مدیرگروه فقه پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی، با بیان اینکه «در بحث آزادیها و حقوق شهروندی، هیچ کمبود قانونی نداریم»، تأکید کرد: فرمان هشت مادهای حضرت امام حقوق شهروندی را بیکم و کاست بیان میکند که مرّ شرع اسلام است و باید کاملا رعایت شود.
شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» محکمات اندیشه امام است
آیتالله سید محمد موسویبجنوردی، عضو برجسته مجمع روحانیون مبارز در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران درخصوص محکمات اندیشه حضرت امام(س) گفت: شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» محکمات اندیشه سیاسی و اجتماعی حضرت امام را تشکیل میدهند. در واقع اگر بیانات حضرت امام را در نجف، پاریس و پس از پیروزی انقلاب ببینید، دو واژه از همه بیشتر مشهود است که یکی اسلام و دیگری مردم است.
وی افزود: تأکید امام بر اسلام، به این معناست که در نظام اسلامی باید احکام و قوانین بر اساس شرع مقدس اسلام باشد و تأکید ایشان بر مردم هم بر این اساس است که در اندیشه ایشان، حاکمیت و حکومت باید مبتنی بر آرای مردم باشد.
مدیرگروه فقه پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی، با تأکید بر اینکه «این عقیده حضرت امام بود و مرتب آن را تکرار میکرد»، ادامه داد: حضرت امام آن زمان که در نجف بودند، بحث ولایتفقیه و حکومت اسلامی را مطرح میکردند و زمانی که در نوفل لوشاتو بودند هم مصاحبهها و سخنرانیهای مفصلی داشتند که پایههای اندیشهای ایشان را مشخص میکرد. در 10 سال رهبری نظام نیز، مطلبی را در این خصوص ناگفته نگذاشتند و به روشنی بر دو اصل اسلام و مردم تأکید کردند.
موسویبجنوردی «اسلام و مردم از اصول لایتغیر اندیشه امام خواند» و خاطرنشان کرد: بر این اساس است که میبینیم وقتی در آبانماه 57 در نوفللوشاتو، مدیر مسئول روزنامه فیگارو خدمت امام رسید و پرسید اگر پیروز شدید، سیستم حکومتی شما چیست؟ حضرت امام بیدرنگ فرمودند «جمهوری اسلامی». خبرنگار سؤال کرد که جمهوری به معنای اینکه مردم پارلمان را انتخاب کنند و پارلمان رئیسجمهور را، یا مردم رأسا رئیسجمهور را برگزینند؟ که حضرت امام فرمودند مثل خودتان، مردم رأسا رئیسجمهور را انتخاب کنند.
وی با تصریح بر این نکته که «امام با تکرار همزمان این دو اصل، راه هرگونه بحث بیهوده درباره نسبت میان اسلامیت و جمهوریت نظام را بستهاند»، افزود: بحث از نسبت میان جمهوریت و اسلامیت، بحث غلطی است؛ جمهوریت به اعتبار سیستم حکومت است و اسلامیت، به اعتبار احکام و قوانین یک کشور، این دو در اندیشه امام، با هم هیچ تضادی ندارند و کمال هماهنگی بینشان است.
موسویبجنوردی با اشاره به دیگر عقاید و نظریات مطرح شده در باب حکومت در اسلام، گفت: سوابقی همچون مرحوم میرزاینائینی در کتاب «تنبیه الامه و تنزیه المله»، حکومت اسلامی را تطبیق بر سلطنت مشروطه تطبیق میکردند؛ اما امام اصلا سلطنت را قبول نداشتند. در اندیشه امام، سلطنتی که بخواهد به ارث برسد مشروعیت ندارد و معتقد بودند که حاکم و زمامدار امور باید به انتخاب ملت و مردم باشد. مردم باید خود سرنوشتشان را در امر حاکمیت تعیین کنند.
وی ادامه داد: امام در مصاحبهای که با نشریه فیگارو داشت، بر اعتقاد خود تصریح کرد و بیان ایشان در آن مصاحبه کاملا روشن است.
نظام ما مادامی که نزد ملت مقبولیت دارد مصون است
موسویبجنوردی، دیدگاه حضرت امام در باب حکومت را برگرفته از اسلام ناب محمدی خواند و افزود: در اسلام اساس این است که مردم با حاکم بیعت کنند. از زمان رسولالله مردم بیعت میکردند و انتخابات، بیعت مدرن است. در واقع، بیعت به فرد قدرت میدهد و کسی که قدرت پیدا کند، می تواند حکومت تشکیل دهد.
وی قدرت را پدیده انتخاب و بیعت خواند و گفت: آرای ملت و مقبولیت عامه مردم، قدرت پدید میآورد. بدون قدرت نمیتوان مدیریت کرد.
موسویبجنوردی با بیان اینکه «اینجاب 14 سال پای درس امام در نجف بودم»، گفت: علاوه بر این، در پاریس نیز در خدمت حضرت امام و در 10 سال بعد از پیروزی انقلاب هم، عضو شورای عالی قضایی بودم ک در رأس قوه قضائیه قرار داشت. در واقع باید بگویم که اینجانب، امام را از نزدیک لمس کرده و افکار ایشان را از زبان خودشان شنیدهام. معتقدم که هر بحثی درباره نسبت میان جمهوریت و اسلامیت نظام، از نفهمیدن واقعیت تئوری حکومتی امام است.
وی افزود: هرگونه نسبت دادن به امام، و بحث از اینکه امام به حکومت اسلامی معتقد بودند و جمهوریت را به مقتضای زمان مطرح کردند یا بالعکس، طرح تضاد میان جمهوریت و اسلامیت، ناشی از بیانصافیها و کجفهمی از آرای امام است. باید مبانی علمی اندیشه امام را شناخت و بر اساس درک تمام درباره او سخن گفت. امام اعتقاد کامل به نظام جمهوری اسلامی داشت و معتقد بود که نظام حکومتی در اسلام، جمهوری اسلامی است.
موسویبجنوردی با اشاره به جملهای از حضرت امام که فرمودند اگر مردم همراهی نمیکردند، وظیفهای نداشتم اما به «پشتوانه» مردم، تکلیف بر من تمام است، گفت: ما اسلام را دین حق میدانیم و معتقدیم این دین، جوابگوی تمام نیازهای بشر تا قیامت است؛ بر این اساس، ما اسلام را انتخاب میکنیم چراکه باور داریم اسلام دین حق است. اما اینها ارتباطی به مسئله حکومت ندارد. شما اگر قدرت نداشته باشید معنا ندارد که حکومت کنید. در خانه شخصی، اگر کسی از پدر و مادر خانه، حرف شنوی نداشته باشد، مدیریتشان معنا ندارد. کسی مدیر است که حرفش را گوش کنند. همین را میتوان به سطح جامعه و کشور توسعه داد. این یک واقعیتی است که تا شما را قبول نداشته باشند و شما را انتخاب نکنند و با شما بیعت نکنند، قدرت پیدا نمیکنید. اگر قدرت ندارید، حکومت شما هم معنا پیدا نمیکند.
وی با اشاره به حوادث صدر اسلام، تأکید کرد: مولا علی(ع) از نظر ما خلیفه بلافصل بعد از پیامبر اکرم است، در غدیر خم این آیه نازل شد که «یَا اَیُّهَا الرَّسُول بَلِّغ مَا اُنزِلَ اِلَیکَ مِن رَبِّک وَ اِن لَم تَفعَل فَمَا بَلَّغتَ رِسَالَتَهُ وَاللهُ یَعصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرین». بعد از این آیه که توسط پیامبر برای مردم قرائت شد، همه مردم آمدند و با علی(ع) بیعت کردند و به ایشان تبریک گفتند؛ اما بعد این بیعت را شکستند و حضرت علی(ع) در قبال این بیعتشکنی، در خانه نشست. اما وقتی عثمان خلیفه سوم کشته شد، مردم ریختند به سمت خانه حضرت امیر، که ایشان دستشان مجروح شد، لباسشان پاره شد، حسنین نزدیک بود زیر دست و پا له شوند. خود حضرت در خطبه میفرماید. آن وقت میفرمایند که حجت بر من تمام شد و حکومت را به دست گرفتم. چون با ایشان بیعت کردند و قدرت یافتند. در زمان خانهنشینی، حضرت از نظر ما امام بودند ولی چون قدرت نداشتند، حکومت نیز نداشتند.
موسویبجنوردی در ادامه با تأکید بر اینکه «مدیریت منتج از انتخاب و بیعت و مقبولیت است»، گفت: سیره امیرالمؤمنین و دیگر ائمه اطهار به خوبی بیانگر این است که در اسلام، این یک اصل پذیرفته شده و قطعی در امر حکومت است و حضرت امام خمینی(س) نیز طبق همین اصل اسلامی، هر امری را به آرای ملت میگذاشت.
وی تصریح کرد: امام آنچه را که با همه وجود به آن اعتقاد داشت یعنی جمهوری اسلامی را به رأی ملت گذاشت. خبرگان قانون اساسی را به رأی ملت گذاشت و قانون اساسی را نیز برای اجرا نیازمند تأیید ملت دانست.
موسویبجنوردی در ادامه با بیان اینکه «این نظام بر اساس رأی ملت بنا شده»، گفت: چنین نظامی، مادامی که نزد ملت مقبولیت داشته باشد؛ همیشه مصون است. اگر از نظر ملت مقبولیت نداشته باشد آن روز خطر ما را تهدید خواهد کرد و خدا نیاورد روزی را که ملت با عملکردهای غلط از نظام اسلامی که میراث حضرت امام است رویگردان شود.
عضو برجسته مجمع روحانیون مبارز در ادامه درخصوص آزادی به عنوان دیگر اصل محکم اندیشه حضرت امام، گفت: همه آزادیهای مصرح در قانون اساسی ما، از اصول اساسی نظام ماست. البته در همه دنیا، اصولی هست که آزادی را قانونمند میکند و در قانون ما نیز این اصول وجود دارد که جلوی توطئهها را میگیرد. اما در مجموع، در قانون اساسی ما، حقوق ملت کاملا تأمین شده است.
وی در مبنای این نگاه قانون اساسی به آزادی اظهار داشت: خداوند تبارک و تعالی انسان را تکوینا آزاد خلق کرده و ما تکوینا در اندیشه و تعقل خود آزادیم. یک حکومت نمیتواند به ما آزادی دهد چون حکومت در اعطای آزادی به ما حقی ندارد؛ بلکه حکومت خوب و مطلوب آن است که موانع آزادی را بردارد والا خداوند بشر را آزاد خلق کرده است. در واقع حکومت عادله حکومتی است که موانع آزادی را بردارد و نظام اسلامی نیز اینچنین تعریف میشود.
موسویبجنوردی، آزادی را از مصادیق عدالت خواند و افزود: عدالت یعنی قراردادن هر چیز در جای خود. هنگامی که میگوییم خداوند ما را آزاد خلق کرده، پس قوانینی که تدوین میشود نباید تضادی با آزادی داشته باشد؛ چراکه آزادی پدیدآورنده عدالت اجتماعی است. عدالت اجتماعی بدون آزادی معنا ندارد و رابطه این دو با هم رابطهای کاملا تنگاتنگ است.
وی در این زمینه به فرمان هشت مادهای حضرت امام اشاره کرد و گفت: در آن حکم، حضرت امام حقوق شهروندی را کاملا بیان میکنند که مرّ شرع اسلام است و باید کاملا رعایت شود. زمانی که بنده در شورای عالی قضایی بودم مجری آن فرمان ما بودیم. بندهای مختلف آن فرمان، حقوق هر شهروند را مشخص میکند و هیچ وقت مخالفتی با عدالت اجتماعی ندارد.
موسویبجنوردی با تأکید بر اینکه «در شرایط کنونی ما از نظر قانونی خلأیی نداریم»، گفت: باید مجریان قانون این مسئله را ملاحظه کنند که کاری برخلاف آزادی مردم و حقوق شهروندی که اسلام برای هر فرد قائل شده، انجام ندهند. این یک امر و یک تکلیف است.