رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گفت در صورت وجود اراده سیاسی، توافق جدید هستهای با ایران میتواند بهسرعت شکل بگیرد. او تأکید کرد توافق احتمالی آینده با برجام متفاوت خواهد بود و موضوعاتی مانند سطح غنیسازی، وضعیت مواد هستهای و بازگشت بازرسان آژانس باید در آن تعیین تکلیف شود. گروسی همچنین گفت مذاکرات رسمی و سازمانیافته میان ایران و آمریکا در حال حاضر جریان ندارد، اما تماسهایی غیررسمی در نیویورک انجام شده است. او بازگشت بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای ایران را برای ارزیابی دقیق وضعیت برنامه هستهای ضروری دانست.
به گزارش جماران، رافائل گروسی در گفتوگو با شبکه بلومبرگ در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک اظهار داشت که چارچوب هرگونه توافق احتمالی درباره برنامه هستهای ایران با توافق هستهای سال ۱۳۹۴ متفاوت خواهد بود و شرایط کنونی را نمیتوان با دوره اجرای برجام مقایسه کرد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات و فراهمشدن زمینه بازگشت بازرسان آژانس گفت: «فکر میکنم این کار میتواند خیلی سریع انجام شود. صادقانه بگویم، ما تاکنون مسیر زیادی را در کار خود طی کردهایم.»
مدیرکل آژانس افزود که توافق احتمالی آینده «کاملاً متفاوت از برجام» خواهد بود، زیرا برجام زمانی شکل گرفت که برنامه هستهای ایران در حال فعالیت بود، اما اکنون به گفته او شرایط پس از حملات نظامی به تأسیسات هستهای ایران متفاوت شده است.
گروسی گفت که در چنین شرایطی، یکی از موضوعات مورد بحث میتواند تعیین وضعیت فعالیتهای هستهای و همچنین تصمیمگیری درباره مواد هستهای موجود باشد. وی با وجود مخالفت ایران با خروج مواد هستهای از کشور، از این مساله در کنار کاهش سطح غنیسازی بهعنوان برخی گزینههای احتمالی نام برد.
او اظهار داشت: اگر توافقی شکل بگیرد، آنچه اکنون مطرح است ایجاد سازوکاری برای مشخصشدن این موضوع است که آیا فعالیتی وجود دارد که بتواند ادامه پیدا کند و همچنین باید درباره مواد هستهای تصمیم گرفته شود، اینکه آیا غنای آنها کاهش یابد، به خارج منتقل شوند یا اقدام دیگری درباره آنها صورت گیرد.
وی در بخش دیگری از این گفتوگو درباره وضعیت مذاکرات میان تهران و واشنگتن گفت که در حال حاضر مذاکرات مستقیم دوجانبهای در جریان نیست و هنوز روند سازمانیافتهای برای گفتوگو از سر گرفته نشده است. گروسی در عین حال بدون ارائه جزئیات مدعی شد که گفتوگوهایی در نیویورک صورت گرفته، اما آژانس در آنها حضور نداشته است.
مدیرکل آژانس گفت: ما بهطور جداگانه با طرفهای مختلف در تماس و گفتوگو هستیم، اما هنوز یک روند سازمانیافته مذاکرات از سر گرفته نشده است. بنابراین در این زمینه تحول تازهای برای گزارشکردن وجود ندارد.
گروسی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره یاوهگویی رئیسجمهوری آمریکا برای توصیف وضعیت برنامه هستهای ایران، از تأیید تعبیر وی خودداری کرد. وی با بیان اینکه درباره چنین توصیفهایی اظهارنظر نمیکند افزود، آنچه آژانس میتواند تأیید کند این است که تأسیسات هستهای ایران متحمل «خسارت فیزیکی بسیار گستردهای» شدهاند. گروسی تصریح کرد که میتوان از تعابیر مختلف برای توصیف میزان این خسارت استفاده کرد، اما آژانس در جایگاهی نیست که تعبیر سیاسی مشخصی را تأیید کند.
مدیرکل آژانس که تاکنون حملات غیرقانونی دشمن علیه تاسیسات تحت پادمان ایران را محکوم نکرده است بار دیگر این ادعا را تکرار کرد که نبود دسترسی بازرسان، توان این نهاد برای ارزیابی دقیق وضعیت کنونی برنامه هستهای ایران را محدود کرده است.
وی گفت: فقط میتوانیم درباره آنچه تا آخرین روز حضورمان دیدهایم صحبت کنیم. ما تحلیلگر نیستیم. ما بازرس هستیم، به نوعی حسابرس هستیم. بنابراین برای اینکه تأیید کنیم مقادیر مواد هستهای همچنان در همان محل قرار دارد یا زیرساختهایی که پیشتر از آنها بازدید و بازرسی میکردیم همچنان وجود دارند یا نه، باید بازرسانمان در محل حضور داشته باشند. ما اکنون این توانایی را از دست دادهایم.
گروسی همچنین در مصاحبه دیگری با خبرگزاری ریانووستی اظهار داشت که در حال حاضر مذاکرات رسمی و تمامعیاری میان ایران و آمریکا جریان ندارد و آنچه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک و طی روزهای اخیر صورت گرفته، در حد تماسهای غیررسمی بوده است.
وی ابراز امیدواری کرد که این تماسها زمینه را برای ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشنگتن فراهم کند.
ایران و آمریکا طی ماههای گذشته در دو مقطع مذاکراتی را با هدف دستیابی به توافقی تازه درباره پرونده هستهای آغاز کردند که هر دو بار در پی نقض تعهدات و اقدام تجاوزکارانه واشنگتن متوقف شد.
جمهوری اسلامی ایران در عین آمادگی کامل برای دفاع از تمامیت ارضی و منافع ملی کشور، همواره تأکید کرده است که مسیر دیپلماسی را در صورت برخورداری از ضمانتهای معتبر و امکان دستیابی به توافقی پایدار، متوازن و قابل اتکا باز میداند و از مشارکت در روندهای دیپلماتیکی که منافع ملت ایران را تأمین کند، ابایی ندارد.
گفتنی است، همکاریهای ایران و آژانس در پی حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هستهای صلحآمیز کشورمان و قانون مصوب مجلس شورای اسلامی، با محدودیتهایی مواجه شد.
پس از آن، مذاکراتی میان ایران و آژانس درباره نحوه ادامه تعاملات در چارچوب حقوقی موجود انجام شد که در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۴۰۴ به یک تفاهم فنی انجامید. با این حال تداوم سیاسیکاری تروئیکای اروپایی و آمریکا علیه برنامه صلحآمیز هستهای کشورمان، از جمله تصویب قطعنامه ضد ایرانی شورای حکام موجب شد تا این اجرای تفاهم متوقف شود.
جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که مبنای همکاری و تعامل با آژانس، قانون مصوب مجلس است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه پیشتر در اینباره گفت: «ما کماکان عضو معاهده منع اشاعه و متعهد به توافقنامه پادمان هستیم. در اجرای این تعهدات پادمانی، با در نظر داشتن مصوبه مجلس که شورای عالی امنیت ملی را متولی این موضوع معرفی کرده است، تعاملات با آژانس را پیش میبریم.»
