چین در حال آزمایش ناوی ۴۰ هزار تنی است که با برخورداری از منجنیق الکترومغناطیسی، میتواند پهپادهای پنهانکار بالثابت را به آسمان بفرستد.
به گزارش جماران، چین همزمان با ورود ناو آبی-خاکی جدید خود به مراحل نهایی آزمایشهای دریایی، آزمایشهای پروازی پهپاد پنهانکار جیجی-۲۱ را نیز ادامه میدهد؛ همزمانی که بار دیگر احتمال استفاده از این پهپاد رزمی بزرگ روی ناو جدید «سیچوان» را مطرح کرده است. ناو سیچوان از خانواده تایپ ۰۷۶، با جابهجایی بیش از ۴۰ هزار تن، به سامانه پرتاب الکترومغناطیسی مجهز شده و برخلاف ناوهای آبی-خاکی معمولی، برای بهکارگیری هواگردهای بالثابت نیز طراحی شده است.
سیچوان؛ ترکیبی متفاوت از ناو آبی-خاکی و ناو هواپیمابر
ناو تایپ ۰۷۶ در ظاهر یک ناو آبی-خاکی بزرگ است، اما طراحی آن مرز میان ناوهای تهاجمی آبی-خاکی و ناوهای هواپیمابر سبک را کمرنگ کرده است. این شناور علاوه بر حمل نیرو، تجهیزات، خودروهای زرهی، شناورهای فرود و بالگردها، دارای یک عرشه پروازی تمامقد و سامانه پرتاب الکترومغناطیسی است.
وزارت دفاع چین پیشتر اعلام کرده بود که سیچوان بیش از ۴۰ هزار تن جابهجایی در حالت بارگیری کامل دارد و از فناوریهای پرتاب الکترومغناطیسی و سامانه بازداشت هواگرد استفاده میکند؛ ترکیبی که امکان فعالیت هواگردهای بالثابت، بالگردها و تجهیزات آبی-خاکی را فراهم میکند.
اهمیت این طراحی در آن است که ناوهای آبی-خاکی معمولاً برای عملیات بالگردها و هواگردهای برخاست و فرود عمودی یا کوتاه طراحی میشوند. اما وجود منجنیق الکترومغناطیسی روی سیچوان به این شناور اجازه میدهد هواگردهایی را به پرواز درآورد که برای برخاستن به باند و شتابگیری بیشتر نیاز دارند.
به همین دلیل، برخی رسانهها از سیچوان با عنوان «ناو پهپادبر» یاد کردهاند؛ هرچند نقش عملیاتی نهایی آن هنوز بهطور کامل مشخص نشده است.
جیجی-۲۱ دوباره در آسمان چین دیده شد
در همین زمان، پهپاد پنهانکار جیجی-۲۱ بار دیگر در چین مشاهده شده است. ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی چین، این پهپاد را بر فراز یک مجتمع خدمات جادهای در شهر هولودائو در استان لیائونینگ نشان میدهند.
بر اساس گزارش «ساوت چاینا مورنینگ پست»، دستکم سه ویدئو در ماه جاری میلادی منتشر شده که جیجی-۲۱ را در همان منطقه نشان میدهد. یکی از ویدئوها مربوط به ۱۹ اوت و ویدئوی دیگری در ۲۷ اوت منتشر شده است. این رسانه با بررسی موقعیت جغرافیایی تصاویر، محل مشاهده پهپاد را شناسایی کرده است؛ با این حال، زمان دقیق پروازهای ثبتشده در ویدئوها مشخص نیست.
جیجی-۲۱ گونه دریایی پهپاد پنهانکار جیجی-۱۱ محسوب میشود و نخستینبار در رژه روز پیروزی چین در سپتامبر سال گذشته در معرض دید عمومی قرار گرفت. این پهپاد از طراحی بالپرنده برخوردار است و ظاهر آن نشان میدهد برای مأموریتهای رزمی و فعالیت در محیطهای تحت حفاظت سامانههای دفاعی طراحی شده است.
چرا همزمانی آزمایشها مهم است؟
اهمیت ماجرا صرفاً به مشاهده دوباره یک پهپاد محدود نمیشود. در ماه ژوئیه، تلویزیون دولتی چین تصاویری رایانهای منتشر کرد که نحوه پرتاب جیجی-۲۱ از روی عرشه سیچوان را به نمایش میگذاشت. در این تصاویر، چند فروند جیجی-۲۱ روی عرشه دیده میشدند و یک فروند نیز با استفاده از منجنیق الکترومغناطیسی به پرواز درمیآمد.
این تصاویر البته به معنای آن نیست که جیجی-۲۱ اکنون بهصورت عملیاتی روی سیچوان مستقر شده است. تاکنون تأیید رسمی و مستقیمی درباره استقرار عملیاتی این پهپاد روی ناو منتشر نشده است. اما کنار هم قرار گرفتن آزمایشهای پروازی جیجی-۲۱ و ورود سیچوان به مرحله نهایی آزمایشهای دریایی، احتمال توسعه و آزمایش یک زنجیره عملیاتی مشترک را مطرح کرده است.
در واقع، چین ممکن است در حال آزمودن مدلی از عملیات دریایی باشد که در آن یک شناور بزرگ، بهجای تمرکز صرف بر انتقال نیرو و بالگرد، بتواند بخشی از مأموریتهای شناسایی و پشتیبانی هوایی را نیز با استفاده از پهپادهای بالثابت انجام دهد.
سیچوان فقط برای حمل پهپاد ساخته نشده است
سیچوان همچنان یک ناو آبی-خاکی است و نمیتوان آن را صرفاً یک ناو هواپیمابر بدون سرنشین دانست. طراحی این شناور برای حمل نیرو، تجهیزات، خودروهای زرهی، شناورهای فرود و بالگردها نیز در نظر گرفته شده است.
وزارت دفاع چین در گزارش آزمایش نخست این شناور اعلام کرده بود که سیچوان از عرشه پروازی کامل، دو سازه جزیرهای و سامانههای پرتاب و بازداشت هواگرد برخوردار است. نخستین آزمایش دریایی آن نیز در نوامبر ۲۰۲۵ انجام شد و پس از آن، چندین مرحله آزمایش و ارزیابی سامانههای مختلف ادامه پیدا کرد.
در اواخر ژوئیه ۲۰۲۶ نیز تصاویر تلویزیون دولتی چین نشان داد که عرشه سیچوان دارای خطوط کامل عملیاتی شده و سامانه منجنیق و تجهیزات بازداشت هواگرد تکمیل شدهاند. یک کارشناس نظامی چینی در آن زمان گفته بود مرحله بعدی میتواند آزمایش یکپارچه عملیات ناو و هواگرد باشد.
در ۲۸ اوت نیز نیروی دریایی چین اعلام کرد که سیچوان برای یک مرحله جدید آزمایش دریایی حرکت کرده است؛ آزمایشهایی که بر بررسی عملکرد و پایداری سامانههای پیشران، الکتریکی و سایر تجهیزات متمرکز هستند.
حضور سیچوان در کنار ناوهای دیگر چین
موضوع زمانی جالبتر میشود که تصاویر ماهوارهای منتشرشده در ۲۷ اوت را نیز در نظر بگیریم. طبق گزارش «ساوت چاینا مورنینگ پست»، در این تصاویر سیچوان در کنار دو ناوشکن تایپ ۰۵۲ و سه ناوچه تایپ ۰۵۴ دیده میشود. این شناورها در نزدیکی پایگاه دریایی چین در چینگدائو قرار داشتهاند و ناو هواپیمابر «لیائونینگ» نیز در همان محدوده مشاهده شده است.
این آرایش میتواند نشانهای از آزمایش نحوه فعالیت سیچوان در قالب یک گروه دریایی باشد، اما چنین برداشتی هنوز در حد تحلیل است و نمیتوان از تصاویر موجود نتیجه گرفت که یک گروه رزمی عملیاتی جدید شکل گرفته است.
با این حال، اگر سیچوان در آینده بتواند پهپادهایی مانند جیجی-۲۱ را بهصورت عملیاتی به کار بگیرد، ترکیب مأموریتهای آن میتواند بسیار متفاوت از ناوهای آبی-خاکی فعلی باشد. یک شناور واحد میتواند همزمان ظرفیت انتقال نیرو و تجهیزات را حفظ کند و بخشی از توان هوایی خود را نیز به هواگردهای بدون سرنشین اختصاص دهد.
جیجی-۲۱ چه نقشی میتواند داشته باشد؟
هنوز جزئیات کاملی از قابلیتهای عملیاتی جیجی-۲۱ منتشر نشده است، اما طراحی آن نشان میدهد که چین آن را برای مأموریتهایی فراتر از شناسایی ساده در نظر گرفته است. این پهپاد میتواند در صورت عملیاتی شدن، در مأموریتهایی مانند شناسایی، پایش محیط دریایی، جنگ الکترونیک و عملیات رزمی مورد استفاده قرار گیرد.
مزیت اصلی استفاده از یک پهپاد پنهانکار از روی یک ناو، افزایش فاصله میان شناور و منطقهای است که هواگرد در آن فعالیت میکند. در چنین مدلی، ناو میتواند هواگرد بدون سرنشین را برای جمعآوری اطلاعات یا انجام مأموریتهای هوایی به مناطق دورتر اعزام کند، بدون اینکه خدمه هواگرد در معرض خطر مستقیم قرار بگیرند.
البته اینکه جیجی-۲۱ دقیقاً چه تسلیحاتی حمل میکند، چه برد عملیاتی دارد و آیا واقعاً برای عملیات منظم از سیچوان آماده شده است، همچنان به اطلاعات رسمی و آزمایشهای بیشتر نیاز دارد.
