به گزارش سرویس بینالملل جماران، روزنامه انگلیسی «فایننشال تایمز» در گزارشی تحلیلی به بررسی شکاف فزاینده در روابط آمریکا و رژیم اسرائیل و پیامدهای جنگ با ایران بر آینده اتحاد راهبردی واشنگتن و تلآویو پرداخته است.
این روزنامه با اشاره به اعلام غیرمنتظره دونالد ترامپ درباره قطع کمک نظامی سالانه ۳.۸ میلیارد دلاری به رژیم اسرائیل، شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای و افزایش نارضایتی افکار عمومی آمریکا، گزارش میدهد که جنگ با ایران و پیامدهای جنگ غزه، روابط واشنگتن و تلآویو را با بحرانی کمسابقه مواجه کرده است.
فایننشال تایمز همچنین با بررسی نقش سیاستهای بنیامین نتانیاهو در تضعیف حمایت فراحزبی از رژیم اسرائیل، کاهش نفوذ لابی آیپک و افزایش انتقادها از تلآویو در میان دموکراتها و جمهوریخواهان، تأکید میکند که تصور کشیده شدن آمریکا به جنگی پرهزینه با ایران تحت تأثیر نتانیاهو و مقامهای اسرائیلی، به یکی از عوامل اصلی تغییر نگرش سیاسی در واشنگتن تبدیل شده است.
این روزنامه با مرور اختلافات تاریخی میان واشنگتن و تلآویو و دیدگاه مقامهای کنونی و پیشین آمریکایی و اسرائیلی، آینده روابط دو طرف را در آستانه تحولی بنیادین ارزیابی میکند.
فایننشال تایمز در ادامه مینویسد:
اعلام این خبر، اسرائیل را غافلگیر کرد. روز انتخابات در آمریکا بود و دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در اظهارنظری که ظاهراً گذرا و اتفاقی به نظر میرسید، اعلام کرد که کمک مالی سالانه ۳.۸ میلیارد دلاری آمریکا به ارتش اسرائیل را قطع خواهد کرد.
در زمان صلح، این کمکها حدود یکششم بودجه دفاعی اسرائیل را تشکیل میدهد. این کمکها همچنین ستون اصلی اتحاد آمریکا و اسرائیل به شمار میرود و نیروهای نظامی دو طرف را به یکدیگر پیوند میدهد.
تا صبح همان روز، مقامهای اسرائیلی تصور میکردند که در میانه مذاکرات برای تمدید تفاهمنامه ۱۰ ساله کمکهای نظامی آمریکا قرار دارند؛ توافقی که نخستین بار در دوران باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین آمریکا، منعقد شده بود. اما سپس اظهارات ترامپ در شبکه فاکسنیوز مطرح شد.
یکی از مقامهای نظامی اسرائیل که بهتازگی برای گفتوگو درباره تمدید این توافق به دوره پس از سال ۲۰۲۸ به واشنگتن سفر کرده بود، با ناباوری میپرسد: «به همین سادگی، آن را نابود کرد؟»
این اتفاق، عقبگردی فوقالعاده و علنی برای اسرائیل و بهویژه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر باسابقه این رژیم، بود؛ کسی که رابطه خود با رئیسجمهور غیرقابلپیشبینی آمریکا را به سنگبنای هویت سیاسیاش تبدیل کرده است، اما شاید سرانجام در استفاده از این رابطه زیادهروی کرده باشد.
دنیس راس، مذاکرهکننده پیشین آمریکا با اسرائیل، و پیتر ولش، سناتور دموکرات ایالت ورمانت، هر دو در گفتوگو با فایننشال تایمز تأکید میکنند که روابط آمریکا و اسرائیل دستخوش یک «دگرگونی بنیادین» شده است؛ اتحادی که در شکلگیری خاورمیانه معاصر و حتی تحولات فراتر از آن نقش تعیینکنندهای داشته است.
بسیاری دیگر از مقامهای کنونی و پیشین نیز با این ارزیابی موافقاند.
آمریکا که پس از فاجعه حملات حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ برای حمایت از اسرائیل بسیج شده بود، اکنون در واکنش به عملکرد این رژیم در جنگ پس از آن در غزه و پیامدهای جنگ ایران، که بسیاری در ایالات متحده معتقدند اسرائیل زمینهساز آن بوده است، از اسرائیل فاصله گرفته است.
افزایش این تصور در آمریکا که اسرائیل واشنگتن را به جنگی پرهزینه کشانده است
از درون دولت آمریکا تا مناطق مرکزی ایالتهای غرب میانه، این تصور بیش از پیش گسترش یافته است که بزرگترین قدرت جهان تحت تأثیر متحد کوچکتر خود قرار گرفته و به درگیری بسیار پرهزینهای کشانده شده است که اکنون برای خروج از آن با دشواری روبهروست.
خشم آمریکاییها از جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران، یکی از عوامل اصلی عملکرد فاجعهبار حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای هفته گذشته بود؛ نتایجی که بسیار بدتر از انتظارات این حزب رقم خورد.
راس میگوید: «افکار عمومی ایالات متحده همیشه از اسرائیل حمایت میکرد. اکنون برای نخستین بار، ۶۰ درصد مردم آمریکا با اسرائیل و سیاستهای آن مخالفاند.»
اما این شکاف بسیار فراتر از اعلام ترامپ درباره کمکهای نظامی، که پیامدهای عملی آن هنوز روشن نیست، و کاهش محبوبیت اسرائیل در نظرسنجیهای عمومی آمریکا است.
اکنون بخشهای گستردهای از هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه آشکارا از روابط آمریکا و اسرائیل انتقاد میکنند. آیپک، مهمترین گروه لابی حامی اسرائیل، نیز در انتخابات میاندورهای برای برخی نامزدها به یک نقطهضعف سیاسی تبدیل شد.
همچنین صداهای بیشتری در آمریکا، از جمله در قلب دولت ترامپ، خواستار گسستی اساسی از روابطی هستند که بیش از نیمقرن میان ایالات متحده و اسرائیل برقرار بوده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا که از پیشتازان رقابت برای کسب نامزدی حزب جمهوریخواه در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۸ به شمار میرود، پیشتر جنگ را عامل شکستهای تاریخی حزب خود در انتخابات میاندورهای دانسته است.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که یکی از مهمترین مطالبات رأیدهندگان این است که آمریکا «روابط خود با اسرائیل را تغییر دهد».
دونالد ترامپ جونیور، پسر رئیسجمهور آمریکا، نیز اعلام کرد که «۱۰۰، ۱۰۰، ۱۰۰ درصد» با این نظر موافق است.
انتقاد از عملکرد رسانهای اسرائیل و تأثیر جنگ غزه بر افکار عمومی آمریکا
اریک لوین، از حامیان مالی جمهوریخواه و طرفدار اسرائیل، در مقابل ابراز تأسف میکند و میگوید: «مطلقاً هیچ کاری از دست اسرائیل برنمیآید، چون مطبوعات و رسانهها در آمریکا از آن متنفرند. آنها نمیتوانند در جنگ رسانهای پیروز شوند.»
او دولت اسرائیل را بابت اقداماتش در غزه مقصر نمیداند؛ جایی که از زمان آغاز جنگ در پی حمله فرامرزی حماس، بیش از ۷۴ هزار و ۵۰۰ فلسطینی کشته شدهاند. در حمله حماس، حدود هزار و ۲۰۰ نفر در اسرائیل کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند.
در عوض، لوین معتقد است اسرائیل در توضیح دلایل تخریب زیرساختهای غیرنظامی و خسارات جانبی ناشی از حملات، عملکرد بسیار ضعیفی داشته است.
لوین اذعان میکند: «مردم وحشتزده و منزجر شدهاند.»
لوین میگوید: «تصاویر همان چیزی هستند که هستند. اما برای توضیح آنها باید گفت: ما آن ساختمان مسکونی را بمباران کردیم، چون حماس در زیر آن تونلهایی داشت.»
نقش سیاستهای نتانیاهو در تضعیف اتحاد واشنگتن و تلآویو
به گفته سیاستمداران و دیپلماتهایی که سالها برای تقویت روابط آمریکا و اسرائیل تلاش کردهاند، فشار بر این اتحاد در تمام دورانی که نتانیاهو بر سیاست اسرائیل تسلط داشته، بهتدریج افزایش یافته است.
بسیاری از مقامها و تحلیلگران معتقدند این شکاف تا حدی ناشی از تصمیم نخستوزیر اسرائیل برای فاصله گرفتن از سنت دیرینه اسرائیل در حفظ روابط با هر دو حزب اصلی آمریکاست.
نتانیاهو در عوض تصمیم گرفت به جمهوریخواهانی مانند ترامپ نزدیک شود؛ اقدامی که به قیمت تضعیف روابط او با رؤسایجمهور دموکرات، از جمله باراک اوباما و جو بایدن، تمام شد.
برخی دیگر بر نقش جنگ ایران در شکلگیری این شکاف تأکید میکنند.
اعتراف ترامپ به نقش جنگ ایران و نارضایتی از اسرائیل در شکست انتخاباتی جمهوریخواهان
چند روز پس از انتخابات میاندورهای، که طی آن جمهوریخواهان ترامپ اکثریت خود را در مجلس نمایندگان و سنا به دموکراتها واگذار کردند، یک مصاحبهکننده تلویزیونی از رئیسجمهور پرسید که علت این شکست را چه میداند.
ترامپ صریح پاسخ داد.
او به شبکه سیبیاس گفت که آمریکاییها از جنگ با ایران و قیمت بالای بنزین ناراضی بودند.
سپس دلیل دیگری را نیز به این عوامل افزود و گفت: «باورکردنی نیست، اما تنفر شدیدی از اسرائیل وجود دارد.»
رابطهای فراتر از یک رابطه ویژه
اسرائیل در بخش عمدهای از تاریخ نزدیک به ۸۰ ساله خود، توانسته است بر حمایت پایدار و فراحزبی ایالات متحده حساب کند. این رابطه بر اجماعی ظاهری در واشنگتن استوار بوده است؛ اجماعی مبنی بر اینکه اسرائیل نهتنها شایسته برخورداری از مشارکتی منحصربهفرد با آمریکا، شامل کمکها و حمایتهای گسترده مالی این کشور است، بلکه چنین مشارکتی برای هر دو طرف ضرورتی اساسی دارد.
آمریکاییها اسرائیل را در برابر محکومیتهای سازمان ملل متحد محافظت کردهاند، از آن در برابر دشمنان و منتقدانش دفاع کردهاند و هزینههای مالی و تسلیحاتی نیروهای دفاعی اسرائیل را تأمین کردهاند. در همین حال، تلفات غیرنظامی ناشی از عملیات ارتش اسرائیل علیه کشورهای همسایه را تحمل کرده و دستکم برخی از ادعاهای سرزمینی این رژیم درباره اراضی همسایگانش، بهویژه بلندیهای جولان سوریه، را به رسمیت شناختهاند.
یک توافق علنی تضمین میکند که اسرائیل همواره در برابر دشمنان منطقهای خود از «برتری نظامی کیفی» برخوردار باشد. در مقابل، توافقی محرمانه که میان گلدا مئیر، نخستوزیر وقت اسرائیل، و ریچارد نیکسون، رئیسجمهور وقت آمریکا، حاصل شد، به اسرائیل اجازه میدهد زرادخانه هستهای اعلامنشده خود را حفظ کند.
در مجموع، اسرائیل از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون بیش از هر کشور دیگری کمک خارجی از ایالات متحده دریافت کرده است. براساس دادههای سرویس پژوهشی کنگره آمریکا، نهادی غیرحزبی، مجموع کمکهای دوجانبه و منابع مالی اختصاصیافته به دفاع موشکی اسرائیل، با احتساب تعدیل تورم، از ۳۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته است.
براساس آمار این نهاد، آمریکا بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۷ میلیارد دلار کمک نظامی به اسرائیل ارائه کرده است؛ دورهای که طی آن هزاران بمب، قطعات هواپیما و دیگر تجهیزات ضروری جنگی از طریق حملونقل هوایی به اسرائیل ارسال شد.
این کمکها شامل پرداختهای منظم در چارچوب تفاهمنامهای بود که ترامپ هفته گذشته اعلام کرد آن را لغو میکند، همچنین کمکهای اضطراری که در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ اختصاص یافت.
رهبران اسرائیل در گذشته نیز بر سر موضوعاتی مانند ساخت شهرکهای اسرائیلی در کرانه باختری اشغالی، عملیات نظامی در لبنان و غزه و شائبه دخالت در سیاست داخلی آمریکا با کاخ سفید اختلاف داشتهاند. بااینحال، این رژیم هرگز پیشازاین در مرکز چنین طوفان سیاسی گستردهای قرار نگرفته بود؛ طوفانی که در آن اسرائیل مسئول تحولی دورانساز در سیاست آمریکا شناخته میشود.
این تغییر وضعیت در شرایطی رخ داده است که اسرائیل بیش از هر زمان دیگری در چند دهه گذشته در عرصه بینالمللی منزوی شده است؛ آن هم با وجود اینکه ترامپ خود را حامیترین رئیسجمهور آمریکا نسبت به اسرائیل در طول تاریخ معرفی کرده است.
ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوری خود، اورشلیم (بیتالمقدس) را که وضعیت آن محل اختلاف با فلسطینیهاست، بهعنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت. او همچنین ادعای حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان اشغالی را به رسمیت شناخت و به این ترتیب، چند دهه سیاست آمریکا را تغییر داد.
بااینحال، حتی ترامپ نیز بهتدریج بیش از پیش از بنیامین نتانیاهو ناامید و کلافه شده است.
انتقاد نخستوزیر پیشین اسرائیل از سیاستهای نتانیاهو
ایهود اولمرت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، بر تشکیل راستگراترین دولت تاریخ این رژیم توسط نتانیاهو و از دست رفتن حمایت یهودیان آمریکایی از او تأکید میکند.
اولمرت به فایننشال تایمز میگوید: «در تمام مدتی که نخستوزیر بودم، هرگز این موضوع را بدیهی نمیدانستیم که اسرائیل میتواند از حمایت همهجانبه مردم آمریکا، دولت آمریکا، کاخ سفید یا کنگره برخوردار باشد.»
او ادامه میدهد: «این موضوع به مراقبت بسیار دقیق و حساسیت زیادی نیاز داشت. ما همواره آگاه بودیم که از دست دادن چنین حمایتی، هزینه مهمی برای منافع، امنیت و رفاه ما خواهد داشت.»
بااینحال، اولمرت استدلال میکند که این رویکرد به معنای اطاعت کامل از حامی اسرائیل نیست، بلکه مستلزم ایجاد تعادل میان راهبرد ملی و اصول سیاسی اسرائیل و «اطمینان از این بود که ما هرگز اقداماتی افراطی و فراتر از حد معقول انجام ندهیم؛ اقداماتی که از چارچوب آنچه دوستان اسرائیل میتوانند بپذیرند، خارج باشد».
جنگ ایران و تضعیف یکی از مبانی راهبردی اتحاد آمریکا و اسرائیل
بااینحال، به گفته پیتر ولش، سناتور ایالت ورمانت، جنگ با ایران این تصور را که اسرائیلِ مجهز به تسلیحات آمریکایی برای تضمین جریان نفت در خاورمیانهای بیثبات ضروری است، از بین برده است.
ولش میافزاید: «نتانیاهو رئیسجمهور احمق ما را متقاعد کرد وارد جنگی احمقانه با ایران شود و حالا معلوم شده است که بزرگترین تهدید برای نفت ما، نتانیاهو است که ترامپ را به جنگی کشاند که تنگه هرمز را بست.»
برخی دیگر معتقدند هنوز زود است که شکاف کنونی در روابط آمریکا و اسرائیل را دائمی تلقی کنیم.
مناخیم بگین، نخستین نخستوزیر اسرائیل از حزب لیکود، حزبی که نتانیاهو نیز به آن تعلق دارد، زمانی شکایت کرده بود که رونالد ریگان، رئیسجمهور وقت آمریکا، با اسرائیل مانند یک «دولت دستنشانده» رفتار میکند. او همچنین در سال ۱۹۸۱ بخشهایی از دولت آمریکا را به یهودستیزی متهم کرده بود.
در اواخر قرن گذشته نیز جورج اچ. دبلیو. بوش، رئیسجمهور آمریکا، به دلیل گسترش شهرکسازی اسرائیل، ارائه تضمینهای وام به ارزش میلیاردها دلار را به تعویق انداخت.
گفته میشود بیل کلینتون، جانشین او در کاخ سفید، پس از دیداری نهچندان سازشجویانه با نتانیاهو، با عصبانیت فریاد زده بود: «اینجا کدامیک از ما ابرقدرت لعنتی است؟»
اما پس از بازگشت نتانیاهو به قدرت در سال ۲۰۰۹ و همپیمانی او با جمهوریخواهان، روابط آمریکا و اسرائیل بهتدریج رنگوبویی حزبیتر به خود گرفت.
سخنرانی نتانیاهو علیه توافق هستهای ایران؛ نقطه عطف شکاف با دموکراتها
بزرگترین شکاف در سال ۲۰۱۵ رخ داد؛ زمانی که نتانیاهو در کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان سخنرانی کرد و تلاشهای باراک اوباما برای دستیابی به توافقی با هدف محدود کردن تواناییهای هستهای تهران را مورد حمله قرار داد.
این اقدام خشم دولت اوباما را برانگیخت؛ دولتی که در ادامه، همراه با دیگر قدرتهای جهانی توافقی را امضاء کرد که در ازای کاهش تحریمها، محدودیتهای سختگیرانهای بر برنامه هستهای ایران اعمال میکرد.
ترامپ سرانجام این توافق را لغو کرد؛ اقدامی که رضایت نتانیاهو را به همراه داشت.
مقامها میگویند مانورهای سیاسی نخستوزیر اسرائیل، آسیبهایی ماندگار به روابط این رژیم در واشنگتن وارد کرد.
هنگامی که نتانیاهو آخرین بار در سال ۲۰۲۴ در کنگره سخنرانی کرد، حدود ۵۰ نماینده دموکرات این مراسم را تحریم کردند یا سالن را ترک کردند.
یکی از مقامهای ارشد پیشین اسرائیل درباره سخنرانی سال ۲۰۱۵ میگوید: «این یک اشتباه محاسباتی بسیار بزرگ بود... اگر میخواهید روابط خوبی با دولت داشته باشید، دولت را دور نمیزنید تا مستقیماً به کنگره بروید. چنین کاری را اصلاً نباید انجام داد.»
هشدار سفیر پیشین اسرائیل درباره تشدید تنش با اوباما
مایکل اورن، که در سالهای نخست ریاستجمهوری اوباما سفیر اسرائیل در ایالات متحده بود، میگوید به نتانیاهو هشدار داده بود که با تحریک و رویارویی با رئیسجمهور آمریکا، اوضاع را وخیمتر نکند.
اوباما در نخستین سخنرانی مهم خود درباره سیاست خارجی، آشکارا خواستار تشکیل کشور فلسطین شده بود.
اورن، که تاریخنگار نیز هست، میافزاید روندی بلندمدتتر نیز در این میان نقش داشته است.
همسویی اسرائیل با آمریکا در جنگ سرد و آغاز تزلزل حمایت غرب
اسرائیل با همسو شدن با آمریکا در دوران جنگ سرد، در شرایطی که سوریه و برخی دیگر از کشورهای منطقه متحد اتحاد جماهیر شوروی بودند، جایگاه خود را بهعنوان پایگاهی راهبردی و ضروری برای ایالات متحده در خاورمیانه تثبیت کرد.
اما با حرکت سیاست داخلی اسرائیل به سمت راست و به خطر افتادن یکی از منافع راهبردی غرب، یعنی تشکیل کشور فلسطین، حمایت کشورهای غربی از اسرائیل بهتدریج متزلزل شد.
مایکل اورن میگوید: «تمام این تحولات بخشی از روندی بوده است که اکنون شاهد رسیدن آن به نقطه اوج هستیم.»
دور بعدی
برای دههها، لابی حامی اسرائیل در ایالات متحده و روابط دفاعی میان دو کشور، از پایههای اصلی حفظ این اتحاد بودهاند.
اما اکنون بسیاری از شرایط تغییر کرده است.
آیپک، بزرگترین گروه لابی حامی اسرائیل که مدتها از نفوذ قابلتوجهی در کنگره آمریکا برخوردار بوده است، براساس دادههای سازمان غیرانتفاعی «اوپنسیکرتس» (OpenSecrets.org)، که جریان پول در سیاست آمریکا را رصد میکند، از طریق بازوی اصلی تأمین مالی خود، موسوم به «پروژه دموکراسی متحد» (United Democracy Project)، حدود ۷۰ میلیون دلار در انتخابات میاندورهای هزینه کرده است.
این نهاد که به اختصار UDP نامیده میشود، حدود نیمی از این منابع مالی را در ایالت میشیگان هزینه کرد؛ جایی که عبدال السید، سناتور منتخب دموکرات و از منتقدان سرسخت اسرائیل، به پیروزی رسید. دیگر نامزدهای شناختهشدهای که آیپک با آنها مخالفت کرده بود نیز در انتخابات پیروز شدند.
آیپک هفته گذشته اعلام کرد که بیش از ۲۴۵ نفر از نامزدهای مورد حمایتش در رقابتهای انتخاباتی پیروز شدهاند، هرچند ۱۰ درصد از آنها در آنچه این سازمان «انتخابات موجی» توصیف کرد، شکست خوردهاند.
این سازمان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس افزود: «جامعه ما حمایت خود را از دموکراتها و جمهوریخواهانی افزایش خواهد داد که معتقدند مشارکت قدرتمند با اسرائیل به حفظ امنیت هر دو کشور کمک میکند، صلح و ثبات را پیش میبرد، ارزشهای دموکراتیک را ترویج میکند و از طریق تجارت و نوآوری، موجب رشد اقتصاد ما میشود.»
بااینحال، برخی از حامیان آمریکایی اسرائیل معتقدند آیپک با هزینهکرد تهاجمی در کارزارهای انتخاباتی و حملات علنی خود، از حد فراتر رفته است.
یکی از ناظران که برای پرهیز از انتقاد علنی از سازمانی که عموماً با آن همنظر است، خواست نامش فاش نشود، میگوید: «به نظرم آنها هرگز نباید شیوه فعالیت قبلی خود را تغییر میدادند.»
او افزود که بهتر بود آیپک همچنان «در سایه» باقی میماند.
مایکل ماکوفسکی، مدیرعامل اندیشکده حامی اسرائیل «جینسا» (JINSA)، میگوید: «واضح است که این انتخابات برای جامعه حامی اسرائیل انتخابات خوبی نبود.»
او میافزاید که این نتیجه، حامیان اسرائیل را ملزم به «بازنگری عمیق در عملکرد خود» میکند تا مشخص شود «در کجا اشتباه کردهاند».
اظهارات ترامپ درباره کمکهای نظامی و افزایش نارضایتی از اسرائیل
اظهارات ترامپ درباره کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل، که درست همزمان با حضور رأیدهندگان آمریکایی در پای صندوقهای رأی مطرح شد، ظاهراً نشاندهنده آگاهی او از افزایش احساسات ضداسرائیلی بود؛ از جمله این دیدگاه که اتحاد آمریکا و اسرائیل دستکم تا حدی در وقوع جنگ ایران نقش داشته است.
اما اگر هدف از این اظهارات جلب آرای بیشتر بود، این تلاش ناکام ماند.
برخی جمهوریخواهان نیز تردید دارند که رئیسجمهور آمریکا، که به بیان اظهاراتی شهرت دارد که حتی دستیاران نزدیکش را غافلگیر میکند، به طرحی که در شبکه فاکسنیوز اعلام کرد، پایبند بماند.
داگ های، استراتژیست جمهوریخواه، میگوید: «ترامپ گاهی فقط حرفهایی میزند و بعد آنها را عملی نمیکند.»
تأثیر قطع یا متوقف کردن کمکهای آمریکا به اسرائیل، در سالهای اخیر موضوع بحثهای داغی میان دموکراتها بوده است؛ بهویژه در شرایطی که لیبرالهای آمریکایی در واکنش به تصاویر رنج و ویرانی ناشی از جنگ اسرائیل در غزه، بیش از پیش از سیاستهای این رژیم فاصله گرفتهاند.
ارتشهای آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ ایران هماهنگی نزدیکی داشتهاند و مقامهای آمریکایی میگویند اسرائیل اطلاعات ارزشمندی درباره منطقه در اختیار واشنگتن قرار میدهد.
از سوی دیگر، به دلیل ساختار کمکهای نظامی آمریکا، اسرائیل بخش عمده پولی را که از ایالات متحده دریافت میکند، صرف خرید تسلیحات ساخت آمریکا میکند.
مشاوران تندروتر جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکا، استدلال میکردند که محدود کردن کمکهای واشنگتن در جریان عملیات نظامی اسرائیل، تأثیری بر رفتار این رژیم نخواهد داشت.
در مقابل، مشاوران دیگری، از جمله کارشناسان حقوق بشر و خاورمیانه در وزارت خارجه آمریکا، به نمونههایی در گذشته اشاره میکردند که رهبران اسرائیل در مواجهه با تهدید به کاهش کمکهای بزرگترین حامی مالی خود، مسیرشان را تغییر داده بودند.
اتهام یهودستیزی علیه منتقدان روابط آمریکا و اسرائیل
دولت اسرائیل و حامیان آن در واشنگتن بهطور معمول انتقادها از روابط دو کشور در آمریکا را ناشی از یهودستیزی میدانند؛ حتی زمانی که منتقدان خود از یهودیان آمریکایی باشند.
اورن معتقد است جیدی ونس، با متهم کردن نتانیاهو به کشاندن ترامپ به جنگ با ایران، «یکی از کلیشههای یهودستیزانه را تکرار کرده است؛ این تصور که یهودیان بهنوعی غیریهودیان بیگناه را فریب میدهند تا برخلاف میل خود دست به اقداماتی بزنند».
بااینحال، اکثریت یهودیان آمریکایی از مدتها پیش به حزب دموکرات رأی دادهاند؛ روندی که حتی با وجود حمایت این حزب از منتقدان سرسخت اسرائیل، از جمله عبدال السید و زهران ممدانی، شهردار نیویورک، ادامه یافته است.
نظرسنجی ماه ژوئیه مرکز پژوهشی پیو (Pew Research Center) نشان داد که ۶۲ درصد آمریکاییها دیدگاهی منفی نسبت به دولت اسرائیل دارند؛ آماری که شامل اکثریت قاطع دموکراتها میشود.
براساس این نظرسنجی، اکنون اکثریت جمهوریخواهان ۴۹ ساله و جوانتر نیز دیدگاهی منفی نسبت به دولت اسرائیل دارند.
همچنین نظرسنجی مؤسسه گالوپ در ماه فوریه نشان داد که برای نخستین بار، شمار آمریکاییهایی که با فلسطینیها ابراز همدردی میکنند، از کسانی که با اسرائیلیها همدردی دارند، بیشتر شده است.
ایهود اولمرت میگوید: «تضعیف جایگاه اسرائیل در افکار عمومی آمریکا، نهتنها در میان دموکراتها، بلکه حتی در میان خود یهودیان، صرفاً نتیجه تحولات اخیر در ایران نیست؛ این روند از غزه آغاز شد.»
آیا تغییر دولت در اسرائیل میتواند روابط با واشنگتن را ترمیم کند؟
این تحولات پرسشی را مطرح میکند: اگر گادی آیزنکوت، که در حال حاضر برای تشکیل ائتلافی با هدف کنار زدن نتانیاهو تلاش میکند، نخستوزیر آینده اسرائیل شود، آیا این رژیم میتواند روابط خود را با کاخ سفید بازسازی کند؟
برخی به چنین احتمالی امیدوارند.
جرمی ایساخاروف، دیپلمات پیشین اسرائیل در آمریکا، میگوید: «اگر دولت جدیدی با رویکردی تازه روی کار بیاید و آشکارا نشان دهد که رویکرد نتانیاهو را در قبال امنیت ملی یا روابط ما با ایالات متحده دنبال نمیکند و خواهان بازسازی رابطهای فراحزبیتر است، فکر میکنم بتوان این روند را معکوس کرد.»
اورن معتقد است آیزنکوت میتواند با متوقف کردن گسترش شهرکسازی و مهار شهرکنشینان یهودی که با خشونت مورد تأیید دولت، فلسطینیها را از زمینهایشان در کرانه باختری بیرون میرانند، برای بازگرداندن دستکم بخشی از حمایت غرب تلاش کند.
اورن میگوید: «او میتواند آشکارا چیزی را بیان کند که مدتهاست گفته نشده است: ما به دنبال صلح هستیم و به صلح علاقهمندیم.»
بااینحال، این سفیر پیشین معتقد است اقداماتی که اسرائیل میتواند برای مقابله با تغییر جهت افکار عمومی و فضای سیاسی انجام دهد، محدودیتهایی دارد.
او تأکید میکند که صرفنظر از اینکه چه کسی رهبر آینده اسرائیل شود، «ما نمیتوانیم سیاست امنیتی بنیادین خود را تغییر دهیم؛ هیچکس از لبنان عقبنشینی نخواهد کرد و هیچکس نیز از غزه خارج نخواهد شد».
انتخابات آینده آمریکا؛ معیاری برای سنجش عمق تغییر روابط با اسرائیل
در طرف آمریکایی، آرون دیوید میلر، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا که اکنون در بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی فعالیت میکند، از هماکنون به دور بعدی انتخابات و فشارهایی توجه دارد که این رقابتها بر سیاستمداران وارد خواهد کرد.
او میپرسد: «نامزدهای دموکرات ریاستجمهوری باید درباره مسأله اسرائیل از چه محورهای گفتاری استفاده کنند؟»
میلر میافزاید: «وقتی این مواضع را ببینید... کمکم متوجه خواهید شد که روابط آمریکا و اسرائیل تا چه اندازه تغییر کرده است.»