جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

۱۴ مرداد ، روز حقوق بشر و کرامت انسانی / ۴/

حقوق قضایی شهروندان از منظر اصول اسلامی و اندیشه های امام خمینی(س)

هیچ کس حق ندارد به خانه یا مغازه و یا محل کار شخصی کسی بدون اذن صاحب آنها وارد شود و یا کسی را جلب کند یا به نام کشف جرم یا ارتکاب گناه تعقیب و مراقبت نماید و یا نسبت به فردی اهانت نموده و اعمال غیر انسانی-اسلامی مرتکب شود یا به تلفن یا نوار ضبط صوت دیگری به نام کشف جرم جرم و گناه هرچند گناه بزرگ باشد شنود بگذارد و یا دنبال اسرار مردم باشد.

کد خبر: ۱۲۳۰۱
اشاره: 14 مرداد را روز حقوق بشر و کرامت انسانی نام نهاده اند. بررسی جایگاه کرامت انسان و جایگاه حق بشری در جهان بینی الهی اسلام از اهمیت بالایی برخوردار است و این اهمیت زمانی پر رنگ می شود که نظام سیاسی مبتنی بر احکام دینی باشد. پیش از این در سمینار " امام خمینی و قلمرو دین( کرامت انسان) " حقوق اساسی شهروندان از منظر اصول اسلامی و اندیشه های امام خمینی در 4 بخش حقوق فطری، سیاسی، قضایی و اقتصادی توسط امان الله شفایی محقق حوزه علمیه قم مورد بررسی علمی قرار گرفته است. این مقاله به مناسبت روز حقوق بشر و کرامت انسانی در 4 بخش منتشر می شود که بخش چهارم و پایانی آن با عنوان حقوق قضایی به شرح ذیل است:
اگر شهروند را در زندگی خصوصی یا اجتماعی اش مورد توجه قرار دهیم واضح است که وجود یک دستگاه عدالت خوب برای نگهبانی و اجرای حقوق او از ضروریات است. در میان دستگاه های حکومت دستگاه قضایی در جهت حفظ حرمت و کرامت شهروندان و اعاده حیثیت از دست رفته آنان مسئولیت خطیری دارد .حکومتی که دستگاه قضایی ناکارآمد و یا فاسد دارد شهروندانش را اولین قربانی ولنگاری های اجتماعی سیاسی و اقتصادی هستند . همین طور دستگاه قضایی در یک جامعه باید آندر قدرتمند باشد که بتواند در مقابل تعدی ها و خودسری های دستگاههای دیگر بایستد . بنابراین بدون سلطه یک قوه قهرآمیز قضایی مستقل که خارج از اراده اربابان قدرت باشد، نمی تواند جلوی تجاوزات دولت ها به حقوق انسانی و شهروندی را بگیرد.
قرآن کریم مومنان را ترغیب می کند که اگر حقی از آنان ستانده شد ساکت ننشینند و صدای دادخواهی شان را بلند کنند: لا یحب الله الجهر بالسوء من القول الا من ظلم.قران در خصوص قضاوت عادلانه به حاکمان سفارش می کند که میان مردم با عدالت داوری کنند: اذا حکمتم بین الناس ان تحکموا بالعدل.
بنابراین چنانچه شهروندان نتوانند برای اعاده حقوقشان به محکمه مراجعه کنند و یا اینکه دادگاه طرح دعوای آنها را نشنیده بگیرد انگشت اتهام بسوی کلیت حکومت نشانه خواهد رفت چرا که حکومت نتوانسته است یکی از مهم ترین مسئولیت‌هایش را در قبال شهروندان انجام دهد زیرا ابتدایی ترین کارکرد دولت برقراری امنیت عدالت و پیشگیری از تعدی به حرمت شهروندان است. امام علی در نامه ای به یکی از حکمرانان شدیداً او را توبیخ می کند که چرا با مردم نامهربانانه و سخت گیرانه رفتار شده است و کرامت انسانی و حقوق اساسی و مدنی شان را رعایت نکرده است.
بر اساس اصل 34 قانون اساسی «هیچ کس را نمی توان از دادگاهی که به موجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد» و همین طور طبق اصل 65 همین قانون دادگاه ها باید علنی برگزار شود تا دعاوی و حکم تحت تاثیر صاحبان قدرت و نفوذ فیصله نیابد. حضرت امام خمینی(س) در نامه 8 ماده ای وظایف دستگاه های اجرایی و قضایی را روشن نموده است : رسیدگی به صلاحیت قضات و دادستان ها و دادگاه ها با سرعت و دقت عمل شود تا جریان امور شرعی و الهی شده و حقوق مردم ضایع نشود.
البته دستگاه قضایی نیز آزاد و رها نیست و این ارگان هم ظوابط و محدودیت هایی دارد . اختیارات این ارگان تا آنجا است که به حیثیت شرافت و حرمت و و آبروی شهروندان آسیب نرساند. حضرت امام حفظ حریم خصوصی اشخاص و شهروندان را در فرمان هشت ماده ای این طور بیان می کنند: هیچ کس حق ندارد به خانه یا مغازه و یا محل کار شخصی کسی بدون اذن صاحب آنها وارد شود و یا کسی را جلب کند یا به نام کشف جرم یا ارتکاب گناه تعقیب و مراقبت نماید و یا نسبت به فردی اهانت نموده و اعمال غیر انسانی-اسلامی مرتکب شود یا به تلفن یا نوار ضبط صوت دیگری به نام کشف جرم جرم و گناه هرچند گناه بزرگ باشد شنود بگذارد و یا دنبال اسرار مردم باشد.
از این رو به دلیل اهمیت رعایت حریم خصوصی و شخصی شهروندان د رجمهوری اسلامی ایران در اصل 39 قانون اساسی مجازات اسلامی بر حفظ حرمت و حیثیت بازداشت شدگان و عدم ورود به عنف به منازل اشخاص تاکید بسیاری شده است و برای افراد خاطی مجازات هایی پیش بینی شده است همانگونه که در موارد 8 تا 12 اعلامیه جهانی حقوق بشر به حق دادخواهی شهروندان ، عدم توقیف و حبس خودسرانه ، منع شکنجه ، حق دفاع در دادگاه علنی و بی طرف، اصل بی گناهی افراد و منع مداخلات خودسرانه دولت ها د رزندگی خصوصی انسان ها تصریح شده است.
منبع: آثار حقوقی و سیاسی کرامت انسان ، مجموعه مقالات همایش بین الامللی امام خمینی و قلمرو دین ( کرامت انسان ) جلد 5 ، چاپ اول 1386 ، صص 369 الی 371
انتهای پیام

دیدگاه شما