نبودند یک کلمه راجع به این مسائل، یک قدم راجع به این مسائل بردارند. آنها همه در فکر این بودند که کارهاى دیگرى انجام بدهند. و من تعجب مى‏کنم از اینکه این دو روز که هفده دى بود و وقت این بود که رضا خان آن کار را کرد و آن صدمه را به بانوان ما وارد آورد، من گمان نمى‏کردم که بانوانى باشند که حالا هم باز اسم او را بیاورند؛ او را مثلًا بخواهند و بگویند که خدمتگزار بوده است. لکن در خارج خوب، هستند یک‏
دسته‏اى که این طور هستند و تجلیل از رضا خان و غمض عین از این همه جنایتى که آن آدم وارد کرد به ایران. هر کس آن وقت را یادش هست، و آن مسائلى که در آن وقت یادش هست، و آن مصیبتهایى که براى بانوان پیش آوردند یادش باشد مى‏فهمد که این آدم چه عنصرى بود. و آن وقت هم انگلیسها کار مى‏کردند، انگلیسها کى را انتخاب کردند براى سرکوبى، در هر صورت اینها از مسئله ما خارج است.
مى‏خواستم عرض کنم که روحانیون امروز هم اگر در هر جا وارد بشوند این طور نیست که بخواهند یک سلطه‏اى پیدا کنند و مثلًا فرمانفرمایى بکنند. شما ملاحظه مى‏کنید آن رئیس جمهور است، خوب مقام بالاترى دارد وضعش چه جورى است؟ کیفیت سلوکش چه جورى است؟ زندگى‏اش چه جورى است؟ رفت و آمدش چه جورى است؟ نشست و برخاستش با مردم چه جورى است؟ خوب، این مسئله‏اى است که مشاهد همه است. و آن رئیس مجلسش هست، و این آقا هم رئیس دیوان عالى کشورش هست. همه اینها را شما مشاهده مى‏کنید. این نیست که اینها در خارج یک جور، که آنها یک وضعى دارند که شما مى‏بینید، همان وضعى که در زمان طلبگى خودشان داشتند همان وضع را هم حالا دارند. منتها حالا یک خدمت وسیعترى انجام مى‏دهند. آن وقت یک خدمتهایى به معنویت نزدیکتر انجام مى‏دادند. ما نباید خیال بکنیم و کسى خیال بکند که روحانیت در اینجا یک چیزى پیدا کرده و دنبالش دارد مى‏گیرد که هى زیادش کند. اینها با رنج و زحمت اینجا مى‏آیند.
قضاوت، امر خطیر، پر مسئولیت و پر زحمت‏
قضاوت را مى‏دانند که چقدر کار مشکلى است و پر مسئولیتى است؛ شما هم مى‏دانید، شما هم جزء روحانیون هستید. شما آقایان هم مى‏دانید که قضاوت چه امر مهمى است و چه پر مسئولیت و پر زحمت. بالاخره قاضى یک طرف قضیه از او ناراضى است. دو تا آدمى که با هم منازعه مى‏کنند کم اتفاق مى‏افتد، نادر، که آن کسى هم که محکوم شده است آن هم شکرگزار باشد. قهراً آن کس که محکوم شده است ناراضى مى‏شود. خوب،این یک مقدار نارضایتیهاى وسیعى که براى شما آقایان پیش مى‏آید، آن قدر زحمتى که آقایان الآن دارند مى‏کشند و در ازایش هم ملاحظه مى‏کنید هیچ اجرى که بخواهند بیایند از مردم اجرى بگیرند، حقوقى مثلًا کافى داشته باشند، این حرفها توى کار نیست.
این یک نکته بود که عرض کردم که ما باید بدانیم. قدر این آقایانى که وارد مى‏شوند در این مسائل بدانیم که اینها از یک محیط که عادت کرده بودند به آن محیط، و بیرون آمدن از آن محیط برایشان مشکل بود، احساس این را مى‏کردند که تکلیف دارند و تکلیف هم دارند، احساس این را کرده‏اند و از آن محیط بیرون آمده‏اند، و آمده‏اند اینجا؛ و باید ما قدرشان را بدانیم که رها کرده‏اند یک محیطى که مأنوس بودند، رفقایى داشتند، نمى‏دانم کارهایى داشتند، درسهایى داشتند، تفکرات اسلامى داشتند، حالا از آنها دست برداشته‏اند براى اداى تکلیف آمدند اینجا و مشغول خدمت هستند.
این یک نکته هست. نکته دیگر، این شورای عالى قضایى که بود من باید تشکر کنم از اینها. اینها زحمت کشیده‏اند، دو- سه سال زحمت کشیده‏اند، رنج برده‏اند، خدمت کرده‏اند، و این طور نیست که آنها هم براى مقامى آمده بودند. آنها از بزرگان روحانیون هستند. آنها هم مثل سایر روحانیون از محلى که مأنوسشان بوده است و مطلوبشان بوده است آمدند در یک محیطى که زحمتش زیاد و رنجش زیاد و کارش زیاد و مسئولیت پیش خدایش هم زیاد و نارضایتى پیش مردم هم زیاد. این طورى نیست که اینها آمده باشند یک بهره‏اى برده باشند. برایشان هم هیچ مطرح نیست که حالا اینجا خدمت بکنند یا آنجا خدمت بکنند. یک مرد اسلامى روحانى که با روحیات اسلام مأنوس است فرقى پیشش نیست که حالا بشود رئیس دیوان عالى کشور و دادستان کل کشور یا کار دیگرى بکند، جور دیگرى خدمت بکند، این هم فرقى ما بینش نیست. بنا بر این، این طور نیست که اگر به واسطه بعضى مصالح و بعضى جهاتى که در کار بوده است کسى گمان بکند که این آقایانى که در شورای عالى قضایى بوده‏اند یک وقت خداى نخواسته، نامطلوب هستند. اینها همه‏شان مطلوب، همه‏شان خدمتگزار، اینها خدمت کرده‏اند. اینها بعضیشان در انقلاب، از اول انقلاب خدمت کرده‏اند. بناءً علیه اگر یک مصالحى اقتضا بکند که آن‏ آقایانى که مدتى رنج کشیده‏اند این رنجشان را حالا بدهند کسى دیگر بکشد و خودشان مثلًا یا استراحت کنند یا در جایى که زحمتش کمتر است و گرفتاریش کمتر است آنجا خدمت بکنند، این طور نیست که- حالا فرض کنید- اشخاص خیال کنند که نه، این آقایان معلوم شد چه هستند. نخیر اینها همه‏شان را سى سال است، بعضى از اینها را سى سال است مى‏شناسم. بنا بر این، این طور نیست که مردم گمان کنند یا کسى گمان بکند این آقایان نامطلوب بودند و رفتند. اینها مطلوب بودند، لکن خسته شده‏اند. دیگر خستگى، یک وضعى پیدا مى‏کند انسان در قضاوت، که گاهى خسته مى‏شود و این اسباب این مى‏شود که یک کار سبکترى یا یک وضع بهترى، تغییر وضعى داده شود.
و حالا ما مى‏خواهیم این رنج را به گردن آقاى آقا شیخ یوسف صانعى به عنوان دادستان کل [بگذاریم‏] و معرفى کنم به آقایان. و من آقاى صانعى را مثل یک فرزند بزرگ کرده‏ام. این آقاى صانعى وقتى که سالهاى طولانى در مباحثاتى که ما داشتیم تشریف مى‏آوردند ایشان، بالخصوص مى‏آمدند با من صحبت مى‏کردند و من حظ مى‏بردم از معلومات ایشان. و ایشان یک نفر آدم برجسته‏اى در بین روحانیون است و یک مرد عالمى است و متوجه مسائل است و مخالف این انحرافاتى که در این کشور موجود بوده است؛ از قبیل منافقین- نمى‏دانم- و غیره، و ایشان مخالف سرسخت آنهاست. با جدیت عمل مى‏کند. با قاطعیت عمل مى‏کند اگر یک وقتى موقعش بشود.
از این جهت، من این آقا را به جاى آقاى ربّانى ، در عین حالى که از ایشان هم تشکر مى‏کنم و تقدیر مى‏کنم، و ایشان هم باید یک فکرى کرد که یک جایى باز خدمت بکنند، و بتوانند خدمت به این کشور بکنند و خدمتگزار باشند. چنانچه سایر آقایان هم که هستند و ایشان را معرفى مى‏کنم. و من امیدوارم که ایشان به همه مسائلى که توجه دارند بیشتر توجه داشته باشند. و باید به همه آقایان راجع به این مسأله قضا عرض کنم که امر قضاوت یک چیزى است که بسیار مسئولیتش زیاد است. انسان با جان مردم، با ناموس‏ مردم، با مال مردم، با حیثیت مردم، با آبروى مردم، سر و کار دارد. یک لغزش ممکن است که تمام بشود به اینکه آبروى یک مسلمانى ریخته بشود. یک لغزش ممکن است که یک مسلمانى را تا آخر عمر محروم کند، بدبخت کند. این چیزهایى است که براى قوه قضائیه هست. لکن با همه اینها چون تکلیف الهى است و ما نمى‏توانیم به واسطه مشکل یک امرى، از تکلیف الهى شانه خالى کنیم تکلیف الهى است، از این جهت، باید قیام کرد به آن.
قضاوت حق افراد دانشمند، عادل و با تقوا
و قضیه قضاوت و- عرض مى‏کنم- اینها حق اشخاص دانشمندى است که قضاوت اسلامى را بدانند، عدالت داشته باشند، تقوا داشته باشند، بفهمند که با چه مطلبى سر و کار دارند؛ به چه کار بزرگى دارند مشغول مى‏شوند. یک لغزش، یک کشور را گاهى وقتها شاید از بین ببرد، یا یک خانواده را تا آخر ضعیف کند و از بین ببرد. و از آن طرف هم یک کار خوب یک کشور را روشن مى‏کند. خدمت در قضا خدمت بزرگى است.
محرومینى که غالباً اشخاص آنها را از جهاتى محروم کرده‏اند و ظلم کرده‏اند، آنها را به حقوق خودشان مى‏رساند. و من امیدوارم که همه قضات محترمى که در سرتاسر کشور داریم و دادستانهایى که داریم و کسانى که در امور دادگسترى خدمت مى‏کنند، همه موفق باشند که براى خاطر خدا و براى خاطر اسلام و براى خاطر این مستمندانى که در طول تاریخ در تحت فشار یا سلاطین بوده‏اند یا خانها و سرمایه دارها و امثال اینها، که آقایان مى‏دانند و بهتر هم مى‏دانند خیلیهایشان اینها را، ان شاء اللَّه نجات داده بشوند، و کشور ما ان شاء اللَّه یک کشورى بشود که هر چه بیشتر به افق اسلام نزدیکتر. البته آرزوى ما این است که یک کشور اسلامى بشود؛ و همه مسائلش مسائل اسلامى باشد. و این بسته به این است که هر کس در هر جایى که خدمت مى‏کند، این مسأله در نظرش باشد که من دارم براى خدا و براى اسلام خدمت مى‏کنم، نمى‏خواهم براى مقام، مقام چیزى نیست، مقام چیزى است که هر چه هم زیاد باشد، خوب دیگر مقام سلطنت را شما دیدید که‏ مسأله چه بود و آن پدر چه شد و آن پسر چه شد، و آن طور وضع پیدا کردند، آن طور عاقبت چه شد. و آن طرف هم که معلوم نیست چه خواهد شد. یعنى، براى ما معلوم نیست که آنجا با آنها چه خواهند کرد. ما به آن طرفش کارى نداریم.در هر صورت مقام مسئله‏اى نیست که انسان ارزش انسانى‏اش را صرف آن بکند.
شماها ارزش انسانى دارید. ارزش انسانى بالاترین چیزهاست براى شما؛ و باید این ارزش انسانى را هر چه بیشتر تقویت کنید. خدمت به مردم به کناره‏گیرى درست نمى‏شود.
انسان ارزشش در این است که در جامعه چه مى‏تواند بکند، و چه خدمتى به این بندگان خدا مى‏خواهد بکند.
شما ملاحظه مى‏کنید که پیغمبر اکرم از همه بیشتر رنج کشید براى تربیت مردم؛ براى اینکه این مظلومین را از دست آن ظالمها نجات بدهد. و بعدش هم کسانى که متعهد بودند و به جاى او بودند آنها هم همه رنج کشیدند، و همه- عرض مى‏کنم که- زحمت کشیدند، و همه براى این بود که چه بکنند. خوب، مى‏بینید که پیغمبر اسلام با آن وضعى که آن وقت داشت و بنده‏هایى که همه خاضع او شده بودند، توى مجلس وقتى مى‏نشست نمى‏فهمید کسى که کدام یک از آنها پیامبر است. عرب مى‏گفت کدام پیغمبر است؟ آن با اسم پیغمبر مى‏گفت این. وضعش این طور بود که مجلسش مسجد بود. در مسجد بود و همه کارهاى بزرگ دنیا را هم مساجد انجام مى‏دادند.
و ما امیدواریم حالا هم مساجد ما برگردد به آن وقتى که مسجد، محلّ حل و عقد امور باشد، و مسجد محل نقشه‏هاى جنگ باشد، همه چیز باشد. و مسجدیها باشند که بتوانند کارها را بخوبى انجام بدهند، خداوند همه شما را توفیق بدهد، مؤید و منصور باشید، و من دعاگوى همه شماها هستم.

صحیفه امام، ج‏17، ص: 227 تا 234

انتهای پیام

دیدگاه شما