پایگاه خبری جماران: در روزگاری که اقتصاد با سرعتی بیسابقه در حال تغییر و دگرگونی است، شناخت روندها، درک تحولات و پیشبینی فرصتهای آینده به یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی تبدیل شده است. دکتر برسام سوری، آیندهپژوه اقتصادی، تحلیلگر بازارهای مالی و مدرس حوزه اقتصاد، از جمله فعالان این عرصه است که مسیر حرفهای خود را بر پیوند میان تحلیل اقتصادی، آیندهپژوهی، کارآفرینی و توسعه کسبوکار بنا کرده است.
وی همچنین مدیرعامل شرکت «اطلاعات گستر افرند قشم» است؛ مجموعهای چندمنظوره با تمرکز بر فناوری اطلاعات، بانکداری نوین، هوش مصنوعی و بازرگانی. تألیف بیش از ۱۰ عنوان کتاب در حوزه اقتصاد و کسبوکار، در کنار فعالیتهای علمی و پژوهشی، و مقالات علمی بخشی از کارنامه حرفهای او را شکل میدهد.
در این گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار جماران، با دکتر برسام سوری درباره تحولات اقتصاد، آینده بازارهای مالی، فرصتها و تهدیدهای پیشرو و راهکارهای عملی برای تصمیمگیری هوشمندانه در فضای اقتصادی امروز به گفتوگو نشستهایم.
آقای دکتر امروز مردم کشور ما از مشکلات اقتصادی رنج می برند، مشکل اقتصاد فعلی را در کجا مشاهده میکنید؟ به نظر شما که متخصص این حوزه هستید راهکاری برای بهبود شرایط وجود دارد؟
ابتدا باید بگویم که من درد را میگویم و درمانش را هم میگویم. ممکن است انتقاد کنم، اما پیشنهاد و راهکارش را هم ارائه میدهم. در پاسخ به سؤالهایی که از من خواهید پرسید و درباره اتفاقاتی که رخ میدهد، در هر جایی که صحبت کردهام، همواره تأکید کردهام که همواره برای افرادی صحبت میکنم که میخواهند فعالیت اقتصادی داشته باشند، پیشرفت اقتصادی کنند و دستکم جلوی ضررهای آینده را بگیرند.
قبلاً در صفحات اینستاگرام و یوتیوب خودم نیز این موضوع را مطرح کردهام. به اعتقاد من، تولیدکننده همواره در چنین شرایطی بیشترین آسیب را میبیند. اگر همین امروز میزان تولید ایران را دو برابر کنیم، مشکلات اقتصادی ما بههیچوجه حل نخواهد شد و همچنان با چالشهای متعددی مواجه خواهیم بود.
اگر همین امروز برای توسعه تولید و استارتاپهایمان اقدام نکنیم، تا سال ۲۰۳۰ میلادی کشورمان با مشکلات جدی مواجه خواهد شد. اگر استارتاپها را جدی نگیریم و از همین فردا صبح برای توسعه آنها اقدام نکنیم، قطعاً بازنده خواهیم بود.
استارتاپها با موانع و مشکلات بسیار زیادی روبهرو هستند. برای مثال، تصور کنید بخواهید در ایران شرکتی ثبت کنید. ثبت شرکت در آمریکا سه روز طول میکشد، اما در ایران این فرآیند ۶۳ روز زمان میبرد. اگر بخواهید برندی ثبت کنید، باید ۴۵ روز کاری منتظر تأیید آن بمانید.
قوه قضائیه میتواند در تسهیل این روند نقش مؤثری داشته باشد. انتقاد من از قوه قضاییه این است که چرا نمیتوانم وارد یک وبسایت شوم، برند خود را ثبت کنم و ظرف سه روز پاسخ بگیرم؟ چرا نباید بتوانم شرکت خود را سریعتر ثبت کنم؟ مگر این کار چقدر دشوار است؟
یا فرض کنید استارتاپی راهاندازی کردهاید، در حال معامله و فعالیت هستید و کسبوکار خود را پیش میبرید؛ اما فردی از شما کلاهبرداری میکند. اگر بخواهم از طریق حقوقی این موضوع را پیگیری کنم، ممکن است سه سال درگیر پرونده باشم. چرا؟ چون گفته میشود نیرو نداریم، قاضی نداریم و کسی نیست که بتواند به این پروندهها رسیدگی کند. این یک ایراد جدی است. اگر چنین مشکلاتی برطرف شود، قطعاً ظرفیت تولید و فعالیت اقتصادی من نیز افزایش پیدا میکند.
هنوز پول درنیاوردی مالیات و بیمه میان سراغت
از طرف دیگر، به عملکرد دولت توجه کنید. خاطرم هست زمانی که کودک بودم و همراه پدرم به کارخانهای میرفتم که در حال تأسیس آن بود، سازمان تأمین اجتماعی یک جیپ زردرنگ داشت که هر روز به کارخانه مراجعه میکرد تا بررسی کند آیا کارگران بیمه شدهاند یا خیر و آیا نیروی کار اتباع خارجی در آنجا مشغول فعالیت است یا خیر.
به اعتقاد من، اگر فردی یک استارتاپ راهاندازی میکند، باید در مراحل اولیه فعالیت از حمایتهای مالیاتی و خدماتی برخوردار شود و برای پرداخت حق بیمه و بیمهکردن نیروهایش، تسهیلات و فرصت مناسبی در اختیار داشته باشد تا بتواند با سهولت بیشتری کسبوکار خود را توسعه دهد.
موضوع دیگر، محدودیتهای مربوط به بانکداریست میدونید که من شرکتی در قشم دارم؛ شرکت «اطلاعات گستر افرند قشم» که یکی از شرکتهای چندمنظوره فعال در این حوزه است و حتی میتوانم بگویم از نخستین مجموعهها در این زمینه محسوب میشود.
از شما میپرسم ساده ترین اتفاق در بانکداری چیست؟ باز کردن حساب، دیگه از این کار که ساده تر وجود ندارد درسته؟
حال من برای شما همین مثال را شرح میدهم:
شرکت من در قشم ثبت شده و میخواهم در تهران حساب بانکی افتتاح کنم. با وجود اینکه در اساسنامه شرکت حق نمایندگی دارم، حتی با وجود اینکه شعبه بانک درست در زیر دفتر تهران من قرار دارد، امکان افتتاح حساب برای من فراهم نیست. چرا؟ چون بانک میگوید قانونی وجود دارد که بر اساس آن، باید در همان محل ثبت شرکت حساب بانکی داشته باشید و باید حتما دفتر ثبت شده یا ملک شما همانجا باشد. الان این مثال بارز بانکداری مشکل دار در قرن ۲۱ است.
معنی مخالفش این است که حتی شرکتی که در تهران ثبت شده است، اگر بخواهد در قشم فعالیت کند، ممکن است با محدودیت افتتاح حساب بانکی مواجه شود. این وضعیت نظام بانکداری ماست. که ساده ترین کار برای بانکداری رو در آن کارشکنی میکنند و هیچکس پاسخگو نیست و همه را درگیر بروکراسی اداری و بانکی میکنند، من معتقدم با ادامه این روند، یکی از دلایل ورشکستگی بانکها همین موضوع میتواند باشد و قطعاً بانکهای ایران دونه دونه و پشت سر هم ورشکست خواهند شد و محال است با همین رویع چنین اتفاقی نیفتد. من خودم با داشتن یکی از معتبرترین شرکتها نتوانستهام حساب بانکی افتتاح کنم؛ چه برسد به یک استارتاپ که برای دریافت درگاه پرداخت و اینماد، به افتتاح حساب بانکی نیاز دارد.
گوگل و آمازون از فضاهای بسیار ساده شروع کردند؛ اما ما هنوز درگیر الزامهای اولیه هستیم
حتی در قوه مقننه نیز قوانینی وضع میشود که بر اساس آن، شرکت باید حتماً دفتر فیزیکی داشته باشد. در حالی که برخی از معروفترین استارتاپهای جهان، مانند گوگل و آمازون، فعالیت خود را در پارکینگ، زیرزمین یا اتاقخواب مؤسسانشان آغاز کردند. فیسبوک مگر از کجا شروع شد؟
اما در کشور ما، یک جوان برای شروع فعالیت اقتصادی ابتدا باید دفتر اجاره کند. تصور کنید چند جوان تصمیم بگیرند کسبوکاری راهاندازی کنند. برای ثبت شرکت باید ۶۳ روز منتظر بمانند و در تمام این مدت هزینه اجاره دفتر را پرداخت کنند. برای ثبت برند نیز باید ۴۵ روز زمان صرف کنند. بانک هم ممکن است تا دو ماه حساب آنها را افتتاح نکند و مدام آنها را برای ارائه مدارک مختلف به بخشهای گوناگون ارجاع دهد. در کنار همه اینها، تعهدات مالیاتی و بیمهای نیز وجود دارد.
به نظر شما چنین فردی با این حجم از موانع، چقدر فرصت و انرژی برای رشد و توسعه کسبوکار خود خواهد داشت؟ آیا واقعاً میتواند با چنین شرایطی بهراحتی فعالیت کند؟ بعد میپرسیم چرا متخصصان از کشور مهاجرت میکنند و چرا کسبوکارهای نوآورانه رشد نمیکنند؟
به اعتقاد من، راهکار عبور از این وضعیت فقط انتقاد نیست؛ بلکه باید همزمان دانش، برنامهریزی و مشاوره تخصصی را نیز وارد میدان کنیم. ما در مجموعه اطلاعات گستر افرند قشم تلاش کردهایم در همین مسیر، خدمات تخصصی و کاربردی به کارآفرینان، صاحبان کسبوکار و سرمایهگذاران ارائه دهیم و شروع پول درآوردن و ثروت آفرینی را راحت کنیم.
این خدمات شامل مشاوره اقتصادی و سرمایهگذاری، آموزش تخصصی کسبوکار، تدوین طرح کسبوکار (Business Plan یا BP)، مطالعات امکانسنجی (Feasibility Study یا FS)، تحلیل فرصتهای سرمایهگذاری، طراحی مدل درآمدی، ارزیابی ریسک و تدوین نقشه راه راهاندازی و توسعه استارتاپها است.
ما به افرادی که ایدهای برای راهاندازی کسبوکار دارند یا قصد توسعه فعالیت اقتصادی خود را دارند، کمک میکنیم تا پیش از صرف سرمایه و ورود به بازار، ابعاد مختلف پروژه خود را بهدرستی بررسی کنند؛ از شناخت بازار و تحلیل رقبا گرفته تا برآورد هزینهها، بررسی ظرفیت سودآوری، شناسایی ریسکها و طراحی مسیر اجرایی.
هدف ما این است که ایدهها صرفاً در حد یک فکر باقی نمانند، بلکه با برنامهریزی علمی، تحلیل اقتصادی و مشاوره حرفهای به پروژههایی قابل ارزیابی و اجرا تبدیل شوند.
در واقع، ما تلاش میکنیم از مرحله شکلگیری ایده تا تدوین طرح اقتصادی، امکانسنجی، آموزش و مشاوره اجرایی در کنار کارآفرینان و سرمایهگذاران باشیم و مسیر تصمیمگیری و توسعه کسبوکار را برای آنها شفافتر کنیم.
نمونه استارتاپهایی که در این مسیر راهاندازی کردهایم نیز وجود دارند و آخرین نمونه آن بهتازگی آغاز به کار کرده است که اطلاعات آن در صفحات رسانهای ما قابل مشاهده است.
من معتقدم اقتصاد ایران بیش از هر چیز به اصلاح ساختارها، آزادی عمل کارآفرینان و تبدیل ایدهها به فرصتهای واقعی اقتصادی نیاز دارد. سرمایه، استعداد و ایده در کشور وجود دارد؛ آنچه باید تغییر کند، موانعی است که اجازه نمیدهد این ظرفیتها به ثروت و ارزش اقتصادی تبدیل شوند و راهکارهای علمی و عملی آن را هم دارم و در صورت نیاز حاضر به ارائه هستم.
و اضافه کنم که ایران تا سال 2030 میلادی میتواند از یک اقتصاد گرفتار در مشکلات تولید، به یک اقتصاد مولد و رقابتپذیر تبدیل شود، تولید، اولین عامل این تحول است؛ اما بورس میتواند سرمایهها را به سمت این موضوع هدایت کند. بورس میتواند سرمایههای خرد را جذب کند. دیگر لازم نیست سرمایهگذار درگیر این باشد که بخواهد مستقیماً با یک شرکت قرارداد ببندد؛ بورس میتواند این کار را تسهیل و اقتصاد را پویا کند، اما نیاز به ایجاد اعتماد در سرمایه گذار است.
به نظر شما بورس ایران در چه موقعیتی قرار میگیرد که چنین نقشی برای آن مطرح میکنید؟
در سال گذشته تاکید میکنم فقط سال گذشته، میزان سودی که بورس داد، هیچ دارایی دیگری نداده است. شما ارزهای دیجیتال، طلا، نقره و هر دارایی دیگری را که میخواهید بررسی کنید؛ بالاترین میزان سود را بورس داده است.
آیا سود بورس از درآمدهای نفتی هم بیشتر بوده است؟
بله، حتی اگر شما در نفت هم سرمایهگذاری میکردید، این را بهعنوان یک کارشناس میگویم؛ یعنی سرمایهتان را در بورس قرار میدهید و برای اینکه فرصت ازدسترفته را هم محاسبه کنید، همان سرمایه را در نفت هم میگذارید. منظورم این نیست که مارجین بگیرید. مردم تریدر و نوسانگیر نیستند که با هر بار اظهارنظر ترامپ، قیمت نفت پایین بیاید و آنها نفت بخرند و در کشتیها بارگیری کنند و به وسط دریا ببرند و بعد، وقتی بگوید میخواهیم جنگ کنیم، آن را گرانتر بفروشند. منظور من مردم عادی و افرادی است که سرمایهگذاران واقعی هستند.
برای اینکه این موضوع در ذهن شما و مخاطبین ارزشمندتون بهتر شکل بگیره باید بگم من یک وبینار با آمریکاییها برگزار کرده بودم به نام «مانی مگنت» (مغناطیس پول) که در کانال تلگرام هم رایگان در دسترس است. در آن وبینار، سه نوع کسبوکار را توضیح دادم: کسبوکار کوچک، متوسط و بزرگ؛ این دستهبندیها را خودم طراحی کردهام.
ما یک نوع کسبوکار دیگر هم داریم که به آن «بیزینس موادفروشی» میگوییم. واقعاً شبیه موادفروشی است؛ یک مادهای وارد میشود و فردی آن را یکبار میفروشد و از این طریق رانتی به دست میآورد یا کاری انجام میدهد که سودی نصیبش شود. برای مثال، اگر شرکتی در حوزه نفت سودی به دست میآورد، این سود حاصل همان کسبوکارهای موادفروشی و دلالی است که آن شرکت با جان مردم انجام میدهد، یا شرکتی که با دارو بازی میکند، اینها از نظر من کسبوکار محسوب نمیشوند و در دستهبندی کسبوکارهایی که من در وبینارم مطرح کردهام، قرار نمیگیرند.
ممکن است بپرسید چرا بورس را با نفت مقایسه میکنیم و میگوییم بورس برنده میشود؟ به این دلیل که بورس بهصورت کاذب رشد کرده است؛ قیمتها بالا رفته و قیمت مواد اولیه و قیمت تمامشده افزایش پیدا کرده است. یک شرکت ۴۰۰ درصد سود داده است؛ بنابراین، بورس ما هم اکنون بهصورت غیرواقعی رشد کرده است.
و نکته بعدی تحریم صرافیهای فیات و ارزدیجیتال و جنگ با امارات که حیاط خلوت گردش پول ما بود، دیگر عزیزان نتواستند پول راحت خارج کنند و جایی جز ملک و بورس نبود و ملک که پول را قفل میکرد ولی بورس نقدشوندگی سریعتر داشت، پولهای جاری شده بر صندوقهای درآمد ثابت هم دلیل بارز این موضوع است.
درباره بورس، آینده بورس و توجه تمام مسئولین و سرمایه گذاران به بورس اجباری است. تا امروز از من نشنیدهاید که بگویم بروید در بورس سرمایهگذاری کنید و در آینده نزدیک هم چنین چیزی از من نخواهید شنید مگر اصلاحاتی که باید انجام شود؛ اما در آینده ورود به بورس واجب خواهد بود، به این خاطر که اگر ایران صنعتی نشود، اقتصادش نابود میشود. در کل اقتصادی که به یک منبع درآمد وابسته باشد، شما را دیر یا زود از نظر اقتصادی نابود میکند.
اقتصادی که به یک منبع درآمد وابسته باشد، شما را دیر یا زود از نظر اقتصادی نابود میکند
*منظور شما این است که اقتصاد صنعتی پیش شرط سرمایهگذاری در بورس است؟
بله، اقتصاد باید صنعتی شود. نفتی که اکنون تحریم میکنند، نمیتوانید بفروشید. اگر همین نفت را در داخل کشور به مشتقات نفتی (فرآورده های نفتی) تبدیل کنید، چه اتفاقی میافتد؟ آیا با ارزش افزوده فوق العاده بالاتری نمیفروشید، ببینید، شما باید انتخاب کنید که چه نوع اقتصادی را برای اداره کشور میخواهید انتخاب کنید باید تصمیم بگیرید و این تصمیمگیری موضوع فوقالعاده مهمی است. و از سه نوع اقتصادی که در اسیا موفق بوده یکی را برگزینید و بر روی آن تمرکز کنید.
شما به موضوع بانکداری هم اشاره داشتید. این روزها صحبتهایی درباره بانکداری نوین شنیده میشود. بانکداری نوین با بانکداریای که اکنون در کشور ما انجام میشود، چه تفاوتی دارد؟
واقعیت این است که بانکداری ما مدرن است، اما نوین نیست؛ زیرا بسیاری تصور میکنند بانکداری نوین یعنی اینکه کارهای بانکی خود را از طریق اپلیکیشنها انجام دهیم. درحالیکه موضوع بسیار فراتر از این است. تاریخ این صحبت را به خاطر بسپارید: ۲۵ آبانماه ۱۴۰۵. بانکهای ما یکی پس از دیگری ورشکست خواهند شد. قبلاً هم گفتهام که یکی از دلایل این اتفاق، همین خدمات و بروکراسی موجود است؛ و دلیل دیگر دخالت بانکها در همه بازارها است. وظیفه بانکدار، بانکداری است، نه ورود به بازار آهن و طلا و ارز و.... اکنون بانکی را نام ببرید که شرکت بیمه نداشته باشد. تقریباً هر بانکی یک شرکت بیمه دارد، زیرا از این فعالیت سود میبرد و از قوانین بروکراسی هم استفاده میکند خسارت کم و حق بیمه زیاد. بانکدار باید در شرکتهای دیگر سرمایهگذاری کند، نه اینکه خودش مستقیماً وارد بازار آهن و مس و صنایع زیرساخت شود، در این حوزه سرمایهگذاری کند و با افزایش قیمت کالاها، به واردات آن بپردازد.
کارتلهای موادفروشی، کسبوکار را بهتر از شرکتها و بانکهای ما بلد هستند
بانکداری مدرن، با ساختاری که امروز در دنیا وجود دارد، بانکها را به سمت ورشکستگی سوق میدهد. این مسئله فقط مختص ایران نیست فقط در ایران زودتر و شدیدتر این اتفاق خواهد افتاد و در سراسر دنیا همین بحران وجود دارد. برای مثال، یک انتقال بانکی از طریق سوئیفت ممکن است سه روز تا یک هفته زمان ببرد. اگر یک چک یکمیلیوندلاری را در آمریکا به حساب بگذارید، ممکن است ۱۴ روز طول بکشد تا به اصطلاح پولشویی آن را بررسی کند. آیا این موضوع شما را یاد بروکراسی که گفتم در بانکهای خودمان نمیندازد؟ اما امروزه ارزهای دیجیتال شرایطی ایجاد کردهاند که وقتی بخواهم با شما معاملهای انجام دهم، تنها با چند کلیک، پول به حساب شما منتقل میشود. من میتوانم با اطمینان بگویم که کارتلهای موادفروشی، از بسیاری از شرکتهای ما اصول کسبوکار را بهتر میدانند. آنها بر اساس اصول مشخصی فعالیت میکنند، قواعد کسبوکار را میشناسند، برای خود برند میسازند و حتی سیستمهای بانکی و اعتباری مختص خودشان را ایجاد میکنند. آنها اعتبار ایجاد میکنند، اما بسیاری از شرکتهای ما اصول کسب و کار را بلد نیستند وقتی غولهای جهان در اقتصاد ما حضور پیدا کنند اونموقع دیدن دارند.
بنابراین، معتقدم بانکداری در کشور ما قطعاً ورشکست خواهد شد. در سراسر دنیا نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. اگر بانکداری درست عمل میکرد و نظام بانکی کشور عملکرد مناسبی داشت، رتبه آن در اقتصاد ۱۶۱ نبود. رتبه اقتصادی ایران در جهان ۱۶۱ است؛ البته اگر طی همین چند ساعت پایینتر نرفته باشد! میدانید چه کشورهایی بالاتر از ما قرار دارند؟ میانمار! میانمار از ما بالاتر است. این موضوع بهخوبی نشان میدهد که بانکداری ما در چه وضعیتی قرار دارد. از طرف دیگر، شما به بانک مراجعه میکنید و با فردی مواجه میشوید که با کتوشلوار و ظاهری شیک پشت میز نشسته است. درخواست خود را مطرح میکنید و مدارکتان را تحویل میدهید. او مدارک را بررسی میکند و میگوید: «فردا بیا، الان وقت ناهار است!» یا شاید الان نوع جمله عوض شده باشد و بگوید الان سرم شلوغ است شما صبح بیا من انجام میدم یا الان آخر وقته فردا ان شالله! از نظر شما عجیب نیست؟ مگر شما چنین مواردی را ندیدهاید؟ همه ما بارها با این شرایط مواجه شدهایم. من خودم زمانی به بانک مراجعه کردم و مدارکم را تحویل دادم. بانک از من استعلام گرفت، حتی هزینه کپی مدارک را هم دریافت کرد و تمام مراحل را انجام داد؛ اما در نهایت گفت: «ببخشید، ما نمیتوانیم.» پرسیدم: «چرا نمیتوانید حساب باز کنید؟» پاسخ دادند: «چون شرکت شما در قشم ثبت شده است و باید در قشم حساب باز کنید.» گفتم: «بسیار خب، به قشم میرویم و آنجا حساب باز میکنیم.» اما بعد گفتند: «مدارک شما باید مجدد استعلام شود.» سؤال من این است: مگر خودتان نمیتوانید این استعلامها را بین شعب انجام دهید؟ مگر امکان نامهنگاری و پیگیری بین شعب و واحدهای مربوطه را ندارید؟ بنابراین، معتقدم بانکداری با این سطح از خدماتی که ارائه میدهد، محکوم به ورشکستگی است. بانکداری در دنیا نیز با همین چالشها روبهروست. برای مثال، چین سازوکاری ایجاد کرد که در مدت یک ساعت، پول به حساب افراد واریز میشد؛ بااینحال، همه با آن مخالفت کردند. چرا بسیاری با ارزهای دیجیتال مخالفاند؟ اصلاً چرا در کشور ما اینهمه صرافی وجود دارد؟ دلیلش این است که بانکها نمیتوانند خدمات موردنیاز مردم را ارائه دهند، اما صرافیها از عهده این کار برمیآیند. البته که بهانه تحریمها هم کمکشان کرده است.
در همین ایران خودمان نیز معتقدم تا سال ۲۰۳۰، بسیاری از داراییها و اقداماتی که تاکنون انجام دادهایم، به شرایط و قواعد اقتصادی همین دوره وابسته خواهند بود. اما از سال ۲۰۳۰ به بعد، شیوه پول درآوردن و کسب درآمد مانند امروز نخواهد بود. من این آینده پژوهی ها را در کانال تلگرامم گذاشتم مخاطبین میتوانند ببینند و بررسی کنند که آیا محقق شده است یا خیر؟ و حتی مراجعین ما و میزان موفقیتهای ایشان مهر تاییدی بر این گفته هاست.
قرار است در سال 2030 میلادی چه اتفاقی صورت بگیرد؟
تغییرات بانکداری را برایتان توضیح دادم؛ اما تغییراتی که هوش مصنوعی ایجاد میکند، بسیار گستردهتر است. شما باید به همزیستی باهوش مصنوعی و از ۲۰۳۰ به بعد همزیستی با هوش برتر عادت کنید.دیگر لازم نیست شما از من مصاحبه بگیرید. من وبکمم را روشن میکنم و هوش مصنوعی از من مصاحبه میگیرد. (البته اگر مدل هوشی مصنوعی شرکت ما از من کپی نگرفته باشد)، هوش مصنوعی شرکت ما دقیقا کپی خود من عمل میکند، منتورینگ و تحلیل میکند. تیتر و خبر را آماده میکند و منتشر میکند. تنها تفاوتی که ممکن است وجود داشته باشد، احساسات است؛ اما همین را هم میتوان برای هوش مصنوعی تعریف کرد. وقتی میگویند حس بویایی را هم میتواند ایجاد کند، پس این موضوع هم قابل دستیابی است. هوش مصنوعی از همه جلو خواهد زد. وقتی شما به پرداخت اقساط عادت کنید و مجبور باشید برای تأمین هزینهها به حقوقتان وابسته بمانید، هیچوقت نمیتوانید راه جدیدی را شروع کنید. کلا قدرت اقدام و ریسک پذیری معقول را از شما میگیرند.
*با توجه به آنچه درباره اقتصاد صنعتی و هوش مصنوعی گفتید، آینده طلا و دلار چگونه رقم خواهد خورد؟
ما در سیستم کاری خودمان یک وبینار فصلی داریم که هر سه ماه یکبار برگزار میشود و نام آن «وبینار فصل شکار فرصتها» است. یکبار در بهار، یکبار در تابستان، یکبار در پاییز و یکبار هم در زمستان آن را برگزار میکنیم. مردم هم از این وبینار استقبال میکنند.
در وبینار این دوره گفتم که طلا دیگر نقش بیمه را دارد؛ در حالی که اگر ویدئوهای سال 1404 من را نگاه کنید، در تمام لایوها تأکید کردهام که طلا بخرید. زمانی که طلا یک میلیون تومان بود، در وبسایتم و ویدیوهایی که مستندات آن در صفحات من وجود دارد و بارها گفته بودم طلا بخرید. اما از این به بعد، طلا دیگر نقش بیمه را دارد. چقدر قرار است رشد کند؟ دو برابر؟ یعنی قرار است قیمت آن 5 هزار دلار به ۱۰ هزار دلار برسد؟ نهایتاً ممکن است دو برابر شود که بسیار دور از دسترس است.
اما شما میتوانید روی داراییها و سرمایههای دیگری هم سرمایهگذاری کنید که همه آنها را بهصورت جداگانه در صفحههام توضیح دادهام. با این حال، اینجا هم دوباره میگویم: نقره ضعیفترین عملکرد را در سال گذشته داشته و با ارقامی معامله شده که در واقع موجب زیان شده است. در صورتی که ما و سرمایه گذارانمان روی همین نقره مارجین گرفتیم، جایی فروختیم یا به اصطلاح نوسان گیری (خالی کردیم) کردیم که تقریبا در سقف خود بود و در همان مقطع هم اعلام کردم که باید سرمایه ها از نقره خارج شود و دیگر نمیخواهم آن را نگه دارم اما اکنون زمان خرید آن مجدد فرا خواهد رسید و مراجعین ما نقشه دقیق این سرمایه گذاری را دارند.
حجم نقره از طلا کمتر است و مصرف نقره در آینده بیشتر خواهد بود. به این نکته توجه کنید، اکنون بسیاری از استارتاپها در حال انجام کارهایی هستند که به تولید طلا منجر میشود. الان طلاهایی ساخته شده که اگر ۱۸ سال در گاوصندوق بمانند، رادیواکتیو آنها از بین میرود و میتوانند وارد بازار کنند. یعنی بعد از 18 سال این میزان طلا وارد بازار خواهد شد. بحث جیوه را هم که همه در اخبار شنیدهایم. طلا از این به بعد نقش بیمه را دارد. قبلاً برای طلا در سبد سرمایه درصد بالایی در نظر میگرفتم، اما اکنون میگویم حداکثر درصدی که باید به آن اختصاص دهیم، همین میزان است.
بانکدارهای ما اجازه نمیدهند قیمت طلا پایین بیاید
اما درباره بانکها که پشتوانه آنها طلاست، تا الان این سوال برایتان پیش نیامده که قیمت جهانی طلا پایین میآید، اما قیمت طلا در ایران پایین نمیآید؟ چون بانکدارهای ما اجازه نمیدهند قیمت طلا پایین بیاید تا قیمت طلا هم چندان تغییر نکند و بتوانند قیمت آن را بالا نگه دارند. و با قیمت دلار قیمتش را بالا نگه میدارند، آنها پول چاپ کردهاند و تاوان آن را با تورم خواهند داد و تلاش خود را با اینکار برای پولسوزی میکنند که من فکر نمیکنم اینبار مثل سالهای قبل موفق شوند.

پیش از این گفته بودید ملک دیگر ارزش سرمایهگذاری ندارد. در این مورد بیشتر توضیح میدهید؟
وقتی در یک قایق هستید و میبینید قایق سوراخ شده، لج نمیکنید و در همان قایق نمیمانید؛ به قایق دیگری بروید و دنبال راه نجات باشید. تا کنون این بوده که ملک مطمئن بوده اما دیگر نیست.
ملک در کشور ما و تقریباً در بسیاری از نقاط دنیا، دیگر باید با افت ارزش مواجه شود. دلیل اول این است که بازه جمعیتی شما کاهش پیدا کرده و نیاز به ملک کمتر شده است. و فروش آن لاین محصولات هم نیاز مردم رو به املاک تجاری به شدت کم کرده است،
موضوع دوم، قیمت ملک و سرمایهگذاری در آن است. برای من مهم است که یک نفر مسکن داشته باشد. حتماً شما به یک آپارتمان یا خانه برای زندگی نیاز دارید؛ قطعاً به آن نیاز دارید. ممکن است به یک ویلا هم نیاز داشته باشید. من اصلاً با این موضوع مسئلهای ندارم؛ اما سرمایهگذاری روی ملک به این دلیل که قیمت دلار، آهن و سیمان افزایش پیدا میکند، لزوماً سودآور نیست.
طرف میگوید: «دیدید ملک گران شد؟» خیر! ملک یک میلیاردتومانی امروز، از ملک ۵۰۰ میلیون تومانی سال گذشته ارزانتر است. این را تکرار میکنم: اگر شما امروز یک متر ملک را یک میلیارد تومان بخرید، در حالی که برادرتان سال گذشته همان ملک را ۵۰۰ میلیون تومان خریده باشد، شما که امروز آن را یک میلیارد تومان خریدهاید، ارزانتر خرید کردهاید. کافی بود سرمایهتان را در داراییهای دیگر قرار دهید؛ سود بیشتری به دست میآوردید. در هر دارایی دیگری سرمایهگذاری میکردید، بازده بیشتری داشتید. مقایسه اش فقط محاسبات ساده ریاضیست.
موضوع سوم در مورد ملک قفل شدن سرمایه درآن است و نقد شوندگی آن بسیار مشکل شده.
موضوع چهارم گران شدن برق و گاز و اب و خدمات شهریست ، درسته که الان اعلام نکردند اما افزایش قیمت در قبوض شما مشهود است ، برای تجاریها که کاملا این هزینه ها کمرشکن شده است
موضوع بعدی که اصلا نمیشود آن را نادیده گرفت تکنولوژیست، تکنولوژی بهتدریج هزینه و قیمت تمامشده را پایین میآورد. الان رباتهای این حوزه هم وارد بازار شدهاند. اتفاقاً کلاینتهای (مراجعین) ما این رباتها را تهیه کرده اند. مراجعینی داریم که از این رباتها استفاده میکنند. یک ربات میتواند در عرض یک روز ۲۵۰۰ متر دیوار را رنگآمیزی کند. ربات دیگری میتواند ۲۵۰ متر سنگفرش را اجرا کند؛ با ابعادی بسیار بزرگ، در حد دو برابر همین میز. رباتها این کارها را انجام میدهند و در نتیجه، قیمت تمامشده پایین میآید. در ادامه تاثیر گذاری تکنولوژی باید بگویم که: من یک ویدئو در اینستاگرامم گذاشتهام که در آن، بچهای در حال بازی و دویدن است و با یک تفنگ شلیک و بازی کامپیوتری میکند؛ اما زیر پای این بچه غلتکهایی قرار دارد که روی آنها راه میرود و ساعتها در یکفضای دو متر مربعی بازی میکند اما در واقع کیلومترها دویده و راه رفته. پس نیاز به فضا هم کم خواهد شد.
در آینده، دوربینی میآید که آن را روی چشمتان قرار میدهید و با آن به مسافرت میروید. این دوربین را روی چشمتان میگذارید، اتاق برایتان تنظیم میشود و احساس میکنید انگار لب دریا نشستهاید؛ همان احساسات را تجربه میکنید. از پشت این دوربین ملاقاتها را انجام میدهید به سر کار یا دیدار دوستانتان میروید، و مجبورید این کار را بکنید چون دیگر قیمت سوخت، بنزین و حتی رفت آمد به صرفه نخواهد بود.
زمانی اسب کالای لوکسی بود. بعد بهتدریج ماشین آمد و اسبها کنار رفتند. حالا که ماشینها زیاد شدهاند، همان اسبها تبدیل به کالای لوکس شده اند و همین اتفاق دوباره قرار است برای مسافرت پیش بیاید، خودِ مسافرت در چند سال اینده به تفریحی لوکس تبدیل می شود. مسافرتهایی که مردم اکنون بهراحتی میتوانند بروند، در آینده ممکن است برایشان دستنیافتنی و لوکس شوند؛ چون بنزین، گاز و این مسائل به مشکلات اساسی تبدیل خواهند شد. این شرایط باعث میشود مردم انتخاب کنند که از طریق تکنولوژی و از خانههایشان به همهجا سفر کنند.
*در آینده چه محصولی میتواند درآمد اصلی کشور باشد؟
هر کشوری که فقط یک منبع درآمد داشته باشد، محکوم به فناست. این اتفاق برای یونان افتاد؛ درآمد اصلیاش گردشگری بود و ورشکست شد. ایران هم اگر بخواهد تنها درآمدش نفت یا منابع اولیهاش باشد، مطمئناً محکوم به فناست. نفت، منبع اول درآمد مملکت ماست. اگر نروژ را نگاه کنید، میبینید که درباره استفاده از درآمد نفتیاش نظرسنجی میکند و آن را در زیرساختها سرمایه گذاری میکند. اما ما با درآمد نفت، مرغ و گوشت و برنج و این قبیل کالاها وارد میکنیم تا زنده بمانیم و غذا بخوریم. در صورتی که باید پول نفت صرف آموزش و پرورش، تکنولوژی و زیرساختها شود.
تنها راهی که کشور ما برای پیشرفت دارد، همان تولید، بهادادن به استارتاپها و اینکه سرمایهها به سمت تکنولوژی بروند تا بتوانیم از این تکنولوژی استفاده کنیم. ما باید تصمیم بگیریم؛ باید مشخص کنیم که میخواهیم چه کار کنیم و مسیرمان چیست،
پس پیشنهاد سازنده مهم میلیون دلاری امروز من این است تصمیم قطعی بگیریم که میخواهیم کدام رشد اقتصادی را برگزینیم؟!
میخواهیم مانند ژاپن باشیم؟ ژاپن آمد و دور تا دور مملکت خودش یک دیوار ذهنی کشید و گفت: «من تا این ساعت را تولید نکنم، دیگر دست برنمیدارم.» ویدئویش هنوز هم وجود دارد؛ ساعتها را ریخت و بلدوزر از روی آنها رد شد. و شد همین ژاپنی که الان میبیند تازه بعد از اینکه با بمباران اتمی نابود شده بود. ما هم می توانیم کشور را بسازیم اما این نیازمند کار زیاد و تلاش شبانه روزی و هوشمندانست، با برنامه ریزی و استراتژی و اتحاد ساختار اقتصادی و آموزشو پرورش درست ممکن می شود.
چین آمد و دور تا دور اقتصاد خود آن دیوار انزوا طلبی را خراب کرد و گفت: «هرکه میخواهد ، تشریف بیاورد، همه آدمها، هر طور که هستید، تشریف بیاورید تا با هم کسبوکار کنیم. سرمایههایتان را بیاورید، در بورس ما فعالیت کنید و در گردشگری ما سرمایهگذاری کنید.» و میبینید که چه پیشرفتی کرد.
البته چین انتقادپذیر هم بود. به چینی ها گفتند: «با سرعت گرفتن در صنعتی شدنتان دارید منابع و طبیعتتان را نابود میکنید؛ و آنها ظرف چهار سال طبیعت را به حالت عادی برگردانید.» در این سیستم باید انتقاد پذیر باشید فرهنگهای دیگر رو بپذیریم و امنیت کسب و کار ایجاد کنیم، پول جایی میاد که احساس امنیت کند و سومین روش میتوانیم سیستم اقتصادی مانند هند را برگزینیم. دقت کنید از هر پنج نیروی حوزه فناوری اطلاعات در دنیا، یکی هندی است. ببینید اقتصاد بر پایه منابع انسانی یعنی چی؛ کشوری که بالاترین جمعیت کره زمین را دارد، چگونه در این حوزه فعالیت میکند. شما درباره حکمرانی و عدالت در آن کشور هم بررسی کنید که چه وضعیتی دارد.
تاکید میکنم باید راهمان را انتخاب کنیم صدها راه دیگر هم هست اما این ۳ راه جواب اقتصادی خود را داده است
مثلا کره جنوبی با ایجاد استارت آپها به اینجا رسید، شرکت ما هم از همین الگو استفاده کرد و بهترین استارت آپ خودش رو لانچ کرده و دعوت میکنم که حتما راجع به آن تحقیق و بررسی کنید در پیج خود من هم هست، عزیران می توانند ملاحظه کنند و این نقطه قوت تیم ماست.
در وهله اول این استارتاپها و در وهله دوم ارزشگذاری واقعی روی شرکتها اهمیت دارند. ما اکنون شرکتهایی داریم که ارزشهای غیرواقعی برای آنها تعیین شده است. حتی درآمدهای ناشی از انحصار اقتصادی دارند، ما باید به سرعت شرکتها و استارتاپهایمان را ارزشگذاری کنیم تا بهتدریج شرکتهایی از سراسر دنیا بیایند و با ما ادغام شوند. تا بتوانیم با ارزش گذاری واقعی سرمایه جذب کنیم و اشتغال زایی واقعی داشته باشیم.
اجازه بدهید مثالی بزنم. همه آمازون را میشناسند. یک استارتاپ راهاندازی شده بود که پوشک بچه را در آمریکا به درِ خانه مردم ارسال میکرد و بسیار سودده و معروف شده بود. آمازون به آن شرکت پیشنهاد داد و گفت: «من شرکت شما را یک میلیارد دلار میخرم.» اما آنها قبول نکردند و گفتند: «نه، ما داریم کار میکنیم و سود هم به دست میآوریم.» (جمله ایی که حتما از خیلی شرکتهای بزرگ در ایران خواهید شنید)
آمازون دامپینگ کرد؛ یعنی پوشک را در وبسایت خودش قرار داد، قیمت پوشک را حتی پایینتر از قیمت تولید تعیین کرد. آن شرکت سودده روایت ما شروع به ضرر کرد و در نهایت، با قیمت بسیار پایین تر توسط آمازون خریداری شد.
به هر حال دیر یا زود، شرکتها و غولهای بزرگ میآیند و با شما ادغام میشوند، یا با ارزش گذاری واقعی جذب سرمایه میکنید یا شما را میبلعند و در خود هضم میکنند. این اتفاق برای آن شرکت پوشک تهدید بود، اما برای ما فرصت است. ما یک شرکت قوی، مرتب و منظم ایجاد میکنیم و بعد آنها با ما ادغام میشوند. آنها ما را رشد میدهند و آنها اقتصاد نوین را میشناسند؛ ما را وارد اقتصاد جهانی میکنند و سرمایه ها و رشد اقتصادی جاری میشود، برای همین بر تشکیل استارت آپها خیلی تاکید دارم و اطلاعات گستر میتواند این استارت آپها را به شما معرفی کند.
ما و متخصصین در کشورمان، چندین چند سال است که اصلاً جهان را ندیدهایم. چند نفر از مردم ما در نمایشگاههای بینالمللی شرکت کردهاند؟ اصلاً چند نفر به کشورهای صنعتی دیگر سفر کردهاند و بیزینس واقعی را دیدهاند؟
یک بچه ۲۰ ساله در دانمارک، بیش از ۲۰ کشور را دیده است؛ اما ما حتی استانهای مختلف کشور خودمان را هم ندیدهایم. وقتی این شرکتها با ما ادغام میشوند، دانش ما را افزایش میدهند، علم ما را بالا میبرند و باعث رشد ما میشوند.
بنابراین، ایران صنعتی میشود و مهد توریست میشود و مرکز بازرگانی بین الملل، چون نیروی کار در ایران اکنون از نیروی کار در چین ارزانتر است و قیمتها پایینتر است، و دارای منابع انسانی و منابع اولیه و موقعیت جغرافیایی فوق العاده عالیست.
و این سیاست همین دولتهاست که آنقدر قیمت دلار را بالا میبرد و دستمزدها را ثابت نگه میدارد تا مهاجرت معکوس از تهران به شهرستانها آغاز شود که نخواهد شد.
*منظور شما دولت چهاردهم است؟
کلاً همه دولتها همین سیاست را داشتهاند؛ نه اینکه فقط دولت آقای پزشکیان باشد. دولت مرحوم آقای رئیسی هم همینطور بود، دولت آقای احمدینژاد هم همینطور. اصلاً بر این اساس عمل میکنند که هزینه زندگی در تهران باید آنقدر بالا برود که مردم به شهرستانها برگردند، به جای اینکه در استانهای دیگر امکانات را بالا ببرند و اشتغال را زیاد کنند از سیاست اشتباهی استفاده میکنند.
*راه درآمدی که به آن اشاره کردید همان اقتصاد فناوری و استارتاپهاست که مکمل اقتصاد صنعتی هستند؟
بله، تقریباً همان مکمل است. اما در کسبوکار، کسی که مشاوره نگیرد و مشاور نداشته باشد، حتماً شکست میخورد. تقریباً اکثر افراد ایرانی، این ضربه را خوردهاند؛ برای اینکه ملموس باشد تقریبا همه از مشاوره حقوقی نگرفتن ضربه خوردند و به دادگاه رفتهاند، باختهاند و حقشان ضایع شده است. چرا؟ چون مشاور یا وکیل نداشتهاند. خساست کردهاند که یک وکیل بگیرند یا حتی پول نداشتهاند که وکیل بگیرند. مشاوره هم نگرفتهاند و مشورت هم نکردهاند؛ در نتیجه، ضرر اندر ضرر شده است.
اگر کسی حتی یکی از ملکهایش یا یکی از داراییهایش را از دست داده باشد، همین کافی است تا چندین برابر هزینه حقوق یکساله یک وکیل راکه متوانست در کنار خودش داشته باشد را نامحسوس پرداخت کرده باشد، و همین موضوع برای داشتن مشاور اقتصادی مثل من هم مصداق دارد، ما در این موردها برآورد سود و زیان کاملی داریم به صورت میانگین هر فردی که ۱۰۰۰ دلار به ما هزینه مشاوره داده دو سود بزرگ کرده اول اینکه حداقل ۸برابر آن سود مازاد کرده است دوم اینکه حداقل جلوی ضرر ۱۱/۰۰۰ دلاری ایشان گرفته شده، و این آمار حداقلیست مدیری که مشاور داشته باشد به رهبر اقتصادی تبدیل میشود
و همین موال در مورد آموزش هم مصداق دارد، من در کتاب گلادیاتور آوانگارد خودم کامل توضیح دادم که ثروتمندان زیادی فرزندان خود را پیش من فرستادند و به صورت کاملا تخصصی ۳ ماه تا ۸ ماه آموزش ورکشاپی تخصصی دیدن و الان از رهبران و مدیران موفق کسب کار خودشان یا خانوادشان هستند، به نظر شما کدام بهتر است اینکه هزینه آموزش فرزندان خود را بدهیم که آموزش ببینند یا اینکه در آینده بیزینس ما ورشکست شود و دارایی خانواده از دست برود؟
اکنون با آموزشی که دیدند با مدیریت اصولی همان داراییها در اقتصاد فعلی توانمند و ثروتمند هستند، شما باید انتخاب کنید اول هزینه بدهید و اصولی خودتان و فرزندانتان و کسب کارتان رشد کنید یا در آینده چندین برابر هزینه کنید و راه بازگشت هم نداشته باشید؟
اگر یک مدیرعامل، صاحب کسبوکار یا کسی که سرمایه دارد، از این به بعد مشاوره اقتصادی و مشاوره مالی نگیرد، قطعاً ورشکست خواهد شد. دوران اینکه میرفتیم ملک میخریدیم، زمینی هم میخریدیم، مقداری طلا و مقداری نقره هم میخریدیم، گذشته است. بهتدریج ارزش این داراییها در حال کاهش است. همین الان اگر ملکی را ۲۰ درصد زیر قیمت بفروشید، بهاصطلاح نجات پیدا کردهاید و میتوانید به سمت سرمایهگذاریهای دیگر بروید و گرنه خیلی زود دیر خواهد شد. و این را در این تاریخ ۲۵ آبان ۱۴۰۵ مجدد تکرار کردم.

*از میان مواردی که اشاره کردید کدام مورد باید در اولویت قرار بگیرد تا اقتصاد کشور نجات پیدا کند؟ ضمن اینکه اکنون اقتصاد ما تحریم است.
شما همین کارهایی که در داخل کشور قابل انجام است، را انجام دهید. همین اتفاقاتی که الان درباره آنها صحبت کردم؛ مثلاً قوه قضاییه یک دقیقه به پروندههایش نگاه کند. من میتوانم به آنها نشان بدهم که چندهزار پرونده وجود دارد که باید بررسی شوند. اگر من کارآفرین نتوانم مطالباتم را بهسرعت وصول کنم، منابع من هم از بین میرود. تولیدکنندهای که نتواند پولش را وصول کند، نابود میشود. همین قانون را اصلاح کنید. برای رسیدگی به دعاوی حقوقی، بهویژه دعاوی حقوقی شرکتها، اولویت تعیین کنید.
دولت باید تولیدکنندگان نو ظهور و استارت آپها را برای ابتدای کار از بیمه و مالیات معاف کند تا کارآفرین بتوانند اشتغال ایجاد کنند. مجلس باید قوانین به ویژه قانون کار را اصلاح کنند. قانون کار اینقدر وحشتناک است که همه قرارداد مینویسند و دیگر نمیتوانند مانند گذشته عمل کنند. قبلاً طرف به مدیرعاملش سیلی میزد، مدیر حق نداشت آن کارمند را اخراج کند؛ البته میتوانست از او شکایت کیفری کنید. با چنین قانونی، وقتی کسی نتواند شرکتش را اداره کند، آیا میتواند به فعالیتش ادامه دهد؟از قبیل همین مسائل را در داخل کشور اصلاح کنند تولید و اقتصاد کمی جان میگیرد.و باید با دنیا تعامل کرد.
مطلب فوق مهم از نظر من است که ما مسئله ذینفعان را داریم، در کانال تلگرامم حتماً این موضوع را بشنوید، اما اینجا بهصورت خلاصه میگویم. چند وقت پیش قانونی گذاشتند که واردات لوازم خانگی آزاد است و میتوانید این کالاها را وارد کنید. آیا شما به بانه یا مناطق مرزی رفتید تا برای خودتان تلویزیون بیاورید؟ اصلاً چرا واردات را آزاد کردند؟ چون کسی که اطلاعات داشت، سریع اقدام کرد و کالا آورد. بعد هم میدانست که بهسرعت جلوی این کار را میگیرند و همین اتفاق هم افتاد؛ بعد از مدتی جلوی آن را گرفتند.
حال ببینیم چه اتفاقی میافتد؟ به طور مثال قرار بود یخچال را با هزار دلار بیاورند و ۱۵۰۰ یا ۲۰۰۰دلار بفروشند اما وقتی راه را مجدد بستند و دوباره گفتند: «نه، دیگر این قانون را برداشتیم»، قیمت چند برابر شد؛ یعنی همان کالای هزار دلاری، چند هزار دلار شد. در این میان، چه کسی سود میبرد؟ همان ذینفعی که آن کالا را وارد کرده است. اینها ذینفعان هستند. شما همین قوانین را اصلاح کنید. با وجود تحریمها یک میلیون خودرو از بنز، بیامو یا هر شرکتی که بخواهید، من میآورم
مگر تحریم نیستیم؟ آیا اتومبیل هم تحریم است؟ ما همین الان، در همین شرایط تحریم، میتوانیم اقدام کنیم. من برای شما هر چقدر میخواهید خودرو از بنز، بیامو یا هر شرکتی که بخواهید، میآورم. خودرو که تحریم نیست، تکنولوژی هم که تحریم نیست. تحریمهای ما بهخاطر چه اتفاقی افتاده است؟ بهخاطر تصمیمگیریهای اشتباه. مدام هم بر این تصمیمها پافشاری میکنیم.
شما همین مسائل داخلی را اصلاح کنید. منِ کارآفرین میتوانم از پس خودم و اشتغالزایی که به عهده من است بربیایم. همین برای شروع کافی است؛ قوانین داخلی را اصلاح کنید.
یک جوان نخبه، یک جوان کارآفرین میتواند از اتاق خانه اش اقدام به کار و معجزه ایجاد کند. پشت کامپیوتر خودش، در زیرزمین خانهاش، میتواند یک شرکت راه بیندازد و ربات درست کند؛ همانطور که بعضیها این کار را کردهاند. اما هرکدام از این افراد که چنین کاری انجام میدهند، سریع به فرودگاه میروند، سوار هواپیما میشوند و میگویند خداحافظ! کجا میروند؟ آمریکا. آنجا به آنها امکانات میدهند، مالیات نمیدهند و زمینه موفقیت ایشان را فراهم میکنند.
فیلمهایی که درباره فیسبوک و گوگل ساخته شده را ببینید؛ زندگی در آنها شبیه رؤیاست. چرا یک نابغه باید اینجا بماند و سر کار برود؟ چرا باید چنین اتفاقی برای او بیافتد؟ اینها مسائلی است که باید اصلاح کنیم و راهکارهای بسیار ساده ایی هم دارد.
*آیا توریسم هم میتواند به عنوان منبع درآمدی عملکرد مثبتی داشته باشد؟
توریسم در شرایط فعلی، بیشترین تأثیر را میتواند داشته باشد. از طریق گردشگری، بهویژه گردشگری خارجی، میتوانیم درآمدهای خوبی به دست بیاوریم. یک گردشگر وقتی وارد کشور میشود، از همان ابتدا، از هواپیما و تاکسی گرفته تا خوردوخوراک، هتلداری و تفریحاتی که انجام میدهد، که برای بخشهای مختلف اقتصادی درآمد ایجاد میکند.
بهخصوص کشور ما که از نظر شرایط طبیعی، آسیبپذیری کمتری دارد. برای نمونه وقتی شما در آمریکا به کمپینگ میروید، حتماً ممکن است حشره عجیب غریبی شما را نیش بزند یا انواع و اقسام اتفاقات دیگر رخ دهد. ممکن است به کمپینگ بروید و ناگهان هوا تغییر کند و طوفان شدیدی به راه بیافتد. اما کشور ما چنین شرایطی را کمتر دارد. اتفاقاً به همین دلیل است که قدمت تاریخی داریم؛ افراد زیادی توانستهاند در این سرزمین ساکن شوند و به زندگی ادامه دهند.
گردشگری درمانی منبع درآمد مناسبی برای کشور است
اگر گردشگر را وارد این کشور کنید، میتواند یکی از مهمترین منابع درآمدی ما باشد. به ویژه در شرایط تحریم، گردشگری درمانی هم اهمیت دارد. هزینه درمان در کشور ما بسیار ارزانتر از حتی کشورهای حوزه خلیج فارس است. البته منظورم این نیست که فردا وزیر بهداشت یا مسولین بگویند دیدی مشاورین اقتصادی هم اعلام کردند که قیمتها پایین است و هزینه درمان ارزان است، قیمتها را بالا ببرد. خیر. دلیل این موضوع این است که نیروی کار ما، همانطور که گفتم، از نیروی کار در چین ارزانتر است و متخصصان ما هم در مقایسه با بسیاری از نقاط دنیا هزینه کمتری دارند و ارزش پول ملی به قدری پایین آمده که برای توریست خارجی ارزان حساب میشود، و گرنه نسبت به درآمد ریالی دارو و خدمات پزشکی فوق العاده گران است و تاکید میکنم نمیگویم هزینهها برای مردم ریال بگیر ارزان است؛ اتفاقاً همین حالا هم هزینهها بسیار بالاست و گاهی بیش از حد است.
اما میتوانیم برای مثال، در حوزه جراحیهای زیبایی تویست درمانی جذب کنیم. از زمان کووید به بعد، جراحیهای زیبایی تقریباً بسیار کم شده است. میتوانیم برای جذب متقاضیان خارجی جراحیهای زیبایی برنامهریزی و تبلیغات کنیم. گردشگری یکی از پردرآمدترین حوزههایی است که باید روی آن کار کنیم. یکی از منابع درآمدی است که حتماً باید داشته باشیم؛ بهخصوص با این قدمت تاریخی و تمدنی که داریم. و ما طرحهای بسیار عالی در این زمینه داریم و حاضر به ارائه به سرمایه گذاران هستیم.
*شما راه نجات مردم، فعالان اقتصادی و شرکتها و همچنین معیشت اقتصادی کشور را در چه میدانید؟
من راه نجات را در همه زمانها فقط در یک چیز میدانم: آموزش، آموزش و آموزش. هیچ راه دیگری بهجز این نداریم. آموزش در هر زمینهای؛ اگر کسی میخواهد پزشک شود. آموزش باید درست باشد. اگر کسی میخواهد کسبوکاری راهاندازی کند، باید آموزش درست کسبوکار را ببیند. من قبلاً ویدئویی داشتم و در آن میگفتم: اگر کسی بخواهد رانندگی یاد بگیرد و گواهینامه بگیرد، ۲۰ جلسه آموزش رانندگی میرود؛ اما وقتی میخواهد ازدواج کند، فکر نمیکنم حتی پنج جلسه آموزش ببیند؛ در حالی که قرار است از آن به بعد، همهچیزش را با یک نفر دیگر به اشتراک بگذارد و یک نفر دیگر هم وارد زندگیاش شود.
آموزش دیدن در هر زمینهای اهمیت دارد؛ بهویژه آموزش کسبوکار و تجارت. منظورم این است که باید در شیوه آموزشها تغییر ایجاد کنیم.
امروز یک نفر سوار بنز جیکلاس میشود؛ در قدیم اسب سوار بودن و بعد پیشرفت کردن و گاری ساختند؛ اما حالا خودروهایی مثل لامبورگینی تولید میشوند. با این حال، مدرسههای ما هنوز متعلق به همان دوران گاری سواریست . فقط گچ را به ماژیک تبدیل کردهاند؛ قبلاً روی تختهسیاه مینوشتیم و حالا روی تختهسفید مینویسیم. هیچ تغییری در شیوه آموزش ایجاد نشده است.
آموزش در کشور فنلاند را ببینید. برای بچهها با بازی درس میدهند ، در واقع ورکشاپ گونه آموش میدهند و بعد بازدهی آن شیوه آموزش را هم بررسی کنید. اما اینجا آموزش هنوز همان شکل قدیمی را دارد؛ در گذشته به مکتب میرفتند و حالا فقط کمی شکل و ظاهر آن را تغییر دادهاند.
دانشآموز مینشیند و معلم پای تخته مینویسد: الف را به این ترتیب مینویسیم و ب را این صورت.و نهایت در سطح بالاتر انتگرال را یاد میگیرد اما این دانشآموز نه میداند که انتگرال کجا به کار میرود و نه درباره مالیات چیزی میداند، نه درباره بیمه، نه درباره حقوق شهروندی. استعدادیابی هم نمیشود تا مشخص شود این بچه چه استعدادی دارد، که در همان مسیر گام بردارد.
وضعیت کارمندان هم به همین ترتیب است. آگهی استخدام میدهید که به فلان نیروی متخصص نیاز دارید. به محض مراجعه داوطلب ،میپرسید: «سوابقت چیست؟» اگر کسی سابقه کار نداشته باشد، استخدام هم نمیشود؛ چون باید سابقه کار داشته باشد. اما اگر فرد آموزش دیده باشد و سابقه کار نداشته باشد، کجا باید برود تا بتواند کار کند و تواناییاش را ثابت کند؟
مثلاً برای استخدام مدیر مالی، پنج سال سابقه کار میخواهید. این فرد که بهتازگی فارغالتحصیل شده است، پنج سال سابقه را از کجا بیاورد؟ برخی بهانه میآورند که باید در دوران دانشجویی کار میکرده و کارآموزی میرفته است. اما اصلاً کجا باید کارآموزی کند؟
اما به راحتی با تبدیل آموزه ها به ورکشاپ تمام جوانان عملی کار را با علم ترکیب میکنند
آموزشهای ما بهشدت مشکل دارند. البته در خیلی جاهای دنیا هم آموزشها مشکل دارند؛ چون عادت کردهاند نیرویی تربیت کنند که صرفاً نقش کارمند و نیروی تابع را داشته باشد. به همین دلیل، آقای ایلان ماسک برای فرزندانش یک مدرسه تأسیس کرد.
اینها یکی دیگه از کارهایی هست که شرکت من و تیم من میتواند دراین زمینهها به افراد، دولت و صاحبان کسب و کار و سرمایهداران کمک کند؛ بهویژه در حوزه آموزش رهبران و مدیران اقتصادی آینده.
اینجاست که تفاوت یک شرکت چندمنظوره با بقیه شرکتها مشخص میشود.
*آقای دکتر به عنوان یک متخصص در حوزه اقتصاد و بازارهای مالی در پایان اگر نکته پایانی برای مخاطبین مدنظر دارید بفرمایید
تغییر در هر شرایطی درد دارد. ما استادی داشتیم که به تازگی فوت کرد و خیلی هم از این بابت ناراحت هستم؛ آقای برایان تریسی نویسنده کتاب قورباغه را قورت بده و دهها اثر دیگر، ایشان استاد من بود و در جشن فارغ التحصیلی من حضور داشتند، من مدارک فارغالتحصیل خود را از دستان ایشان دریافت کردم و مدیون آموزههای ایشان هستم.
اگر بخواهیم تغییر کنیم، به قول آقای برایان تریسی، تغییر درد دارد؛ اما این درد مثل درد بدنسازی است.، شما به باشگاه میروید و وزنه میزنید؛ بدنتان درد میگیرد، اما این درد عضلات شما را میسازد. یا ورزش نمیکنید و یک روز مجبور میشوید به فیزیوتراپی بروید.
من همیشه مثالی میزنم، اگر بینی و دهان خودتان را بگیرید و نفس نکشید، یک دقیقه بعد متوجه میشوید که هوا چقدر مهم است. اگر آب نخورید، سه روز بعد اهمیت آب را میفهمید و اگر غذا نخورید، ۴۰ روز بعد.
اما اگر ورزش نکنید، هیچوقت متوجه اهمیت آن نمیشوید تا زمانی که سکته کنید یا به دیابت و فشار خون مبتلا شوید.
آموزش دیدن و مشاوره گرفتن هم همان ورزش است. تا زمانی که به شما آسیب جدی نزند، نیاز به آن را احساس نمیکنید. این تغییر فوقالعاده درد دارد و تنها راهی که من میبینم، برگزاری کارگاههای آموزشی به تعداد زیاد است تا افراد زیادی، بهویژه کسانی که میخواهند کسبوکاری راهاندازی کنند، از آن استفاده کنند. بودجه آموزشی سازمانها را بررسی کنید مبالغش خنده دار است.
الان یوتیوب دانشگاه جذابی شده، یک دانشگاه اسپانیایی هست که وزارت علوم آن را به رسمیت نمیشناسد، اما پنجمین دانشگاه بزرگ دنیاست. آموزشهایش در همین یوتیوب در دسترس است؛ اتفاقاً ترجمه هم دارد و میتوانید از ترجمه استفاده کنید و آن آموزشها را ببینید. در وبسایت و صفحه اینستاگرام من هم هر هفته آموزشهایی منتشر میکنم که مدرن و بهروز هستند. میتوانند آنها را هم ببینند.
در مورد نکته پایانی، این را میتوانم اضافه کنم که فرض کنید اینترنت همین الان قطع شد. یک لحظه تصور کنید اینترنت قطع است؛ چه کاری میتوانید انجام دهید؟ البته منظورم این نیست که اینترنت را قطع کنیم؛ فرض کنید کل اینترنت دنیا قطع شود. چه کار میکنید؟
مثلا چالش کووید را به خاطر بیاورید، همین اتفاق شش، هفت سال پیش، در دوران کووید رخ داد. قبل از اینکه کووید بیاید، اگر کسی به شما میگفت باید در خانه بمانید و از خانه کار کنید. همهچیز را باید بشویید و دیگر ارتباطات قبلی را نداشته باشید، میگفتید محال است؛ من اصلاً چنین کاری نمیکنم و چنین چیزی را نمیخواهم. اما وقتی کووید آمد، مجبور شدید در خانه بمانید. در آینده، درباره آب، برق و گاز هم همین اتفاق میافتد. زمانی میرسد که دیگر نمیتوانید مانند گذشته از آنها استفاده کنید و مجبور میشوید از تکنولوژی استفاده کنید.
این تکنولوژی را هم آقای ترامپ بهخوبی فهمیده و از همین طریق درآمد کسب میکند. چه کار میکند؟ شما مجبور میشوید از استیبلکوین استفاده کنید. در حوزه هوش مصنوعی هم همین اتفاق میافتد. استیبلکوینها یک قانون دارند به این ترتیب که باید پشتوانه داشته باشند و این پشتوانه باید دلار باشد. پس آقای ترامپ نشسته و دلار صادر میکند. اعتبار دلار به چیست؟ به نفت، او این موضوع را فهمیده است. مشاوران خوبی دارد؛ آقای ترامپ و آمریکا مشاوران فوقالعاده خوبی دارند. اکنون متوجه شدهاند که باید از پشتوانههای خود استفاده کنند. پشتوانه دلار طلا نیست، فقط نفت هست.
ما قبلاً پترودلار داشتیم و حالا پتروترامپ داریم که من در یوتیوبم بهطور کامل درباره آن توضیح دادهام. اما اگر بخواهم اینجا بهاختصار توضیح بدهم، ترامپ ۶۵ میلیارد بشکه نفت را روی میز گذاشته و میگوید: «نفت دارم.» بر اساس آن دلار چاپ میکند و آن را به پشتوانه استیبلکوین تبدیل میکند. شما هم این استیبلکوین را در هوش مصنوعی مصرف میکنید. آیا راهی دارید که از آن استفاده نکنید؟ خیر. داشتن مشاور خوب همین کار را میکند. به شما نشان میدهد که رقیب چه نقشه ایی دارد.

من ادعا میکنم که میتوانم این کارها را انجام بدهم و بارها هم انجام دادهام. امیدوارم این بار صدای من به گوش کسانی برسد که میتوانند اقدام کنند، این پیشنهادها را اجرا کنند و قوانین را تغییر دهند تا این مملکت به اوج خود برسد؛ چون توانایی رسیدن به آن جایگاه را دارد.
ما هیچ جای دیگری را نداریم که اینهمه ریملند و اینهمه ساحل داشته باشد. الان از سواحل ما چه استفادهای میشود؟ آنطرف، کشوری با وسعتی بسیار کم، از سواحلش سود زیادی میبرد.