به گزارش «سرویس بین‌الملل جماران»، وب‌سایت «امواج مدیا» در گزارشی به آینده حضور نظامی ترکیه در عراق، هم‌زمان با روند خروج نیروهای حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) و خلع سلاح بخشی از گروه‌های مسلح در سنجار، پرداخته است.
خروج نیروهای حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) از مواضعی در ترکیه و مناطق مرزی اقلیم کردستان عراق در اکتبر ۲۰۲۶، بحث درباره آینده پایگاه‌های نظامی ترکیه را تشدید کرده است.
آنکارا حضور نظامی خود را با تهدید پ.ک.ک و ناتوانی بغداد در مقابله با این گروه توجیه می‌کند. اکنون با عقب‌نشینی پ.ک.ک، این پرسش مطرح است که آیا ترکیه نیز نیروهایش را خارج خواهد کرد یا خیر. پاسخ به این پرسش، به سرنوشت سلاح‌های پ.ک.ک، وضعیت نیروهای باقی‌مانده و توانایی دولت عراق برای تأمین امنیت مناطق مرزی بستگی دارد.
روند صلح ترکیه و پ.ک.ک و ابهام درباره سرنوشت نیروهای این گروه
از اکتبر ۲۰۲۴، آنکارا و پ.ک.ک در چارچوب ابتکار «ترکیه عاری از تروریسم» وارد روند صلح شده‌اند.
پ.ک.ک در ۸ اکتبر اعلام کرد چهار موضع تونلی خود را در کوه متینا در استان دهوک تخلیه کرده است. این گروه با اشاره به قانون مصوب پارلمان ترکیه درباره انحلال پ.ک.ک، مدعی شد که عقب‌نشینی‌اش دیگر بهانه تهدید مسلحانه را از آنکارا می‌گیرد.
با این حال، پ.ک.ک مشخص نکرده است که نیروهایش به کجا منتقل شده‌اند، سلاح‌هایشان چه سرنوشتی خواهد داشت و آیا فعالیت خود در عراق را متوقف خواهند کرد یا خیر.
استقرار نیروهای ترکیه در مواضع تخلیه‌شده پ.ک.ک
گزارش‌های ۱۲ و ۱۸ اکتبر حاکی از آن بود که نیروهای ترکیه، نه پیشمرگه‌های اقلیم کردستان، مواضع تخلیه‌شده را در اختیار گرفته‌اند.
در صورت صحت این گزارش‌ها، خروج پ.ک.ک الزاماً به کاهش حضور نظامی منجر نشده، بلکه ممکن است تنها به معنای جایگزینی یک نیروی مسلح با نیرویی دیگر باشد.
یاشار گولر، وزیر دفاع ترکیه، نیز ۲۰ اکتبر اعلام کرد که نیروهای کشورش تا زمانی که امنیت مرزها تأمین‌شده تلقی نشود، در عراق باقی خواهند ماند.
یک مقام امنیتی ترکیه نیز مدعی شد که بغداد در گذشته برای مقابله با پ.ک.ک اقدام کافی نکرده است.
توافق بغداد و آنکارا درباره واگذاری پایگاه بعشیقه
توافق بر سر پایگاه بعشیقه در شمال‌شرق موصل می‌تواند نشانه‌ای از تغییر باشد.
رجب طیب اردوغان و علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در ۲۳ سپتامبر درباره واگذاری این پایگاه به نیروهای عراقی توافق کردند.
ترکیه در سال ۲۰۱۵ این پایگاه را برای پشتیبانی از نیروهای محلی مقابله‌کننده با داعش ایجاد کرده بود.
با این حال، واگذاری بعشیقه به بازگشت اقتدار دولت عراق به سنجار در استان نینوا، نزدیک مرز سوریه، پیوند خورده است؛ منطقه‌ای که نیروهای مقاومت سنجار، مرتبط با پ.ک.ک، در آن فعالیت دارند.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، خلع سلاح پ.ک.ک و گروه‌های وابسته به آن، به‌ویژه در سنجار، را از شروط کاهش حضور نظامی ترکیه دانسته است.
مقام‌های عراقی در ۲۶ اکتبر اعلام کردند که نیروهای مقاومت سنجار خلع سلاح و در ارتش عراق ادغام خواهند شد.
با این حال، پایگاه‌های ترکیه در مناطق مرزی اقلیم کردستان وضعیت متفاوتی دارند. آنکارا از سال ۲۰۱۹ و آغاز عملیات موسوم به «پنجه»، شبکه‌ای از مواضع نظامی در این مناطق ایجاد کرده است.
بعشیقه به دلیل فاصله از خط مقدم درگیری، احتمالاً آسان‌تر از پایگاه‌های مرزی واگذار می‌شود.
تأکید بغداد بر حاکمیت عراق در پرونده سنجار
بغداد بر عراقی‌بودن پرونده سنجار تأکید دارد.
صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، در ۱۶ اکتبر اعلام کرد که حل این مسئله بر عهده عراقی‌هاست.
او همچنین گفت ارتش ترکیه در ۳۰ ژوئن مسئولیت برخی پایگاه‌ها را به دولت عراق واگذار خواهد کرد.
بر اساس برخی گزارش‌ها، بیشتر نیروهای پ.ک.ک پس از تأیید خلع سلاح می‌توانند به ترکیه بازگردند، اما حدود ۲۳۰ رهبر ارشد از این روند مستثنا هستند و احتمالاً در منطقه‌ای امن در سلیمانیه مستقر خواهند شد.
این مسئله نشان می‌دهد که حتی با پیشرفت روند صلح، وضعیت بخشی از نیروها در عراق حل‌نشده باقی می‌ماند.
پیوند خروج نیروهای ترکیه با خلع سلاح گروه‌های شیعی عراق
پرونده حضور نظامی ترکیه در عراق با موضوع خلع سلاح گروه‌های شیعی این کشور نیز گره خورده است.
کتائب سیدالشهدا در ۲۹ اوت، خروج نیروهای ترکیه و پ.ک.ک را شرط خلع سلاح خود اعلام کرد.
هادی العامری، رهبر سازمان بدر، نیز روز بعد خواستار خروج نیروهای ترکیه و خلع سلاح گروه‌هایی شد که از خاک عراق، کشورهای همسایه را تهدید می‌کنند.
یک مقام پیشین عراقی به امواج مدیا گفته است که برخی گروه‌های شیعی پس از حل پرونده پ.ک.ک، فشارها برای خروج نیروهای ترکیه را افزایش خواهند داد.
چنین وضعیتی، دولت زیدی را میان مطالبات گروه‌های داخلی و روابط با آنکارا قرار می‌دهد.
در عین حال، خروج نیروهای خارجی به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که گروه‌های عراقی نیز سلاح‌های خود را تحویل دهند.
آینده حضور نظامی ترکیه در عراق؛ وابسته به امنیت مرزها و سرنوشت پ.ک.ک
در مجموع، عقب‌نشینی پ.ک.ک به‌خودی‌خود خروج ترکیه را رقم نمی‌زند، اما می‌تواند توجیه ادامه استقرار نیروهای این کشور را تضعیف کند.
تحقق کاهش حضور نظامی ترکیه به اجرای توافق بعشیقه، تعیین تکلیف سلاح‌ها و نیروهای پ.ک.ک و توانایی بغداد در تأمین امنیت مناطق مرزی وابسته است.
اگر دولت عراق نتواند مسئولیت حفظ امنیت را بر عهده بگیرد، آنکارا همچنان دلایل لازم برای حفظ پایگاه‌های خود را مطرح خواهد کرد.
در مقابل، واگذاری موفق پایگاه بعشیقه ممکن است الگویی برای تغییر وضعیت سایر پایگاه‌های نظامی ترکیه در خاک عراق فراهم کند.