به گزارش جماران، محمدجواد لاریجانی، رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی در نشست صلاح هسته ای که به همت بسیج دانشجویی دانشگاه شریف در این دانشگاه برگزار شد، طی سخنانی ضمن گرامیداشت یاد امام شهید اظهار داشت: خیلی از زوایای زندگی امام شهید و حکمت‌هایی که به کشور ما و به جهان اسلام کردند هنوز برای ما شناخته شده نیست. اینکه این مرد چه خدمات بزرگ برای توسعه علمی فنی و همچنین ساختار مردم در کشور کرد.
وی گفت: یکی از ایده های بسیار خوب امام شهید مسئله و مفهوم بصیرت بود همون طوری که مفهوم تاریخ مطرح کرد ایشان دارای مبانی خاصی در این قسمت‌ها بودند. مثلاً در فهم قرآن صحبت‌هایی که قبل از انقلاب داشتن و بعد از انقلاب نشان دهند نگرش خاص ایشان در فهم قرآن است.
تأکید بر بصیرت در تحلیل شرایط و تشخیص وظیفه در هر مقطع
لاریجانی با اشاره به تاریخ کربلا و ضرورت شناخت علت‌ها و درس‌های قیام امام حسین(ع) اظهار داشت: گاهی وقتی تاریخ کربلا را می‌خوانیم، احساس می‌کنیم همین امروز نیز در وضعیتی قرار داریم که باید علت‌ها و درس‌های آن قیام را به‌درستی بشناسیم و از آن بهره بگیریم.
وی یکی دیگر از مفاهیم مورد تأکید را بصیرت دانست و گفت: بصیرت ریشه قرآنی دارد و ما باید دینداری خود را بر مبنای بصیرت شکل دهیم. در فتنه‌ها و شرایط مختلف، بصیرت کلیدی برای شناخت درست حوادث و انجام اقدامات متناسب با آن است.
وی با بیان اینکه بصیرت چهار جزء مهم دارد، افزود: نخستین جزء، فهم درست از وضعیت است. ما در شرایط و وضعیت‌های مختلفی زندگی می‌کنیم و باید تصویری دقیق، واقع‌بینانه و درست از شرایط داشته باشیم. اشتباهات محاسباتی نیز معمولاً از همین مرحله، یعنی فهم نادرست وضعیت، شکل می‌گیرد. واقع‌بینی یکی از ارکان مهم بصیرت است و باید شرایط خود را به‌دقت بشناسیم. برداشت‌های محفلی یا تحلیل‌هایی که صرفاً به دلیل تکرار زیاد، پذیرفته شده‌اند، لزوماً به معنای بصیرت نیستند؛ به‌ویژه اینکه پدیده‌های اجتماعی و بین‌المللی پیچیدگی‌ها و فراز و نشیب‌های خاص خود را دارند.
لاریجانی ادامه داد: دومین جزء بصیرت این است که هرگز مقاصد عالی و اهداف اصلی خود را فراموش نکنیم. سختی‌های مسیر نباید موجب نوسان و انحراف ما از مسیر حرکت شود.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی سومین جزء بصیرت را تشخیص وظیفه در هر وضعیت عنوان کرد و گفت: باید بدانیم در هر شرایطی چه وظیفه‌ای بر عهده داریم و چه کاری باید انجام دهیم. چهارمین جزء نیز قیام برای انجام وظیفه در زمان مناسب و به اندازه لازم است؛ یعنی نه زودتر و نه دیرتر و نه بیشتر و نه کمتر از آنچه وظیفه اقتضا می‌کند. انسان بصیر کسی است که شرایط را به‌درستی می‌شناسد، وظیفه خود را تشخیص می‌دهد و در زمان مناسب برای انجام آن اقدام می‌کند.
وی در ادامه با طرح این پرسش که واقعاً در چه وضعیتی قرار داریم، اظهار داشت: انقلاب اسلامی یکی از حوادث بزرگ تاریخی در اواخر قرن بیستم بود. شاید سن و سال بسیاری از شما اجازه نداده باشد که آن دوران را به چشم دیده باشید، اما انقلاب اسلامی حادثه‌ای بسیار عظیم بود که پیش از پیروزی آن نیز جریان‌ها و تحولات متعددی شکل گرفته بود.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی با اشاره به فضای دانشگاه در آن مقطع افزود: در آن زمان، فعالیت‌های سیاسی گسترده‌ای در دانشگاه جریان داشت و گروه‌های مختلفی از جمله سازمان مجاهدین خلق، کمونیست‌ها و طیف‌های مختلف جریان‌های کمونیستی در دانشگاه حضور داشتند.
وی در ادامه با اشاره به چالش‌های پیش روی انقلاب اسلامی از ابتدای شکل‌گیری تاکنون اظهار داشت: ما باید نگاهی به شرایط اجتماعی و واقعیت‌هایی که در آن قرار داریم داشته باشیم و در کنار آن، نگاهی نیز به بیرون از این فضا بیندازیم و ببینیم مسائل و چالش‌های ما چه بوده است. من به‌عنوان فردی که از ابتدای انقلاب حضور داشته‌ام، می‌توانم درباره چالش‌هایی که تاکنون با آن مواجه بوده‌ایم، برای شما صحبت کنم.
لاریجانی نخستین چالش انقلاب اسلامی را چالش کارآمدی دانست و گفت: همه ما علاقه‌مند بوده‌ایم و هستیم که کارهای خوبی انجام دهیم، اما اینکه این کارها را چگونه و با چه کیفیتی به انجام برسانیم، اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی با اشاره به شیوه مدیریت در سال‌های ابتدایی انقلاب افزود: در اوایل انقلاب، نوعی مدیریت با رویکرد «بزن، درستش کن و برو» وجود داشت. این شیوه مدیریت در شرایط خاص آن دوران تا حدودی پاسخگو بود، اما به‌تدریج مشخص شد که به یک مدیریت دقیق‌تر و جزئی‌نگر نیز نیاز داریم تا بتوانیم سطح کارآمدی را افزایش دهیم.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی با تأکید بر اهمیت مفهوم کارآمدی تصریح کرد: مفهوم کارآمدی موضوع بسیار مهمی است. به همین دلیل، حدود 32 یا 33 سال پیش کتابی با عنوان «حکومت، مشروعیت و کارآمدی» نوشتم. در آن زمان چهار نظریه را در این زمینه بررسی کردم؛ چراکه احساس می‌کردم باید به مسئله کارآمدی توجه جدی‌تری داشته باشیم.
لاریجانی ادامه داد: ما علاقه‌مندیم کار کنیم و برای کشورمان تلاش کنیم، اما در کنار این علاقه و انگیزه، باید بدانیم چگونه کارها را بهتر انجام دهیم. بنابراین، چالش کارآمدی از ابتدای انقلاب تاکنون وجود داشته و همچنان نیز با آن مواجه هستیم. البته در برخی حوزه‌ها وضعیت بهتر شده، اما در بخش‌هایی همچنان مشکلاتی وجود دارد و این مسئله یکی از ویژگی‌های واقعیت اجتماعی ما در مسیر پیشرفت و تحولات انقلاب اسلامی است.
وی با اشاره به تفاوت رویکرد جمهوری اسلامی ایران و طرف مقابل در رعایت موازین اخلاقی و انسانی در جنگ اظهار داشت: آن‌ها در جنگ با ما هیچ خط قرمز اخلاقی و انسانی برای خود قائل نیستند، اما ما برخلاف آن‌ها، حتی در سخت‌ترین شرایط جنگی نیز خطوط قرمز محکم و مشخصی داریم.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی افزود: احکام فقهی پیرامون سلاح هسته‌ای نیز در چارچوب همین قاعده‌مندی و ضوابط حاکم بر تصمیمات ما مطرح می‌شود، اما این قاعده‌مند بودن به معنای دست‌بسته بودن ما نبوده و نیست. ما می‌جنگیم، اما قرار نیست مانند وحوش غربی همه را از بین ببریم؛ جنگ ما مبتنی بر قواعد و ضوابط مشخصی است.
لاریجانی با اشاره به جایگاه فتوای رهبر انقلاب درباره سلاح هسته‌ای تصریح کرد: فتوای حضرت امام درباره سلاح هسته‌ای یکی از شاهکارهای فقه شیعه است. امام شهید ما نیز در برخی حوزه‌های فقهی، انصافاً مجتهدی صاحب‌فهم و دارای ایده‌های بسیار ناب بود و این حوزه از تخصص‌های ایشان به شمار می‌رفت.
وی با تأکید بر اینکه قدرت نظامی صرفاً به سلاح اتمی محدود نمی‌شود، گفت: فناوری‌های گوناگونی در این زمینه قابل استفاده است و کاربرد دانش هسته‌ای در صنعت نظامی نیز به ساخت بمب محدود نمی‌شود، بلکه راه‌های مختلفی برای بهره‌گیری از این دانش در حوزه نظامی وجود دارد.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی ادامه داد: استراتژی ما برای ایجاد بازدارندگی و دور کردن سایه جنگ از کشور، به مؤلفه‌هایی نیاز دارد که باید از هم‌اکنون برای دستیابی به آن‌ها حرکت کنیم. نامحدود شدن برد تسلیحات، همان‌طور که رهبر معظم انقلاب نیز فرمودند، یکی از این مؤلفه‌هاست. برای دستیابی به چنین قابلیت‌هایی، توانایی فنی لازم وجود دارد و حتی دانش و توان فنی ساخت بمب اتم نیز در اختیار ماست.
لاریجانی با اشاره به شرایط ماه‌های گذشته و تهدیدهای نظامی علیه کشور افزود: در ماه‌های اخیر دو سایه سنگین بر کشور حاکم شده است که یکی از آن‌ها سایه جنگ است؛ جنگی به‌شدت خشن که در گفتار و عمل، بر تهدید، نابودی و ترور تأکید دارد و سایه بسیار سنگینی بر کشور ایجاد کرده است.
وی تصریح کرد: آمریکایی‌ها و دولت‌های غربی، به‌ویژه ایالات متحده با همراهی کشورهای غربی، به‌دنبال تحقق چیزی هستند که به تعبیر رهبر شهید، قصد بلعیدن ما را دارند. بنابراین، ما باید به لقمه‌ای خاردار تبدیل شویم تا کسی نتواند به‌راحتی ما را ببلعد.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی با اشاره به ضرورت توسعه صنایع هسته‌ای با رویکرد دفاعی خاطرنشان کرد: در همین راستا، توسعه صنایع هسته‌ای و استفاده از ظرفیت‌های آن در حوزه دفاعی، موضوعی قابل توجه است. البته این مسئله لزوماً به معنای ساخت بمب نیست؛ چراکه می‌توان از صنایع هسته‌ای در حوزه‌های دفاعی دیگری، از جمله پیشران‌ها، نیز استفاده کرد.
لاریجانی با اشاره به نمونه‌هایی از کاربرد فناوری هسته‌ای در صنایع نظامی گفت: برای مثال، روسیه موشک‌هایی دارد که با سوخت اتمی حرکت می‌کنند و می‌توانند به هر نقطه‌ای از جهان برسند. برای دستیابی به چنین قابلیت‌هایی نیز روش‌های مختلفی وجود دارد.
وی با اشاره به پیام رهبر انقلاب به فرماندهان درباره ضرورت تقویت بازدارندگی اظهار کرد: رهبر انقلاب در پیام خود به فرماندهان اعلام کردند که برای دور کردن سایه جنگ باید بازدارندگی ایجاد کنیم و بلافاصله نیز درباره ضرورت شکل‌گیری نوعی بازدارندگی پایدارتر سخن گفتند.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی ادامه داد: من از تعبیر «اجتناب مطلق» استفاده کردم. منظور از مطلق این است که بازدارندگی باید در طول زمان استمرار و پایداری بیشتری داشته باشد؛ به‌گونه‌ای که کشورها دیگر جرئت نکنند با یک اقدام به‌اصطلاح ساده، دست به چنین اقداماتی بزنند.
لاریجانی با بیان اینکه تحقق چنین سطحی از بازدارندگی به توانمندی‌های فراتر از امکانات فعلی نیاز دارد، گفت: بازدارندگی پایدار ابعاد مختلفی را در بر می‌گیرد و یکی از این ابعاد، حذف محدودیت‌های جغرافیایی است. اکنون آمریکا بار دیگر پایگاه‌های خود را در اروپا جابه‌جا می‌کند و آرایش نظامی آن‌ها را تغییر می‌دهد.
وی افزود: برد برخی از موشک‌های ما در حال حاضر به بسیاری از پایگاه‌های آمریکا در اروپا می‌رسد. به نظر من، دیه‌گو گارسیا را نیز می‌توان به‌راحتی در همین چارچوب قرار داد. این‌ها ظرفیت‌هایی هستند که اکنون در اختیار داریم، اما با وجود این، برای دستیابی به بازدارندگی مطلق کافی نیستند و باید برای تحقق آن به‌دنبال راهکارهای دیگری باشیم.
رییس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه اظهاراتش را نباید به‌عنوان موضع رسمی نظام تلقی کرد، گفت: از من درباره نظر مدون نظام سؤال نکنید. من در جایگاهی نیستم که در این زمینه از موضع نظام صحبت کنم.
لاریجانی در ادامه با اشاره به دلایل مخالفت خود با برجام اظهار کرد: یکی از دلایل مخالفت من با برجام نیز این بود که معتقد بودم ما اساساً باید به توانمندی هسته‌ای مجهز شویم؛ چراکه بهای آن را پرداخته‌ایم.
وی با اشاره به اقدامات خصمانه آمریکا و کشورهای غربی علیه ایران تصریح کرد: چه اقداماتی قرار بود علیه ما انجام دهند که انجام ندادند؟ آن‌ها هر جنایتی را که می‌توانستند، در حق ما مرتکب شدند؛ بدترین تحریم‌های اقتصادی را اعمال کردند، رهبر ما را به شهادت رساندند، علمای ما را شهید کردند، مراکز مهم صنعتی کشور را هدف قرار دادند و دانشمندان ما را به شهادت رساندند. بنابراین، اکنون دیگر از چه چیزی باید خجالت بکشیم؟