حذف نام ۱۳۰ میلیون نفر از فهرست رأی‌دهندگان هند، موجی از اعتراضات را علیه دولت نارندرا مودی برانگیخته است؛ اعتراضاتی که با فراخوان جنبش نسل زد برای تجمع در پایتخت، به استقرار گسترده نیروهای پلیس، بازداشت شماری از فعالان و تعطیلی ۴۵ ایستگاه مترو در دهلی‌نو انجامیده و نگرانی‌ها درباره سلامت انتخابات و استقلال کمیسیون انتخابات این کشور را تشدید کرده است.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، روزنامه «نیویورک‌تایمز» در گزارشی به بررسی اعتراضات گسترده در هند علیه بازنگری در فهرست رأی‌دهندگان، برخورد نیروهای امنیتی با معترضان و نقش جنبش نسل زد در سازماندهی این اعتراضات پرداخت و با اشاره به حذف نام ۱۳۰ میلیون نفر از فهرست رأی‌دهندگان و افزایش فشارها بر دولت نارندرا مودی نوشت: روز شنبه، هم‌زمان با تلاش معترضان برای برگزاری تجمعی در مرکز دهلی‌نو در اعتراض به بازنگری گسترده در فهرست رأی‌دهندگان هند، پلیس با اتخاذ تدابیر امنیتی فوق‌العاده، پایتخت این کشور را به دژی مستحکم تبدیل کرد.
شمار زیادی از مأموران پلیس در محل تجمع مستقر شدند و موانع بلند زردرنگی را در اطراف آن برپا کردند. همچنین شماری از معترضان در حبس خانگی قرار گرفته‌اند، حرکت قطارهای عازم دهلی‌نو لغو شده و مقام‌های مسئول دستور تعطیلی ۴۵ ایستگاه مترو را صادر کرده‌اند.
این اعتراضات به فراخوان جنبشی از جوانان «نسل زد» موسوم به «حزب کوک‌روچ جانتا» (Cockroach Janta Party یا C.J.P) شکل گرفته است. تجمع روز شنبه در ادامه یک هفته اعتراضات روزانه سیاستمداران مخالف دولت و چندین گروه فعال مدنی برگزار می‌شود؛ گروه‌هایی که انتظار می‌رود با وجود ممنوعیت اعلام‌شده از سوی پلیس، به معترضان بپیوندند.
این جنبش در بیانیه‌ای اعلام کرد که سه تن از رهبران اصلی آن، از جمله «آبهیجیت دیپکه»، بنیان‌گذار گروه، صبح شنبه هنگام فرود هواپیمایشان در دهلی‌نو از سوی پلیس بازداشت شده‌اند. حزب کوک‌روچ جانتا همچنین ویدئویی منتشر کرد که «مهر پارسیچا»، سخنگوی این جنبش جوانان، هنگام بازداشت خود به دست پلیس ضبط کرده بود.
تحولات دهلی‌نو، پایتخت پرجمعیت‌ترین دموکراسی جهان، در حالی ادامه دارد که اختلافات بر سر بازنگری فهرست رأی‌دهندگان، به یکی از محورهای اصلی رویارویی مخالفان با دولت نارندرا مودی تبدیل شده است.
موضوع اعتراضات چیست؟
ریشه اعتراضات به افزایش نارضایتی‌ها از بازنگری گسترده در فهرست رأی‌دهندگان هند بازمی‌گردد؛ فرایندی که با عنوان «بازنگری ویژه و فشرده» شناخته می‌شود و تابستان گذشته با هدف بررسی واجد شرایط بودن رأی‌دهندگان و حذف نام‌های تکراری یا افراد فاقد صلاحیت آغاز شد.
دولت هند این اقدام را ضرورتی دیرهنگام برای پاکسازی و به‌روزرسانی اطلاعات ثبت‌شده رأی‌دهندگان توصیف کرده است.
بر اساس این طرح، شهروندان هندی موظف شدند مدارک متعددی برای اثبات واجد شرایط بودن خود جهت شرکت در انتخابات ارائه دهند؛ فرایندی که در نهایت به حذف نام ۱۳۰ میلیون نفر از فهرست رأی‌دهندگان منجر شد.
منتقدان می‌گویند اجرای این طرح موجب حذف نام رأی‌دهندگان واجد شرایط شده و حتی برخی افرادی که به اشتباه در فهرست افراد «فوت‌شده» قرار گرفته بودند، ناچار شده‌اند برای اثبات زنده بودن خود شخصاً به مراجع مربوط مراجعه کنند.
منتقدان همچنین این اقدام را نوعی پاکسازی با انگیزه‌های سیاسی توصیف کرده‌اند که می‌تواند به تثبیت موقعیت نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، که ۱۲ سال است در قدرت حضور دارد، کمک کند.
بااین‌حال، رهبران حزب مودی این انتقادها را رد کرده‌اند.
آمیت شاه، وزیر کشور هند، در پیامی در شبکه‌های اجتماعی، قانون‌گذاران مخالف دولت را به «دروغ‌گویی و انتشار اطلاعات نادرست» متهم کرد و گفت: «این احزاب که حمایت عمومی را از دست داده‌اند، پس از هر شکست، مشروعیت نهادها را زیر سؤال می‌برند.»
معترضان چه مطالباتی دارند؟
معترضان تأکید می‌کنند که هدف اصلی آن‌ها تضمین برگزاری انتخاباتی آزاد و عادلانه در هند است.
آن‌ها خواستار استعفای «گیانش کومار»، رئیس کمیسیون انتخابات هند، توقف فوری روند بازنگری در فهرست رأی‌دهندگان تا زمان انجام تحقیقات مستقل و بازگرداندن فهرست پیشین رأی‌دهندگان برای انتخابات آینده شده‌اند.
یکی از شعارهای پرطرفدار جنبش نسل زد نیز مستقیماً رئیس کمیسیون انتخابات را هدف قرار داده است. معترضان با استفاده از شکل خودمانی و کوتاه‌شده نام کوچک او شعار می‌دهند: «گیانو، کار تمام است برادر.»
انتقادها از رئیس کمیسیون انتخابات پس از انتشار گزارشی در روزنامه «ایندین اکسپرس» شدت گرفت؛ گزارشی که حاکی از آن بود سایر مقام‌های کمیسیون انتخابات و دیوان عالی هند نیز درباره این اقدام تردیدها و نگرانی‌هایی مطرح کرده بودند.
چه گروه‌هایی در اعتراضات حضور دارند؟
تجمع روز شنبه در ابتدا به ابتکار «حزب کوک‌روچ جانتا» سازماندهی شد؛ جنبشی متعلق به نسل زد که تابستان امسال در اعتراض به نظام معیوب آزمون‌های ورودی دانشگاه‌ها شکل گرفت.
این جنبش در جریان اعتراضات پیشین خود توانست در اقدامی کم‌سابقه، زمینه برکناری یکی از وزیران دولت را فراهم کند.
اکنون چندین گروه دیگر نیز اعلام کرده‌اند که به تجمع روز شنبه خواهند پیوست.
از جمله این گروه‌ها، تشکل‌های کشاورزانی هستند که در سال ۲۰۲۰ اعتراضات گسترده‌ای علیه اصلاحات کشاورزی پیشنهادی دولت هند را رهبری کردند. این گروه‌ها در آن زمان نیز به سوی مرکز دهلی‌نو راهپیمایی کرده و با برخورد نیروهای امنیتی مواجه شده بودند، اما سرانجام توانستند دولت را به عقب‌نشینی وادار کنند.
حزب مخالف «عام آدمی» (Aam Aadmi) نیز که برخی از رهبران حزب کوک‌روچ جانتا پیش‌تر با آن همکاری داشته‌اند، اعلام کرده است که به همراه چندین سازمان جوانان چپ‌گرا در اعتراضات شرکت خواهد کرد.
از جمله این تشکل‌ها، «انجمن سراسری دانشجویان هند» (All India Students’ Association) است که به یکی از احزاب کمونیست این کشور وابسته است. اعضای این انجمن در طول هفته جاری، برخی از گسترده‌ترین و شدیدترین اعتراضات را رهبری کرده‌اند.
چه چیزی در این اعتراضات در معرض خطر قرار دارد؟
نخستین مسئله، اعتبار کمیسیون انتخابات هند است؛ نهادی که طی سال‌های طولانی به‌عنوان سازمانی معتبر و مسئول برگزاری انتخابات نسبتاً عادلانه شناخته می‌شد.
بی‌نظمی‌های گزارش‌شده در روند بازنگری فهرست رأی‌دهندگان، به اعتبار این نهاد آسیب زده و پرسش‌هایی درباره نحوه اجرای این فرایند ایجاد کرده است.
موضوع دوم، افزایش قدرت و نفوذ جنبش موسوم به «سوسک‌های نسل زد» (Gen Z Cockroach) است؛ جنبشی که هدایت آن را گروه کوچکی از جوانان زیر ۳۲ سال، بدون تجربه پیشین فعالیت سیاسی، بر عهده دارند.
به نظر می‌رسد موفقیت این گروه در اعتراض به نظام پذیرش دانشگاه‌ها، به اعضای جنبش و همچنین دیگر گروه‌های اجتماعی و سیاسی جسارت بیشتری داده است تا مخالفت خود را با دولت نارندرا مودی آشکارا ابراز کنند.
