ترامپ با درخواستها برای وضع «مالیات بر سود بادآورده» از درآمد هنگفت غولهای نفتی از جنگ ایران مواجه شد.
به گزارش جماران، اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر اینکه شرکتهای نفتی از جنگ ایران «بیش از حد پول درآوردهاند»، موجب خشم فعالان محیطزیست شده است؛ کسانی که میگویند سیاستهای خود ترامپ اصلاً برای سود رساندن به همین شرکتها طراحی شده بودند. به گفته حامیان حقوق مصرفکننده، اگر او واقعاً به گفتههای خود باور دارد، باید از طریق قانونی موسوم به «مالیات بر سود بادآورده» از شرکتهای نفتی مالیات بگیرد.
تایسون اسلوکام، مدیر برنامه انرژی در سازمان غیرانتفاعی و حامی حقوق مصرفکنندگان «پابلیک سیتزن» (Public Citizen)، گفت: «ادعای ترامپ مبنی بر اینکه غولهای نفتی بیش از حد پول درمیآورند، با باجها و امتیازهایی که او به این صنعت داده و راه را برای اجحاف و گرانفروشی آنها باز گذاشته است—چه رسد به فاجعه جنگ انتخابیاش علیه ایران—کاملاً تناقض دارد. اما مانند یک ساعت خراب که روزی دو بار زمان را درست نشان میدهد، رئیسجمهور این بار درست میگوید که شرکتهای نفتی بیش از حد پول درمیآورند؛ و این یعنی ترامپ باید از مالیات بر سود بادآورده حمایت کند.»
روز جمعه، هر دو شرکت «اکسونموبیل» و «شورون» سودهای خود برای سهماهه دوم سال را گزارش کردند. شورون اعلام کرد که درآمدش با جهشی نزدیک به 400 درصد به 12 میلیارد دلار رسیده، در حالی که سود اکسون بیش از دو برابر شده و به 14.5 میلیارد دلار رسیده است. شامگاه دوشنبه، ترامپ این سودها را هدف انتقاد قرار داد و گفت این شرکتها «باید بخشی از این پول را به مردم بازگردانند.»
او در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «آنها بر اساس کمبود سوخت، بیش از حد پول درمیآورند. من این وضعیت را دوست ندارم.»
با این حال، چندی پیش ترامپ از این واقعیت که جنگ با ایران باعث افزایش قیمت بنزین شده است، ابراز خرسندی میکرد. او در ماه مارس در شبکههای اجتماعی نوشته بود: «وقتی قیمت نفت بالا میرود، ما پول زیادی به دست میآوریم.»
اوایل همان ماه، ترامپ ادعا کرد که مسدود شدن تنگه هرمز واقعاً بر آمریکا «مثل سایر کشورها» تأثیر نمیگذارد، زیرا آمریکا بزرگترین تولیدکننده نفت خام در جهان است و تنها بخش کوچکی از واردات نفت آن از خلیج فارس تأمین میشود. اما به باور کارشناسان، قیمت نفت تحت تأثیر بازارها و زنجیرههای تأمین جهانی قرار دارد.
ترامپ در دوران ریاستجمهوری خود نیز بیوقفه از منافع صنعت نفت و گاز حمایت کرده است. بر اساس گزارشها، او در سال 2024 با بیش از 20 تن از مدیران نفتی دیدار کرد و از آنها خواست 1 میلیارد دلار به کارزار انتخاباتیاش کمک کنند و در مقابل قول داد که در صورت انتخاب شدن، دهها مقررات محیطزیستی را لغو کند.
اگرچه او نتوانست به رقم 1 میلیارد دلار برسد، اما رکورد بیشترین کمکهای مالی را از این بخش دریافت کرد. او از زمان بازگشت به کاخ سفید در سال گذشته، دهها محدودیت و مقررات مربوط به توسعه سوختهای فسیلی را کاهش داده، تولیدکنندگان سوختهای فسیلی را از قوانین محیطزیستی معاف کرده و سال گذشته فرمان اجرایی امضا کرد که به دادستان کل دستور میداد مقابله با شکایتهای اقلیمی علیه غولهای نفتی را در اولویت بگذارد.
لینا مافیت، مدیر اجرایی گروه حامی محیطزیست «اورگرین اکشن» گفت: «نباید تعجب کنیم همان شرکتهایی که یک معامله پایاپای 1 میلیارد دلاری انجام دادند تا به انتخاب ترامپ در ازای برآورده شدن فهرست خواستههای سیاسیشان کمک کنند، اکنون دارند از برنامه ضد مصرفکننده او سودجویی میکنند.»
ترامپ همچنین شخصاً در شرکتهای بزرگ نفتی سرمایهگذاری کرده است. بر اساس فرم افشای مالی سال 2025 او، ترامپ سال گذشته سبد سرمایهگذاری شخصی خود در حوزه انرژی را افزایش داد؛ بهطوریکه نشریه پولیتیکو برای اولین بار گزارش داد او بین 3 تا 12 میلیون دلار سهام در اکسونموبیل و بین 1.25 تا 6 میلیون دلار سهام در شورون خریداری کرده است، که نشان میدهد او ممکن است شخصاً از سودهای بادآورده این دو شرکت نفع ببرد.
همزمان با درآمدهای میلیاردی شرکتهای نفتی از پیامدهای جنگ علیه ایران شلدون وایتهاوس (سناتور ایالت رود آیلند) و رو خانا (نماینده کنگره از کالیفرنیا) پیشنهاد کردهاند که بر سودهای بادآورده غولهای نفتی ناشی از بحران جنگ مالیات وضع شود و عواید حاصل از این مالیات به خانوادههای آمریکایی که هزینه بیشتری برای سوخت میپردازند، اختصاص یابد.
بر اساس دادههای دانشگاه براون، خانوادههای آمریکایی از زمان آغاز جنگ ایران بیش از 78 میلیارد دلار بیشتر پای پمپبنزینها پرداخت کردهاند. همچنین تحلیل اخیر گروه حامی محیطزیست «کلیمیت پاور» و اندیشکده ترقیخواه «مرکز اقدام صندوق پیشرفت آمریکا»، نشان داد که سیاستهای ترامپ برای یک خانواده متوسط آمریکایی 285 دلار هزینه بیشتری پای پمپبنزین بار آورده است.
اسلوکام گفت ترامپ علاوه بر حمایت از مالیات بر سود بادآورده، باید برای محدود کردن صادرات سوختهای فسیلی نیز تلاش کند، «زیرا این صادرات به قیمتهای بالاتر برای آمریکاییها و سودهای چاقتر برای این صنعت دامن میزند.» رو خانا در ماه آوریل طرحی را با هدف ممنوعیت صادرات بنزین در زمان جهش قیمتها ارائه کرد.
اما مقامات دولت ترامپ میگویند هیچ تصمیمی برای بررسی محدودیت بر صادرات سوختهای فسیلی ندارند.
