کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس که برای میزبانی این رویدادهای ورزشی هزینههای هنگفتی کردهاند، برای مدیریت پیامدهای لغو یا بهتعویق افتادن آنها—بهویژه پیامدهایی که به چهره این کشورها آسیب میزند—به زمان زیادی نیاز خواهند داشت.
به گزارش جماران به نقل از رای الیوم، انتظار میرفت ۸۰ هزار تماشاگر برای تماشای رویارویی لیونل مسی با «جانشین» او، لامین جمال، در دوحه سرازیر شوند و در عین حال صدها هزار نفر برای تماشای تقابل و مسابقهٔ «تعقیب» میان مرسدس و فراری در دو جایزهٔ فرمول یک بحرین و عربستان حضور پیدا کنند؛ اما جنگ، بسیاری از این رویدادها و رویدادهای دیگر را بههم زد.
کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس که برای میزبانی این رویدادهای ورزشی هزینههای هنگفتی کردهاند، برای مدیریت پیامدهای لغو یا بهتعویق افتادن آنها—بهویژه پیامدهایی که به چهره این کشورها آسیب میزند—به زمان زیادی نیاز خواهند داشت. این کشورها پس از فروکش کردن غبار حملات موشکی ایران خود را در منطقهٔ پرآشوب بهعنوان «جزیرهٔ ثبات» معرفی کرده بودند.
پس از آنکه کشورهای ثروتمند نفت خیز و دارای منابع بزرگ گازِ خلیج فارس هدف حملات ایران قرار گرفتند، حملاتی که در پاسخ به ضربات آمریکا و اسرائیل که جرقهٔ شعلهور شدن جنگ در خاورمیانه را در ۲۸ فوریه (۸ اسفند) زدند، رخ داد، دهها رویداد ورزشی که قرار بود در کشورهای مختلف خلیج فارس برگزار شوند لغو یا به تعویق افتادند: از «فینالیسیمای» آرژانتین–اسپانیا و مسابقات فرمول یک، تا تور دوحه مسابقات جهانی استقامتی خودروها (WEC)، مرحلهٔ حذفیِ منطقهٔ غرب در لیگ قهرمانان آسیا، جایزهٔ قطر در مسابقات موتورسواری (موتو جیپی) و چند رویداد دیگر.
حتی تیم بسکتبال دبی که در لیگ اروپا (یورولیگ) بازی میکند، مجبور شد دیدارهای خانگی خود را به سارایوو منتقل کند و برخی بازیکنان تنیس، از جمله دو تنیسباز روس—دانیل مدودف و آندری روبلف—در اوایل جنگ در امارات گیر افتادند.
«جزیرهٔ ثبات»
جیمز دورسی، پژوهشگر مؤسسهٔ مطالعات بینالمللی «اس. راجاراتنام» در سنگاپور، میگوید: «کشورهای حاشیه خلیج فارس خود را بهعنوان جزیرهٔ ثبات معرفی کردهاند. این همان جوهر راهبرد آنها برای گذار به مراکز بزرگ فناوری، جذب سرمایهگذاریهای کلان و میزبانی مراکز داده است» و در همین چارچوب نیز رویدادهای ورزشی را میزبانی میکردند.
او معتقد است جنگ باعث «آسیب جدی به اعتبار» این کشورها شده؛ آسیبی که «برای ترمیم آن زمان لازم است». دورسی همچنین اشاره میکند که این کشورها، به محض پایان جنگ، «باید اعتبارشان را دوباره بسازند. این موضوع دربارهٔ ورزش هم صدق میکند، همانطور که دربارهٔ تصویر کلی آنها نیز صدق میکند.»
کشورهای خلیج فارس به عنوان «پناهگاه امن» مشهور بودند. به همین دلیل، مهمترین دورههای تنیس، بوکسهای پرهزینه و باشکوه، تورهای گلف و حتی بازیهای سوپرجام فوتبال میان تیمهای ایتالیا، اسپانیا و فرانسه را میزبانی کردند. قطر برای نخستین بار در خاورمیانه میزبان جام جهانی ۲۰۲۲ شد و عربستان قرار است نسخهٔ ۲۰۳۴ آن را برگزار کند.
این کشورها همچنین میلیاردها دلار برای بهدست آوردن حقوق میزبانی این رویدادها و سازماندهی آنها هزینه کردند و استادیومهای مدرن ساختند؛ از جمله ورزشگاه لوسیل که میزبان فینال جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر بود و قرار بود مسابقهٔ فینالیسیمای آرژانتین–اسپانیا را هم برگزار کند. در کنار آن، زیرساختها را توسعه دادند و شبکههای متروی زیرزمینی را نیز در چارچوب راهبردی برای جذب سرمایهگذاری و متنوعسازی منابع درآمد—در حالی که درآمد اصلی آنها همچنان بر پایهٔ منابع نفتی است را ساختند.
«کسب اعتمادِ حامیان»
جابر الحرمی، رئیسِ تحریریه روزنامه «الشرق» قطر، به خبرگزاری فرانسه میگوید: «پیش از برگزاری رویدادها، تدارکات لازم انجام شد و زیرساخت و جنبههای سازماندهی فراهم گردید و فقط چند روز یا چند هفته تا آغاز رقابتها باقی مانده بود. همهی این آمادگیها توسط کشورهای حوزه خلیج از دست رفت و این موضوع متأسفکننده است.»
او در ادامه، با اشاره به اینکه «موضوعِ کسب اعتمادِ حامیان (پس از جنگ) چالشی بزرگ برای این کشورها خواهد بود»، تأکید میکند که «ورزش همچنان اولویت کشورهای خلیج خواهد ماند». الحرمی میافزاید: «از این راهبرد عقبنشینی نخواهد شد، بلکه به دنبال جایگزینهایی خواهند بود.»
دانیال رایشی، پژوهشگر دانشگاه امارات متحده عربی، درباره اثر اقتصادی این موضوع میگوید: «راهبرد بینالمللیِ ورزشیِ خلیج بر سه ستون استوار است: حمایت مالی از باشگاهها و فدراسیونها و رویدادها در سراسر جهان؛ در اختیار داشتن باشگاههایی مانند نیوکاسل (عربستان)، منچستر سیتی (امارات) و پاری سن ژرمن (قطر)؛ و میزبانی از رویدادها. تنها بخشِ اخیر به خاطر جنگ آسیب دید.»
و درباره کارِ لازم برای بازسازی چهره این کشورها پس از پایان جنگ میگوید: «فدراسیونهای بینالمللیِ ورزشی در بازگشت به خلیج فارس تردید نخواهند کرد؛ منطقهای که بیش از سه دهه ثابت کرده از نظر مالی، حرفهای و از حیث قابلاعتماد بودن، مکان مناسبی برای میزبانی رویدادهاست. برای بازسازی اعتماد، کشورهای حوزه خلیج فارس شاید فعالیتهای خود را در زمینه حمایت/اسپانسرینگِ ورزشی نیز گسترش دهند.»
المپیک ۲۰۳۶
آنچه جلب توجه میکرد، لغو بازی فینالیسیمای (فینالِ قهرمان اروپا و قهرمان آمریکای جنوبی) در دوحه بود. این مسابقه به جای آنکه مسابقه به محل دیگری منتقل شود لغو شد. همچنین، در بیانیه اتحادیه بینالمللی خودرو (FIA) درباره اینکه آیا دو گرندپری «فورمولا»ی برنامهریزیشده از فصل امسال به طور قطعی لغو میشوند یا نه، ابهام وجود داشت.
فراس النمری، مفسر مسابقات فرمول یک و متخصص ورزشهای مکانیکی، میگوید: «اتحادیه بینالمللی اعلام کرده که دو گرندپری بحرین و عربستان در ماه آوریل برگزار نمیشود؛ بنابراین هنوز امیدی هست که این مسابقهها در زمان دیگری از همان فصل برگزار شوند. نبودشان برای هر دوستدار ورزش در منطقه و جهان، تلخی ایجاد میکند.»
در مقابل، لیگ فوتبال عربستان سعودی—که در آن ستاره پرتغالیِ مصدوم یعنی کریستیانو رونالدو و فرانسویِ مصدوم یعنی کریم بنزما بازی میکنند—تصمیم گرفت مسابقات خود را با حضور تماشاگران ادامه دهد؛ زیرا وضعیت در این کشور از همسایگانش بهتر است. همچنین لیگ قطر پس از توقفی که در اوایل جنگ رخ داد، دوباره از سر گرفته شد، اما برخی مسابقات به طور موقت به دلیل به صدا درآمدن آژیرها و برگزاری بازیها در استادیومهای بدون تماشاگر، تعلیق شد.
در چارچوب راهبرد کشورهای حوزه خلیج فارس برای استفاده از ورزش به عنوان ابزار «قدرت نرم» و اتکا به میزبانی رویدادهای بزرگ در آینده، از جمله جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ در عربستان و جام جهانی بسکتبال ۲۰۲۷ در قطر. قطر رؤیای میزبانی المپیک ۲۰۳۶ را برای نخستین بار در خاورمیانه در سر میپروراند.
دورسی میگوید: «فکر میکنم همه چیز به زمان انتخاب شهر میزبان برای المپیک ۲۰۳۶ و همچنین به نتیجه جنگ بستگی دارد. اگر همین امروز رأیگیری انجام شود، برای قطر یک رقابت سخت خواهد بود، چون منطقه در حال شعلهور شدن است.»
