بر آگاهان به تاریخچه نهضت امام خمینى (س) پوشیده نیست که بنیادىترین اصول اندیشه و آراء سیاسى امام خمینى (س) را سه اصل «تفکیک ناپذیرى دین از سیاست»، «وجوب تلاش براى تشکیل حکومت اسلامى» و «اصل ولایت فقیه به عنوان تنها وجه مشروعیتِ حکومت در عصر غیبت» تشکیل مىدهند.
نهضت امام در تمامى اجزاء و ادوار خویش بر این سه اصل استوار بوده است. تلاش امام خمینى (س) براى احیاء و تحقق اصول مذکور به قیام سال هاى 41 و 42 منحصر نمىشود. نخستین تألیف سیاسى امام، کتاب کشفالاسرار که به سال 1322 ه. ش نگارش یافته، و نخستین بیانیه سیاسى آن حضرت (1323 ه. ش) آشکار از اعتقاد و توجه به همین اصول ارائه شده است.
بیشترین تلاش آگاهی بخش امام خمینى (س) در تمام دوران مبارز سیاسى معطوف به احیاء و اثبات حقانیت اصول مذکور و جلب توجه جامعه اسلامى بدانها بوده است؛ به گونهاى که حضرت امام علاوه بر مباحث کتاب «ولایت فقیه» و فصلى مشبع از «کتاب البیع» و مسائل مطروحه در کتاب «تحریرالوسیله» و «توضیحالمسائل»، در کمتر سخنرانى و پیام و مصاحبهاى است که به تبیین اصول یاد شده نپرداخته باشند. به طور کلى امام خمینى (س) از طریق آموزش و احیاء مستمر همین اصول در متن اعتقادات و باورهاى دینى مردم موفق به پیشبرد اهداف مبارز سیاسى خویش و اسقاط نظام پادشاهى در ایران و تشکیل نظام اسلامى گردید.
بعد از پیروزى انقلاب نیز، امام خمینى (س) به عنوان «ولى و رهبر جامعه اسلامى» با اتکاء بر همین اصول و تکیه بر نیروى مردمى عظیمى که با جان و دل به این اصول ایمان داشته و در میدان عمل نیز حقانیت و اعجاز تأثیر این باورها را تجربه کرده بودند، به مدت 11 سال نظام نو پا را در طوفانىترین حادثهها راهبرى و هدایت کرد. پایدارى و ماندگارى نظام اسلامى در برابر انبوهى از حادثهها و توطئهها بیش از هر چیز مرهون پایبندى اکثریت جامعه اسلامى ایران به همین اصول بوده است.
ضمنا ترویج این اصول و تعمیق آنها در باورهاى دینى مردم از سوى امام خمینى (س) هرگز به عنوان شیوهاى در جهت نیل به هدف هاى سیاسى، مورد توجه نبوده است بلکه امام خمینى (س) به عنوان یک اسلام شناس صاحبنظر در فلسفه و عرفان و تفسیر و دیگر حوزههاى معارف دینى و به عنوان فقیه و مجتهدى آگاه به کتاب و سنّت، حقانیت این اصول را اثبات نموده و ترویج آنها را وظیفه دینى خود در راستاى احیاء دین و پالایش آن از تحریف ها و پیرایهها مىدانسته است.
بدین ترتیب «مکتب سیاسى امام خمینى (س)» که به طور کلى در ارکان و اجزاء، متمایز از مکاتب سیاسى معاصر مىباشد بر اصولى مبتنى است که هم در میدان عمل و تجرب عینى محک خوردهاند و هم از جنبه نظرى و در مقام اثبات حقانیت و مشروعیت، از زبان کسى بازگویى و در حقیقت احیاء شدهاند که به اعتراف دوست و دشمن «محیى شریعت» و «مجدّد بزرگ دین و دین باورى» لقب گرفته است و در مراتب شناخت دقیق و تخصصى او از اسلام و ابعاد و زوایاى آن، کسى را یاراى تردید نیست.
هر چند که در طول تاریخ اسلام تلاش براى حراست و احیاء این اصول از سوى مصلحان و بزرگان دین همواره صورت گرفته است و اساسا انگیزه بسیارى از جنبش هاى شیعى و قیام هاى علما را آرزوى تحقق همین هدف ها و عینیت بخشیدن به همین اصول تشکیل مىداده است اما بدون اغراق باید گفت امام خمینى (س) نخستین کسى است که بعد از ادوار صدر اسلام موفق گردید در سطحى گسترده از جهان اسلام به ترویج اصول و آرمان هاى مذکور بپردازد و بر اساس همین اصول حکومتى مردمى، دینى و مقتدر پایهگذارى کند و خود قریب 11 سال در رهبرى نظام اسلامى ایفاى نقش کند.
واکنش هاى مداوم و خصمانه قدرتمندترین دولت هاى جهان و تعقیب طرح هاى براندازى و تحمیل جنگ طولانى و انواع فشارهاى بینالمللى تاکنون در برابر اصالت مکتب سیاسى امام خمینى (س) و نظام منبعث از آن ره به جایى نبرده است.
اخیرا شاهد تحرکاتى تازه در صحنه تردیدافکنى نسبت به اصول بنیادین انقلاب هستیم. هر چند که از دیرباز و از زمانى که امام خمینى (س) ایدهها و آرمان هاى سیاسى خویش را مطرح ساخت و از وحدت غیر قابل تجزیه دین و سیاست و از اصالت نظام ولایت فقیه در عصر غیبت سخن گفت و بر اساس آیات قرآن و سنّت انکار ناپذیر پیامبر و پیشوایان دین بر لزوم تلاش و جهاد براى تشکیل حکومت دینى استدلال کرد و از همین رهگذر امواج بیدارى را در جامعه اسلامى و ایران طنین افکند، از همان زمان جبهه مخالفت با ترویج و تعمیم این اصول نیز فعال گردید. طیف هایى ناهمگون و غیر متجانس از قشرهاى متحجّر در حوزههاى علمیه گرفته تا چپگرایان و کمونیست ها که اساسا اعتقادى به دین و فرهنگ و ایدئولوژى انقلاب نداشتند و همچنین احزاب سیاسى ملىگرا و ناسیونالیست تا لیبرال هاى مذهبى و عناصر و گروه هاى قدرتطلبى که در مقابل سیر شتابان انقلاب و کارسازى اصول مذکور قافیه را باخته بودند، پرچم مخالفت برافراشتند و هر یک به تناسب ابزار و امکاناتى که داشتند با قلمفرسایى در مطبوعات آن ایام و انتشار جزوه و کتاب و برگزارى میتینگ هاى سیاسى کوشیدند تا اصالت و مشروعیت این اصول و
بخصوص اصل «ولایت فقیه» که در حقیقت دو اصل دیگر را عینیت مىبخشد، مورد تردید و خدشه و مخالفت جلوه دهند. در مرحل تدوین و تصویب قانون اساسى این تلاش ها به اوج رسید اما نتوانست مانع از حمایت مردم و درج این اصول در قانون اساسى شود.
در پهنه خصومت هاى جهانى نیز به استناد محور تبلیغات رسانههاى گروهى جهان، بخش اعظم تلاش مستمر تخریبى و تبلیغى دشمن به خدشه وارد آوردن به همین اصول اختصاص داشته است. دهها شبکه رادیویى و تلویزیونى در این شانزده سال گذشته کوشیده اند تا تفسیر امام خمینى (س) از اسلام و حکومت دینى را ناصواب جلوه دهند و افکار عمومى جهان را نسبت به نظام سیاسى مطلوب امام بدبین سازند.
امام خمینى (س) اسلام را عین سیاست مىدانست و دخالت مسلمانان در سرنوشت سیاسى و اجتماعى خویش را یک تکلیف الهى مىشمرد و این عقیده اى بود که امواج انفجارى آن بنیان رژیم هاى غیر دینى حاکم بر کشورهاى اسلامى را همچون رژیم شاه در ایران متزلزل مىساخت و منافع سرشار غرب در این بلاد را به شدت به مخاطره مىافکند. بدین جهت بود که به تعبیر امام خمینى (س)، جبههاى از طرفداران اسلام آمریکایى رو در روى انقلاب اسلامى پدید آمد و سیاستزدایى همهجانبه از دین و تحریف مفاهیم انقلابى اسلام در دستور کار قرار گرفت.
اگر آمار تعداد برنامههاى رادیویى و تلویزیونى و کتاب ها و مقالاتى که در سال های گذشته به قصد جلوگیرى از نفوذ افکار انقلابى امام در سطح جهان منتشر شدهاند، استخراج و ارائه گردد نشان خواهد داد که چه سرمایه عظیمى در دنیا صرف پیشگیرى از گرایش افکار عمومى به ایدههاى امام و انقلاب اسلامى شده است. جبهه اسلام آمریکایى کار دشمنى را تا حد تکفیر امام و پیروان انقلاب اسلامى پیش برده و در همین باره کتاب ها و مقالات فراوانى نوشتهاند.
اینکه جبهه جهانى مخالفت با آرمان هاى سیاسى امام خمینى (س) تا چه حد موفق به خاموش کردن شعلههاى نهضت اسلامگرایى شده است مورد بحث این مقاله نیست. آنچه که مورد نظر است توجه به تحرکات و قلمفرسائىها و اظهار نظرهاى تجدید نظر طلبانه در داخل کشور است که صرفنظر از انگیزهها و گرایشات افراد، در نهایت، جز تهاجمى دوباره به مبانى انقلاب و اصولى که حیات و تداوم انقلاب و نظام اسلامى در گرو آنهاست، معنایى دیگر نمىیابد و اینجاست که باید گفت حقیقتا زنگ هاى خطر دوباره به صدا درآمدهاند.
بر پیروان آگاه امام خمینى (س) و آنان که حقانیت راه و گفتار او را باور دارند و آنان که با امام و انقلاب پیمان وفادارى بستهاند و آنان که سال ها در رکابش براى تحقق آرمان هاى مقدس او فداکارى کردهاند و آنان که به پزهاى روشنفکرنمایان وقعى نمىنهند و به عضویت در حزب خدا افتخار مىکنند و آنان که ادعاهاى میراث و طلب از انقلاب ندارند لازم است که در این برهه نیز همچون گذشته به پاسدارى از حرمت اصول انقلاب برخیزند.
هیچ تضمینى وجود ندارد که اگر میدان براى تردیدافکنى و تجدید نظر طلبى نسبت به اصول انقلاب باز شود، زمینه انحرافاتى که به استحاله تدریجى انقلاب منتهى خواهد شد، فراهم نیاید. همیشه انحرافات از زوایا و روزنههایى کوچک آغاز مىشود و به تدریج دامن دگرگونى طلبی ها تا تحریف و مسخ اصول و ارزش ها توسعه مىیابد. به ویژه آن که دشمن کاملا هوشیار و مترصد فرصت است تا نغمهاى ساز شود و زمینهاى فراهم آید.
وقتى که امروز قباحت تردید نسبت به اصول مقدسى که احیاء آنها به احیاء اسلام و نهضت جهانى اسلام منتهى گردید ریخته شود و به نام تنویر افکار و تضارب آراء و شعارهایى فریبنده از این دست، باب تجدید نظر در اصول بنیادین انقلاب مفتوح گردد فردا اصل انقلاب و دین و موجودیت آن مورد تردید قرار خواهد گرفت. کدام تنویر و کدام افکار؟ واقیعت هاى تلخ پس از نهضت مشروطیت و نهضت ملى و بازار پر رونق آن گونه شعارها را فراموش نکردهایم که چگونه اصحاب روشنفکرى و نواندیشى میداندار جریانى شدند که مبارزین واقعى و روحانیت پیشتاز را از صحنه خارج کردند و دین را از عرصه حیات اجتماع منزوى ساختند و با قلمفرسایى و فلسفهبافى و تجدید نظرطلبى جاده هجوم همهجانبه غرب را صاف و هموار نمودند و اغلب همانها که به بهانه تعمیق مباحث نهضت و تنویر افکار، مبانى نهضت و مشروعیت آنرا مورد سؤال قرار داده بودند، در فرداى حاکمیت استبداد به خدمت در ارکان رژیم استبدادى پرداختند و یا آنکه حداکثر بار خویش را بسته و در دیار فرنگ رحل اقامت گزیدند.
هر چند که انقلاب اسلامى در ماهیت و روش ها و نوع رهبرى و در میزان آگاهى و پایبندى مردم، قابل قیاس با نهضت هاى تاریخ معاصر نیست اما هشدارهاى قرآن کریم به ما آموخته است که در صورت غفلت مؤمنان آگاه، امکان انحراف و رجعت به گذشتههاى سیاه، حتى در مورد اصیلترین نهضت ها نیز وجود دارد.
چندى است که متأسفانه نغمههایى از همان دست که اشاره کردیم آغاز شده است. اینکه انگیزه گویندگان و نویسندگانى که تردیدهایشان اصول انقلاب را نشانه رفته است چه مىباشد و اینکه آیا اینان از سر آگاهى چنین مىکنند یا به عواقب سوء گفتارشان ناآگاهند، و اینکه اینها در گذشته چه رابطهاى با انقلاب داشتهاند آیا در زمره بریدگان و سر خوردگانند یا آنکه اساسا از آغاز با مبانى انقلاب سازگارى نداشتهاند، اینها مهم نیست؛ آنچه که مهم است پیامدهاى منفى و اثر تخریبى اینگونه افاضات روشنفکرمآبانه است که نخست حرمت اصول را مىشکند و مبانى انقلاب را خدشهپذیر جلوه مىدهد و آنگاه که دامن شک و تردید در اصالت ارزش ها و مبانى عمومیت یافت و به عنوان تحول و گرایشى نو در جامعه پدیدار گردید، دشمن راه هجوم همهجانبه را هموار خواهد دید. البته در این میان نارسائی ها و مشکلات طبیعى و تصنعى که مانع از آن شدهاند تا انقلاب اسلامى به تمامى اهدافش نایل گردد به همراه عامل مرور زمان که تدریجا به بىتفاوتى عناصر کم ظرفیت مىانجامد نیز زمینه را براى توسعه دایر تردیدها و بهرهبردارى بیش از پیش دشمن فراهم مىسازد.
ترویج جدایى دین از سیاست و تبلیغ منفک بودن دین از عرصه حکومت به بهانه حفظ قداست دین، تشکیک در اصالت و مشروعیت نظام سیاسى منبعث از دین، تردید در محدوده اختیاراتى که امام خمینى (س) بر اساس آیات قرآن و سنت پیامبر و احکام فقهى براى ولى فقیه حاکم در جامعه اسلامى قائل شدهاند و در متن قانون اساسى و میثاق مردم با انقلاب اسلامى آمده است، و تبلیغ ضرورت کنار کشیدن روحانیت از عرصه دخالت در امور سیاسى و اجرایى به بهانه حفظ تقدس آنان، زمزمههایى است که نشانههایى بارز از آن در لابه لاى مقالات و گفتگوهاىبرخى نشریات و روزنامهها و جلسات مشاهده مىکنیم.
از کسانی که لیبرالیسم غرب را کعبه آمال فلسفى و سیاسى خویش مىدانند و هیچگاه در درونشان مبانى و آرمان هاى امام و انقلاب را هضم و باور نکردهاند و فرصت طلبانه در گذشته مهر سکوت بر لب زده و اکنون مکنونات ذهنى خویش را با عناوین مختلف بروز مىدهند، انتظارى بیش از پاشیدن بذر تردید و نومیدى نسبت به انقلاب نیست اما از آنها که ادعاى انقلابیگرى و همراهى با امام داشتهاند و شخصیت و موجودیت اجتماعى خویش را مدیون همین ادعا و همراهی ها مىباشند تعجب است که چگونه با سکوت خویش و حتى همنوایى با جریان تجدیدنظر در اصول و ارکان و دستاوردهاى انقلاب به تقویت آن مدد مىرسانند و به بهانه آزادى بیان و تضارب افکار، ابزار و امکانات خویش را در اختیار آنان مىنهند!!
گویى اینها به پیامدهاى این جریان و واقعیت هاى تلخى که مکرّر در تاریخ گذشته خودمان شنیده و خواندهایم بىاعتنایند. اگر امروز در کارآیى دین و حوزه دخالت آن تردید شود فردا اصل آن انکار مىشود. اگر امروز دین مقولهاى مربوط به پهنه آخرت و منحصر به امور فردى و عبادى و معنوى معرفى شد فردا وجود آن پهنه و نیاز بدان نیز انکار مىشود. اگر امروز اصالت انسان در عرصه طبیعت، و حق و توانایى او بر تصمیمگیرى در کلیه شئون اجتماعى و سیاسى و اقتصادى خویش و بىنیازى از وحى و احکام الهى در این شئون ترویج شد فردا اثرى از دین و دینباورى در هیچ زمینهاى باقى نخواهد ماند. اگر امروز ضرورت حضور دین و اندیش دینى در عرصه حکومت مورد تردید قرار گرفت فردا حقانیت نظام منبعث از دین مورد انکار واقع مىشود. اگر امروز نصّ آراء بنیانگذار انقلاب و نظام اسلامى و مواد قانون اساسى دربار اختیارات و حیط حاکمیت ولى فقیه مورد شک و سؤال جلوه داده شد فردا اصل و اساس آن انکار خواهد شد. و
البته با کمال دردمندى باید گفت که زمزمه وقوع این «اگرها» به گوش مىرسد.
امروز شاهدیم که اصحاب لیبرالیسم البته با رنگ و جلاى مذهبى که خود را در میدان سیاست منزوى مىبینند قلم هاى تردید را به وادى بحث هاى فلسفى و فکرى و فرهنگى سوق دادهاند. اگر تا دیروز دستاوردهاى انقلاب دوم و رویارویى نظام اسلامى با آمریکا و حقانیت دفاع مقدس هشت ساله و ضرورت صدور حکم ارتداد سلمان رشدى و مواضع سیاسى نظام اسلامى مورد تردید و مخالفت اینان بود امروز تردیدها را متوجه اصول و مبانى ساختهاند.
آنارشیسم فکرى و فرهنگى برآیند چنین فضایى است که فرصتى استثنایى براى فرهنگ مهاجم پدید مىآورد. وقتى که حرمت تردیدافکنى در اصول شکسته شد فرهنگى که قبلا در برابر بالندگى و حیات و استحکام ازروش ها و اصول انقلاب عقبنشینى کرده و در بسیارى زمینهها شکست را پذیرا شده و در لاک دفاعى فرو رفته بود، دوباره جان مىگیرد و هجوم مىآورد و همان فضاى هرج و مرج فکرى و بینشى، و سرشار از تردید و تمایل به تجدیدنظر، و نسبىگرایى در ارزش ها و اصول است که نقط تجمع عقده گشایان ازانقلاب خواهد شد و هر کس که در این سال های بعد از پیروزى در برابر صلابت ارزش هاى حاکم بر جامعه انقلابى فرصت بازگویى مافى الضمیر خود را نیافته است عقده مىگشاید و اشکال مىتراشد و فلسفه مىبافد تا ثابت کند که مواضع مخالف او در گذشته بر حق بوده و انقلاب در فلان نقطه و فلان موضع به بیراهه رفته است. بدین ترتیب و در چنین فضایى از یکسو در یکایک دستاوردها و ارزش هاى انقلاب تشکیک مىشود و از سوى دیگر همه کسانى که از ابتدا مبانى اعتقادى و سیاسى انقلاب را نپذیرفته و یا آنکه در میانه راه از آنها رویگردان شدهاند فرصت را مغتنم شمرده و به ترویج مکتب ها و اصولى
مىپردازند که در تضاد با بنیان هاى فکرى انقلاب است و آنچه که دراین میان به مسلخ برده و قربانى مىشود.
حقانیت انقلاب و ارزش هاى برآمده از آن است و سود نهایى را جز دشمن نخواهد برد.
هر چند که هرگز بر آن نیستیم که بگوییم اکنون چنین فضایى پدید آمده است اما اگر هوشیارى انقلابى را از دست بدهیم و تحت تأثیر فشارهاى روانى کسانى که وقوع آن فضا را آرزو مىکنند قرار بگیریم و با برداشت هاى ناصواب از مقولههایى همچون «آزادى قلم و بیان»، «سعه صدر» و «تضارب افکار و آراء» راه را بر عقده گشایى دگراندیشان هموار سازیم تضمینى وجود ندارد که آن فضاى مسموم و آن شرایط دلخواه دشمنان در کمین نشسته پدید نیاید.
روزى که بعد از رحلت حضرت امام، رهبر بزرگوار انقلاب اسلامى خبر تشکیل جبهه گسترده فرهنگى دشمنان انقلاب را هشدار دادند اگر آن گونه که مىبایست هشدار و خطر را جدى و نزدیک گرفته بودیم و همان گونه که وقتى خبر هجوم نظامى دشمن را مىشنیدیم خود را براى دفاع مناسب و شناخت نقاط ضعف و قوت خود و دشمن در جبهه فرهنگى نیز آماده و مهیا مىکردیم امروز کسانى جرأت نمىکردند که آزادانه ارزش ها و دستاوردهاى انقلاب را به ریشخند بگیرند.
روشنفکر واقعى و متعهد به فرهنگ و انقلاب و ملتش آن نیست که هرگاه خلائى دید و هر دم فرصتى یافت بىتوجه به پیامدها، مخالفت خوانى پیشه کند و به مردمش افاضه دگراندیشى بفروشد و اعتبار عنوان فیلسوفى و اندیشمندى را از پشت پا زدن به افتخارات و فرهنگ ملى خویش و تجلیل از عناصر فرهنگ مهاجم بجوید و مروج مکتب و اندیشهاى شود که صاحبان آن در غرب به انتظار نشستهاند تا جامعه انقلابى از اصول خود روى بگرداند و به ایدههاى آنان روى خوش نشان دهد؛ بلکه روشنفکر حقیقى کسى است که از تاریخ گذشته عبرت لازم را بگیرد، دشمن را، و اهداف و روش هاى هجوم او را، و منافذ ورود دوبار او را به درستى تشخیص دهد و حرمت اصول و ارزش هایى که مردمش را قادر ساخته تا به حیات خویش در برابر هجوم بىوقفه دشمن ادامه دهد، پاس بدارد و در مسدود کردن راه پیشروى دشمن، پیشتاز ملتش باشد نه همنوا با دشمنان و هموار کنند راه نفوذ و ورود دوبار آنان. و اینجا مرز خدمت و خیانت روشنفکران است.
در پایان این مقاله به نقل چند فراز از رهنمودهاى منادى و بنیانگذار انقلاب اسلامى در بیان اصول تخطى ناپذیر انقلاب که استوارى اساس نظام اسلامى و ادام حیات آن در گرو حفظ قداست و حرمت آنهاست، مىپردازیم:
«شعار سیاست از دین جداست، از تبلیغات استعمارى است که مىخواهند ملتهاى مسلمان را از دخالت در سرنوشت خویش باز دارند. در احکام مقدس اسلام، بیش از امور عبادى در امور سیاسى و اجتماعى بحث شده است. روش پیامبر اسلام نسبت به امور داخلى مسلمین و امور خارجى آنها نشان مىدهدکه یکى از مسوولیت هاى بزرگ شخص رسول اکرم (ص) مبازرات سیاسى آن حضرت است. شهادت امیرالمومنین علیهالسلام و نیز حسین علیهالسلام و حبس و شکنجه و تبعید و مسمومیتهاى ائمه علیهمالسلام همه در جهت مبارزات سیاسى شیعیان علیه ستمگرىها بوده است و در یک کلمه: مبارزه و فعالیتهاى سیاسى بخش مهمى از مسؤولیتهاى مذهبى است.»
«قرآن کریم که بین ید مسلمین هست و از صدر اول تا حالا یک کلمه، یک حرف در آن زیاد و کم نشده است، این قرآن را وقتى که به عین تدبیر مشاهده بکنید مىبینید مسأله این نیست که دعوت براى این بوده است که مردم توى خانه بنشینند و ذکر بگویند و با خدا خلوت کنند ... مسأله، مسأله دعوت به اجتماع، دعوت به سیاست، دعوت به مملکت دارى [است]؛ و در عین حال که همه اینها عبادات است، عبادت جداى از سیاست و مصالح اجتماعى نبوده است.»
«اگر شما بتوانید مفهوم مذهب را در فرهنگ اسلامى ما درک و دریافت کنید، به روشنى خواهید دید که هیچگونه تناقضى بین رهبرى مذهبى و سیاسى نیست، بلکه همچنان که مبارزه سیاسى بخشى از وظایف و واجبات دینى و مذهبى است، رهبرى و هدایت کردن مبارزات سیاسى گوشهاى از وظایف و مسئولیتهاى یک رهبر دینى است.»
«اسلام همزمان با اینکه به انسان مىگوید که خدا را عبادت کن و چگونه عبادت کن، به او مىگوید چگونه زندگى کن و روابط خود را با سایر انسانها باید چگونه تنظیم کنى و حتى جامعه اسلامى با سایر جوامع باید چگونه روابطى را برقرار نماید. هیچ حرکتى و عملى از فرد و یا جامعه نیست مگر اینکه مذهب اسلام براى آن حکمى مقرر داشته است. بنابراین طبیعى است که مفهوم رهبر دینى و مذهبى بودن، رهبرى علماء مذهبى است در هم شئون جامعه، چون اسلام هدایت جامعه را در هم شئون و ابعاد به عهده گرفته است.»
«اسلام یک چیزى نیست که براى یک طرف قضیه فکر کرده باشد، اسلام در هم اطراف قضایا حکم دارد، تمام قضایاى مربوط به دنیا، مربوط به سیاست، مربوط به اجتماع، مربوط به اقتصاد، تمام قضایاى مربوط به آن طرف قضیه که اهل دنیا از آن بىاطلاعند. ادیان توحیدى آمدهاند براى اینکه هر دو طرف قضیه را نگاه بکنند و طرح بدهند، نسبت به هر دو طرف قضیه آنها حکم دارند، طرح دارند، اینطور نیست که یا این طرف را و از آن طرف غافل باشند، یا آن طرف را و از این طرف غافل باشند، نه، آن طرف هم نظر دارند، این طرف هم نظر دارند و خصوصاً اسلام که از همه ادیان بیشتر در این معنا پافشارى دارد.»
«خداوند متعال در کنار فرستادن یک مجموعه قانون یعنى احکام شرع یک حکومت و دستگاه اجرا و اداره مستقر کرده است.رسول اکرم (ص) در رأس تشکیلات اجرائى و ادارى جامع مسلمانان قرار داشت. علاوه بر ابلاغ وحى و بیان و تفسیر عقاید و احکام و نظامات اسلام به اجراى احکام و برقرارى نظامات اسلام همت گماشته بود تا دولت اسلام را بوجود آورد. در آن زمان مثلٌا به بیان قانون جزا اکتفا نمىکرد بلکه در ضمن به اجراى آن مىپرداخت ... پس از رسول اکرم (ص) خلیفه همین وظیفه و مقام را دارد. رسول اکرم (ص) که خلیفه تعیین کرد فقط براى بیان عقاید و احکام نبود بلکه همچنین براى اجراى احکام و تنفیذ قوانین بود. وظیفه اجراى احکام و برقرارى نظامات اسلام بود که تعیین خلیفه را تا حدى مهم گردانیده بود که بدون آن پیغمبر اکرم (ص) «ما بلّغ رسالته» رسالت خویش را به اتمام نمىرسانید.»
«لازم است که فقها اجتماعا یا انفرادا براى اجراى حدود و حفظ ثغور و نظام، حکومت شرعى تشکیل دهند. این امر اگر براى کسى امکان داشته باشد واجب عینى است و گرنه واجب کفائى است، در صورتى هم که ممکن نباشد ولایت ساقط نمىشود.»
«اگر فرد لایقى که داراى این دو خصلت [علم و عدالت] باشد بپاخاست و تشکیل حکومت داد همان ولایتى را که حضرت رسول اکرم (ص) در امر ادار جامعه داشت دارا مىباشد و بر همه مردم لازم است که از او اطاعت کنند. این توهّم که اختیارات حکومتى رسول اکرم (ص) بیشتر از حضرت امیر (ع) بود یا اختیارات حکومتى حضرت امیر (ع) بیش از فقیه است باطل و غلط است البته فضائل حضرت رسول اکرم (ص) بیش از همه عالم است و بعد از ایشان فضائل حضرت امیر (ع) از همه بیشتر است. لکن زیادى فضائل معنوى اختیارات حکومتى را افزایش نمىدهد»
«حکومت که شعبهاى از ولایت مطلقه رسولالله صلىالله علیه و آله و سلّم است یکى از احکام اولیه اسلام است و مقدّم بر تمام احکام فرعیه حتى نماز و روزه و حج است.»
«برخلاف مسیر ملت، برخلاف مسیر اسلام راهى را پیش نگیرید، گمان نکنید که آن طرحى را که اسلام داده است موجب نابودى اسلام مىشود. این منطق، منطق آدم ناآگاه است. نگوئید ما ولایت فقیه را قبول داریم لکن با ولایت فقیه اسلام تباه مىشود! این معنایش تکذیب ائمه است، تکذیب اسلام است و شما من حیث لایشعر این حرف را مىزنید.»
«مىگوید که بگذارید روحانیون قداستشان را حفظ بکنند، قداست روحانیون که اینها مىگویند، معنایش این است که بگذارید روحانیون مشغول مسجد و محراب، همین مقدار در همین حدود باشند و سیاست را به امپراتور واگذار کنید. این یک تزى است که مسجد مال پاپ، سیاست مال امپراتور ... اسلام و پیغمبر اسلام و اولیاء اسلام با تمام قداست این مسائل را داشتند، تمام قداست و الهیت محفوظ بوده است معذلک مىرفتند و اشخاصى که برخلاف مسیر انسانیت هستند آنها را دفع مىکردند و سیاست مملکت را حفظ مىکردند و منافات با قداست هم نداشتند ... این منطق این است که شما قداستتان را حفظ کنید و کار نداشته باشید دیگر به حکومت و به جریان سیاست مملکت. خوب اینها مىخواهند بگویند پیغمبر اسلام و حضرت امیر سلامالله علیه قداست خودشان را حفظ نکرده بودند؟! ... این آدمى که مىگوید که بگذارید روحانیت قداست خودش را حفظ کند، منطقش این است که امیرالمؤمنین هم قداست نداشت براى اینکه این داخل شد در امور مملکتى ... پس معلوم مىشود تو نمىخواهى قداست ما حفظ شود، تو یک شیطنتى مىکنى که اینها را کنار بزنى و اربابها بیایند سراغ کار. این امور باید با دقت ملاحظه بشود. در
این نطقهائى که اینها مىکنند دقت کنید که اینها یک خرده ریزهائى دارند، و با آن خرده ریزها مىخواهند اغفال کنند مملکت و ملت شما را.»
«قضیه ولایت فقیه یک چیزى نیست که مجلس خبرگان ایجاد کرده باشد. ولایت فقیه یک چیزى است که خداى تبارک و تعالى درست کرده است، همان ولایت رسولالله است.»
«مساله، مساله حکومت است؛ مساله، مساله سیاست است، حکومت عدل سیاست است، تمام معناى سیاست است. خداى تبارک و تعالى این حکومت را و این سیاست را امر کرد که پیغمبر به حضرت امیر واگذار کنند، چنانچه خود رسول خدا سیاست داشت و حکومت بدون سیاست ممکن نیست، این سیاست و این حکومتى که عجین با سیاست است، در روز عید غدیر براى حضرت امیر ثابت شد.»
«پیغمبر اکرم که از دنیا مىخواست تشریف ببرد، تعیین جانشین و جانشینها را تا زمان غیبت کرد و همان جانشینها تعیین امام امت را هم کردند. به طور کلى این امت را به خود وانگذاشتند که متحیر باشند، براى آنها امام تعیین کردند، رهبر تعیین کردند. تا ائمه هدى سلامالله علیهم بودند، آنها بودند و بعد فقها، آنهائى که متعهدند، آنهائى که اسلام شناسند، آنهائى که زهد دارند، زاهدند. آنهائى که اعراض از دنیا دارند. آنهایى که توجه به زرق و برق دنیا ندارند، آنهائى که دلسوز براى ملت، آنهایى که ملت را مثل فرزندان خودشان مىدانند، آنها را تعیین کردند براى پاسدارى از این ملت.»
حمید انصارى
نشریه حضور، شماره 12