پاورقی‌ها

۲. ـ آقای سید مرتضی پسندیده.آقای سید احمد خمینی دربارۀ پاورقیهای این نامه چنین مرقوم داشته‏اند:

۳. ـ ساواک بارها منزل حضرت امام را در قم محاصره می‏کرد و ماهها و هفته‏ها از تردد افراد جلوگیری می‏کردند، ایشان سؤال کرده‏اند که آیا بعد از ماه محرّم و صفر تردد آزاد می‏شود یا خیر؟ زیرا تنها اینجانب و دو نفر کارگر به نامهای مشهدی رضا و میرزا نادعلی می‏توانستیم تردد کنیم.

۴. ـ امام برای اینکه اگر محتوای نامه لو رفت مسئله‏ای برای من به وجود نیاید، این موضوع را برای رد گم کردن می‏نوشتند و این مطلب بین من و ایشان دائماً تکرار می‏شد؛ من هم مرتباً برای ایشان می‏نوشتم که در کاری دخالت ندارم. مثلاً در همین نامه ایشان نوشته‏اند: «احتیاط کرده و نامه را امضا نکنید» که این با «دخالت نکن» در نامه‏های قبل و بعدی به هیچ وجه نمی‏سازد.

۵. ـ اکثر قریب به اتفاق این نامه‏ها مسائل مربوط به مبارزه بوده است. بنده و سایرین اجازۀ نسخه‏برداری و فتوکپی از این نامه‏ها را نداشتیم؛ چون حرام بود که در پاکتها را باز کنیم؛ و متأسفانه گیرنده‏های این نامه‏ها اکثراً آنها را محو می‏کردند و یکی از باارزش‏ترین اسناد مبارزه دربارۀ دورۀ پانزده سالۀ تبعید حضرت امام و کار مخفی ایشان بر روی علمای مبارز و مردم انقلابی ضد رژیم شاه از بین رفته است.