این نشریه با بازخوانی عملکرد کنگره تحت کنترل دموکراتها در دوران جورج دبلیو بوش، تأکید میکند که مخالفت اکثریت رأیدهندگان با جنگ، لزوماً به معنای توانایی نمایندگان برای متوقف کردن آن نیست و تجربه عراق نشان میدهد که حتی پس از پیروزی انتخاباتی مخالفان جنگ، حضور نظامی آمریکا میتواند سالها ادامه یابد.
آتلانتیک همچنین با اشاره به تفاوتهای جنگ ایران و عراق، توانایی تهران برای تأثیرگذاری بر امنیت منطقه و تنگه هرمز، نگرانیها درباره برنامه هستهای ایران و محدودیتهای سیاسی کنگره در قطع بودجه عملیات نظامی، استدلال میکند که پایان دادن به جنگ کنونی ممکن است پیچیدهتر از تجربه عراق باشد.
این نشریه با بررسی مواضع متناقض ترامپ درباره مذاکره با ایران و کنار گذاشتن جیدی ونس از روند گفتوگوها، هشدار میدهد که پیروزی دموکراتها بهتنهایی پایان جنگ را تضمین نمیکند و اختلاف بر سر سیاست واشنگتن در قبال تهران ممکن است سالها ادامه یابد.
آتلانتیک در ادامه مینویسد:
به شباهتهای این وضعیت با ۲۰ سال پیش توجه کنید: در سال ۲۰۰۶ نیز دموکراتها در انتخابات میاندورهای به پیروزی قاطعی دست یافتند؛ درحالیکه جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور جمهوریخواهی که دیگر نمیتوانست برای دورهای دیگر نامزد شود، جنگی نامحبوب را در عراق ادامه میداد؛ جنگی که خود تصمیم به آغاز آن گرفته بود و اکثریت آمریکاییها خواهان پایانش بودند.
در آن زمان، با به دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره از سوی دموکراتها برای نخستین بار پس از ۱۲ سال، نشریه آمریکایی «آتلانتیک» از ۴۴ متخصص سیاست خارجی درباره خروج نیروهای آمریکایی از عراق پرسید.
بیشتر افرادی که در این مقاله سال ۲۰۰۷ مورد پرسش قرار گرفتند، پیشبینی کردند که سیاست آمریکا در مسیری حرکت خواهد کرد که رأیدهندگان خواهان آن بودند: پایان جنگ.
در آن مقطع، بین ۱۳۰ هزار تا ۱۵۰ هزار نظامی آمریکایی در عراق حضور داشتند. ۷۳ درصد پاسخدهندگان گفتند که پنج سال بعد، آمریکا دیگر حضور نظامی قابلتوجهی در عراق نخواهد داشت؛ حضوری که در این نظرسنجی به معنای استقرار ۵۰ هزار نظامی یا بیشتر تعریف شده بود.
پیشبینی آنها درست از آب درآمد؛ هرچند چنین برداشتی، پیچیدگی تحولات بعدی را بیش از اندازه ساده میکند.
بازخوانی آنچه در عراق رخ داد، یادآور نکته مهمی است: پیروزی در انتخابات با شعار مخالفت با جنگ، بسیار آسانتر از پایان دادن واقعی به آن است.
پیروزی دموکراتها در سال ۲۰۰۶ و تصمیم بوش برای افزایش نیروهای آمریکایی در عراق
در ژانویه ۲۰۰۷، تنها چند روز پس از آغاز به کار کنگره تحت کنترل دموکراتها، بوش دقیقاً برخلاف خواسته ائتلاف مخالف جنگ عمل کرد.
او به افکار عمومی اعلام کرد که اجرای طرح «افزایش نیرو» را از پیش آغاز کرده است؛ طرحی که شمار نظامیان آمریکایی در عراق را به حدود ۱۷۰ هزار نفر افزایش میداد.
دموکراتهای مجلس نمایندگان قطعنامهای غیرالزامآور در مخالفت با این سیاست تصویب کردند.
نزدیک به دو ماه بعد، آنها لایحهای برای اختصاص ۱۲۴ میلیارد دلار بودجه اضطراری به عملیات آمریکا در عراق و افغانستان تصویب کردند که همچنین دولت را ملزم میکرد ظرف چند ماه، خروج نیروهای آمریکایی از عراق را آغاز کند.
اما بوش این لایحه را وتو کرد و استدلال کرد که «تعیین ضربالاجل برای خروج، به معنای تعیین تاریخ شکست است» و آمریکا نباید برنامههای خود را به اطلاع دشمنانش برساند.
در دسامبر همان سال، کنگره تحت فشار برای حمایت از نیروهای نظامی، با اختصاص ۷۰ میلیارد دلار بودجه اضافی برای عراق و افغانستان موافقت کرد.
خروج نیروهای آمریکایی از عراق؛ روندی که نزدیک به دو دهه طول کشید
سال بعد، با بهبود شرایط در عراق، بوش روند کاهش حضور نظامی آمریکا و واگذاری مسئولیتهای امنیتی به عراقیها را آغاز کرد.
باراک اوباما، که با وعده پایان دادن به «جنگ احمقانه» کارزار انتخاباتی خود را پیش برده بود، در انتخابات ریاستجمهوری پیروز شد و روند کاهش فعالیتهای نظامی آمریکا را ادامه داد.
تا سال ۲۰۱۲، تقریباً تمامی نیروهای آمریکایی عراق را ترک کرده بودند؛ اما این وضعیت دوام نیاورد.
اوباما در نهایت در سال ۲۰۱۴، برای مقابله با ظهور گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش)، بار دیگر نیروهای نظامی آمریکا را به عراق اعزام کرد.
دونالد ترامپ نیز که در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۶ خود از جنگ عراق انتقاد کرده بود، نظامیان آمریکایی را برای ادامه مبارزه با داعش در این کشور نگه داشت.
خروج نهایی نیروهای آمریکایی از عراق تا دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، در اوایل سال جاری، محقق نشد.
در مجموع، ارتش آمریکا سالها در عراق باقی ماند؛ آن هم در دوران فعالیت چندین دوره کنگره و رؤسایجمهوری مختلفی که با جلب حمایت رأیدهندگان خواهان پایان جنگ، در انتخابات پیروز شده بودند.
تفاوت جنگ ایران با عراق؛ چرا پایان دادن به درگیری دشوارتر است؟
آتلانتیک در سال ۲۰۰۷ پرسش دیگری نیز از کارشناسان سیاست خارجی مطرح کرده بود: «ایالات متحده چگونه باید از عراق خارج شود؟»
محبوبترین پاسخ، با حمایت ۴۶ درصد شرکتکنندگان، خروج مرحلهای نیروها برای به حداقل رساندن هرجومرج بود.
کمطرفدارترین پاسخ نیز که تنها ۵ درصد از آن حمایت میکردند، خواستار «خروج فوری و کامل» نیروهای آمریکایی بود.
امروز، بیشتر آمریکاییها خواهان پایان جنگ با ایران هستند، اما اینکه این جنگ چگونه باید پایان یابد، چندان روشن نیست.
در این نقطه، تجربه خروج از عراق دیگر شباهت چندانی با شرایط کنونی ندارد.
به نظر میرسد آمریکا در جنگ ایران توانایی کمتری برای تعیین مسیر تحولات دارد؛ زیرا این جنگ علیه ساختار حکومتی پابرجایی در جریان است، نه علیه شورشیانی که پس از یک پیروزی نظامی ظهور کردهاند.
افزون بر این، توانایی ایران برای به چالش کشیدن منافع آمریکا، از طریق بستن تنگه هرمز، حمله به پایگاههای نظامی آمریکایی و هدف قرار دادن متحدان واشنگتن در منطقه، میتواند برنامههای پایان جنگ را پیچیدهتر کند.
مسأله هستهای ایران و تناقض در مواضع ترامپ
علاوه بر این، دشمنان آمریکا در عراق در سال ۲۰۰۶ توانایی ساخت سلاح هستهای را نداشتند.
توانایی ایران برای دستیابی به سلاح هستهای محل اختلاف است.
ترامپ در گفتوگو با برنامه «۶۰ دقیقه» در آخر هفته گذشته گفت اگر ایران «در دوران ریاستجمهوری من به سلاح هستهای دست یابد»، «بسیار شدیدتر از آنچه تاکنون اتفاق افتاده، مورد سرزنش و انتقاد قرار خواهم گرفت».
ممکن است حق با او باشد.
با وجود آنکه آمریکاییها خواهان پایان جنگ هستند، اکثریت قاطع آنها نیز معتقدند ایران نباید به چنین سلاحی دست یابد.
بااینحال، اظهارات ترامپ ادعاهای قاطعانهای را نادیده میگیرد که او سال گذشته درباره نابودی تواناییهای هستهای ایران در نتیجه حملات موشکی پیشین مطرح کرده بود؛ ادعاهایی که توجیه علنی خود او برای آغاز جنگ را زیر سؤال میبرند.
کنگره جدید آمریکا و چالش پایان دادن به جنگ ایران
با فرارسیدن ژانویه، آمریکا بار دیگر با رئیسجمهوری جمهوریخواه روبهرو خواهد بود که همچنان معتقد است تصمیم درستی برای آغاز جنگ گرفته است؛ در مقابل، اکثریتی در کنگره قرار خواهد داشت که برای پایان دادن به جنگ تحت فشار است.
اگر ترامپ به ادامه جنگ اصرار کند، با علم به اینکه دیگر هرگز در برابر رأیدهندگان قرار نخواهد گرفت، کنگره میتواند در صورت برخورداری از اراده لازم، با قطع بودجه نظامی عملیات در ایران، مانع ادامه آن شود.
اما آیا دموکراتها آرای کافی برای چنین اقدامی را در اختیار دارند و آیا حاضرند پیامدهای آن را بپذیرند؟
همانند سال ۲۰۰۶، قانونگذاران معمولاً هنگامی که خطرات سیاسی احتمالی را پیشبینی میکنند، دچار تردید میشوند.
در شرایط کنونی، این خطرات شامل متهم شدن به عامل شکست آمریکا یا مسئول شناخته شدن در قبال تبدیل ایران به قدرتی دارای سلاح هستهای است.
ازاینرو، ممکن است دموکراتها وسوسه شوند به اقداماتی بسنده کنند که به اعمال فشار واقعی بر ترامپ برای تغییر تصمیمش منجر نمیشود.
پیشتر نیز در ماه ژوئن، کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان قطعنامهای با حمایت هر دو حزب تصویب کرد که از ترامپ میخواست برای ادامه جنگ، موافقت کنگره را به دست آورد یا نیروهای نظامی آمریکا را از ایران خارج کند.
اما هنگامی که ترامپ این مصوبه را نادیده گرفت، قانونگذاران بدون آنکه پیامدی متوجه او شود، اجازه دادند جنگ را ادامه دهد.
کنار گذاشته شدن ونس از مذاکرات و اظهارات تازه ترامپ درباره ایران
ترامپ از آن زمان اذعان کرده است که جنگ به پیروزی دموکراتها در انتخابات مجلس نمایندگان و سنا کمک کرده و گفته است انتظار دارد این درگیری بهزودی پایان یابد.
اما امروز، ترامپ با اعلام اینکه جیدی ونس، که نسبت به جنگ با ایران تردید دارد، دیگر در مذاکرات مشارکت نخواهد کرد، ظاهراً از ایده دستیابی به راهحلی دیپلماتیک فاصله گرفت.
او در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «ما نیازی به توافق با ایران نداریم. پول آنها را در اختیار داریم، صدها میلیارد دلار، و تنگه آنها را هم در اختیار داریم!»
درس جنگ عراق برای آینده درگیری آمریکا با ایران
به نظر میرسد این احتمال وجود دارد که آمریکاییها برای سالهای آینده نیز بر سر سیاست خود در قبال ایران با یکدیگر اختلاف داشته باشند.
تاریخ جنگ عراق نشان میدهد که حتی هنگامی که رأیدهندگان خواهان صلح هستند، پایان دادن به جنگهایی که رئیسجمهور از ادامه آنها حمایت میکند، بسیار دشوارتر از آغاز کردن آنهاست.