عربستان سعودی از دیرباز در حال آموزش تروریست ها و صادر کردن آنها و تامین بودجه مورد نیاز آنها است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه نیویورک تایمز در تحلیلی نوشت: سه حمله ظاهرا هماهنگ در شهرهای مختلف عربستان در روز دوشنبه یک یادآوری تکان دهنده از حملات القاعده به این کشور است و اکنون این کشور با تهدید دیگری روبرو شده که این بار از سوی داعش است.
از آنجا که کشورها در سراسر جهان با خشونت های تروریستی که هفته گذشته در ترکیه، بنگلادش و عراق رخ داد دست و پنجه نرم می کنند، عربستان سعودی اغلب به این حملات نمی پردازد. این کشور به دلیل پرورش و صادرات یک نسخه بنیادگرا از اسلام (وهابیت) که اساس اعتقادات تکفیری ها است و همچنین به دلیل کمک به برخی از این گروه ها برای راه اندازی جنگ ژئوپولیتیک علیه ایران مورد انتقاد قرار گرفته است.
اما همزمان، دولت عربستان نیز از حملات تروریستی مصون نمانده است.
هیچ گروهی مسئولیت انفجارهای روز دوشنبه در عربستان را برعهده نگرفته است؛ اگر این حملات نیز به حملات قبلی داعش شباهت دارد. همانند القاعده، داعش نیز تمسخر و تحقیر خانواده سلطنتی عربستان و سرنگونی آل سعود را نشانه گرفته است.
هم دولت و هم مفتی های سعودی در برابر این تهدید بسیج شده اند. سرویس های امنیتی، به رهبری شاهزاده «محمد بن نایف» ولیعهد، بیش از پنج هزار مظنون را بازداشت کرده اند. و مفتی ها در حال محکوم کردن این حملات هستند.
آخرین باری که عربستان سعودی با چنین تهدیدی مواجه شد زمانی بود که القاعده یک سری حملات را در این کشور پادشاهی در سال 2003 اجرا کرد. سرویس های امنیتی این کشور سخت درگیر شدند، بسیاری را بازداشت و اعدام کردند و در سال 2008، پادشاهی به نظر می رسید که توانسته باشد این تهدید را رفع کند.
همه چیز خوب پیش می رفت تا سال 2014، زمانی که داعش انتقاداتی را همچون «اسامه بن لادن» سرکرده القاعده مطرح کرد و تهدید کرد مساجد شیعیان و سرویس های امنیتی را هدف قرار می دهد. از آن زمان بیش از 20 حمله صورت گرفته و ده ها کشته بر جا گذاشته است.
انفجار دوشنبه منعکس کننده بزرگترین انتقاد تروریست ها از عربستان سعودی بود:
- یک بمب گذار انتخاری که توسط مقامات عربستان در روز سه شنبه یک شهروند پاکستانی معرفی شد، خود را در نزدیکی کنسولگری آمریکا در شهر «جده» منفجر کرد.
- بمب گذار دیگری خود را در نزدیکی یک مسجد متعلق به اقلیت شیعه این کشور منفجر کرد.
- آخرین بمب گذاری در نزدیکی حرم شریف نبوی در مدینه رخ داد.
دولت سعودی بر اساس یک اتحاد تاریخی میان خانواده سلطنتی، که مدیریت امور سیاسی، خارجی و امنیت کشور را برعهده دارد و روحانیون وهابی که به حاکمان مشروعیت می دهد، استوار است.
«جین کینینمونت»، محقق ارشد در موسسه «چاتم هاوس» در شهر «لندن» پایتخت انگلیس که در خصوص عربستان سعودی تحقیق می کند، گفت: «عربستان سعودی در تلاش است تا با داعش در برخی از امور رقابت کند.»
روشن است که بیشتر مردم عربستان خشونت داعش به ویژه نسبت به دیگر مسلمانان را محکوم می کنند. اما مفتی های سعودی باورهای مشترک بسیاری با تکفیری ها دارند، به طوری که توانایی آنها را برای انتقاد محدود می کند و خانواده سلطنتی نیاز دارد تا این روحانیون را به خود وفادار نگاه دارد تا از آنها فاصله نگیرند.
برای مثال هنگامی که نیروهای عراقی در ماه گذشته داعش را از شهر «فلوجه» بیرون راندند، آنها دریافتند که تروریست های داعش در آموزش های خود به تدریس کتاب «شیخ محمد بن عبدالوهاب» روحانی سعودی می پرداختند.
و پس از آنکه تعدادی از سعودی هایی که به داعش پیوسته بودند بستگان خود را کشتند، برخی اشاره کردند که «ابن تیمیه» محقق سعودی قرن سیزدهم به طور گسترده ای این کار را در عربستان سعودی تحسین کرده و گفته بود این کار مجاز است اگر اقوام فرد مرتد باشند.
اما بحث در مورد چنین مسائلی در عربستان سعودی با واکنش شدیدی از سوی روحانیون مواجه می شود که خود را به عنوان نگهبان خلوص اسلامی پادشاهی می بینند.
مقامات عربستان استدلال می کنند که دیدگاه های آنها با تکفیری ها تفاوت دارد. ملک سلمان در بیانیه ای در روز سه شنبه در آستانه عید فطر گفت که عربستان با «مشت آهنین» با هر کسی که جوانان عربستان را گمراه کند، مقابله می کند.
او گفت: «بزرگترین چالش پیش روی امت اسلامی حفظ ثروت و امید واقعی برای آینده جوانانی است که با خطر افراط گرایی و تماس های مخرب برای سوق دادن آنها به سوی رفتارها و شیوه های غیر طبیعی مواجه هستند.»
اما دولت عربستان سابقه آشفته ای در مواجهه با جنبش های تکفیری دارد. این کشور در طول دهه 1980 و 1990 از جهادی ها در افغانستان، چچن، بوسنی و جاهای دیگر بر اساس این اعتقاد حمایت کرد که آنها در حال پشتیبانی از مسلمانان هستند. برخی از این جهادی ها تحت رهبری بن لادنِ سعودی القاعده را شکل دادند. این پادشاهی او را تهدید نامید و در سال 1994 گذرنامه وی را باطل کرد.
در آن زمان، پادشاهی سیاست هرزگرد خود را به سمت این عناصر در خارج از کشور حفظ کرد و همچنان به جمع آوری پول برای این گروه ها پرداخت.
هنگامی که القاعده در 11 سپتامبر 2001 به آمریکا حمله کرد، مقامات سعودی از جمله شاهزاده «نایف بن عبدالعزیز» وزیر کشور، پیش از آنکه مشخص شود 15 تن از 19 هواپیما ربا سعودی هستند، مداخله در این حمله را انکار کرده بود.
اما نقطه عطف واقعی در سال 2003 و زمانی بود که القاعده این کشور پادشاهی را هدف حمله قرار داد. وزارت کشور عربستان بسیج شد و تحت فرماندهی شاهزاده محمد شبکه های القاعده را متلاشی کرد و تحسین مقامات آمریکایی را برانگیخت.
مقامات سعودی می گویند تهدیدی که در حال حاضر توسط داعش مطرح شده سخت تر قابل شناسایی است. در حالی که القاعده شبکه هایی داشت که می توانست تحت نظارت و نفوذ قرار بگیرد، استخدام داعش از خارج از کشور و از طریق رسانه های اجتماعی صورت می گیرد.
«النا دی لوزیر» یک تحلیلگر سیاسی که قبلا با دفتر مبارزه با تروریسم اداره پلیس شهر «نیویورک» آمریکا کار می کرد، گفت: در حالی که القاعده حملات بزرگی را ترتیب می داد که تدارک آن سر نخ هایی در اختیار سرویس های امنیتی و اطلاعاتی قرار می داد، داعش بر حملات کوچک تر متمرکز شده است.
او افزود: « پیدا کردن یک خودروی بمب گذاری شده، بسیار ساده تر از بمب در یک کوله پشتی است. این پیام داعش است که ما می توانیم در هرجا به شما آسیب بزنیم.»
در حالی که جمع آوری اطلاعات از مردم و نظرسنجی در عربستان سعودی کار دشواری است، نظرسنجی سال گذشته توسط بنیاد «تباه» به عنوان یک گروه تحقیقاتی در امارات متحده عربی نشان می دهد که گروه های تروریستی ممکن است بیش از آنچه مقامات سعودی به آن اذعان دارند مورد حمایت شهروندان سعودی قرار گیرند.
در حالی که اکثریت 831 سعودی که بین سنین 15 تا 34 داشتند و در این نظرسنجی شرکت کردند نام القاعده و داعش انحراف کامل از اسلام محسوب می شد، بقیه دیدگاه های پیچیده تری داشتند.
28 درصد گفتند که این گروه ها کاملا در اشتباهند اما گاهی اوقات ما با آنها هم عقیده می شویم. پنج درصد نیز گفتند که این گروه حق دارد اما آنها با برخی از اقدامات این گروه مخالف بودند. و 10 درصد نیز گفتند که آنها هیچ انحرافی نداشته اند.
اما برای مسلمانان انفجار در نزدیکی مسجد پیامبر به عنوان یک مکان مقدس امری تکان دهنده بود و این اقدام می تواند مبارزه با داعش را تسریع بخشد.
«لوری پلاتکین بوگارد» محقق در موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک گفت: «اگر مردم در عربستان در بی خبری قرار داشتند، این حملات زنگ بیدارباشی برای آنها بود.»