گازوئیل تحت فشار: بزرگترین تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان جهان

به گزارش جماران به نقل از الجزیره، تصور اینکه حمل و نقل، صنعت یا کشاورزی در سراسر جهان بدون تأثیرپذیری از گازوئیل ادامه یابد، دشوار است. این سوختی است که کامیون‌ها، اتوبوس‌ها، ماشین‌آلات کشاورزی، تجهیزات ساختمانی و ژنراتورها را به حرکت در می‌آورد و کاربرد آن به کشتی‌ها و گرمایش نیز گسترش می‌یابد. بنابراین، اهمیت آن نه تنها به میزان مصرف، بلکه به نقش آن در پیشبرد بخش‌های وسیعی از اقتصاد جهانی نیز مرتبط است، به طوری که نوسانات قیمت مستقیماً بر حمل و نقل، تولید و هزینه‌های کالا تأثیر می‌گذارد.

این اهمیت با فشارهایی که در حال حاضر بازار با آن مواجه است، بیشتر برجسته می‌شود، پس از آنکه روسیه ممنوعیت صادرات گازوئیل را برای اکثر تولیدکنندگان تا پایان اکتبر تمدید کرد، در حالی که واشنگتن به احتمال محدود کردن صادرات خود با افزایش قیمت‌های داخلی اشاره کرد، اقدامی که با مخالفت اروپا به دلیل ترس از تشدید قیمت‌ها و کمبود عرضه در این قاره مواجه شد.

این تحولات، بحران را به سطح گروه هفت کشاند و امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، خواستار اقدام هماهنگ برای کاهش قیمت سوخت و جلوگیری از محدودیت‌های صادراتی شد، پیش از آنکه کشورهای این گروه امروز با آزادسازی هماهنگ ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر از طریق آژانس بین‌المللی انرژی طی چهار ماه موافقت کنند، که در آن مقادیری گازوئیل زودتر آزاد می‌شود و متعهد می‌شوند که از محدودیت‌های تجارت انرژی بین خود اجتناب کنند.

این بحران نشان می‌دهد که تجارت گازوئیل لزوماً در همان جهت تجارت نفت خام حرکت نمی‌کند. این تجارت تحت تأثیر توانایی پالایشگاه‌ها در تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر، میزان تقاضا برای حمل‌ونقل و صنعت، ذخایر موجود و تفاوت قیمت بین بازارها قرار دارد.

این موضوع، پارادوکس بازار انرژی را برجسته می‌کند: داشتن ذخایر عظیم یا تولید مقادیر زیادی نفت خام لزوماً خودکفایی در گازوئیل را تضمین نمی‌کند. یک کشور ممکن است تولیدکننده عمده نفت خام باشد اما به دلیل ظرفیت پالایش یا تقاضای داخلی خود، واردکننده خالص گازوئیل باشد، در حالی که کشور دیگری ممکن است نفت خام را وارد کرده و آن را به فرآورده‌هایی برای صادرات تبدیل کند.

 

فشار بر پالایشگاه‌های نفت

طبق برآوردهای مبتنی بر سازمان داده‌های انرژی «جودی»، کل صادرات جهانی گازوئیل در سال ۲۰۲۵ تقریباً به ۸.۲ میلیون بشکه در روز رسیده است.

بازار در سال ۲۰۲۶ به دلیل بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی، حملات به پالایشگاه‌ها و محدودیت‌های صادراتی اعمال شده توسط برخی کشورها با فشارهای بیشتری روبرو خواهد شد. در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، روسیه ممنوعیت صادرات گازوئیل خود را برای اکثر تولیدکنندگان تا پایان اکتبر تمدید کرد تا عرضه داخلی را تقویت کند، به ویژه با توجه به کاهش نرخ عملیاتی چندین پالایشگاه روسی به دلیل حملات پهپادی اوکراین و افزایش تقاضای فصلی.

این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اعلام کرده است که در حال بررسی اعمال ممنوعیت بر صادرات گازوئیل کشورش است تا با افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها که طبق داده‌های انجمن اتومبیل آمریکا به بیش از ۶.۵ دلار در هر گالن رسیده است، مقابله کند.

طبق تحلیل رویترز، صادرات گازوئیل ایالات متحده در طول سال ۲۰۲۶ بیش از ۲۰ درصد افزایش یافت و به حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز رسید، زیرا ذخایر ایالات متحده برای این زمان از سال به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسید. به همین دلیل ایده ممنوعیت صادرات گازوئیل ایالات متحده برای افزایش عرضه آن در بازارها و در نتیجه کاهش قیمت آن مطرح شد.

اما ایده اعمال محدودیت بر صادرات گازوئیل آمریکا به شدت مورد مخالفت اتحادیه اروپا قرار گرفته است ، زیرا چنین محدودیت‌هایی منجر به افزایش بیشتر قیمت گازوئیل در بازارهای اروپا می‌شود، آن هم در زمانی که قیمت آن به رکورد ۲.۲۴ یورو (حدود ۲.۵۲ دلار) در هر لیتر رسیده است.

این تحولات نشان می‌دهد که بازار دیزل چقدر نسبت به هرگونه تغییر در عرضه تولیدکنندگان و صادرکنندگان عمده حساس است، به خصوص از آنجایی که ایالات متحده و روسیه به تنهایی نزدیک به یک چهارم صادرات جهانی دیزل را در سال ۲۰۲۵ به خود اختصاص داده‌اند.

 

عربستان سعودی و آمریکا: نقش‌های متفاوت

شایان ذکر است که ایالات متحده با وجود اینکه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان جهان است، گازوئیل وارد می‌کند. این امر به دلیل ماهیت بازار پالایش آمریکا و تنوع انواع نفت خام فرآوری شده توسط پالایشگاه‌های ایالات متحده است. برخی از پالایشگاه‌های آمریکایی برای فرآوری نفت خام سنگین‌تر از نفت خام تولید شده در داخل کشور طراحی شده‌اند و همین امر شرکت‌ها را به سمت واردات انواع خاصی از نفت خام برای تأمین نیازهای پالایشگاه‌ها سوق می‌دهد.

آمریکا همچنین نفت خام سنگین ارزان‌تری را از کشورهایی مانند کانادا و مکزیک وارد می‌کند تا پالایشگاه‌های خود را با حاشیه سود بالاتر اداره کند و سپس محصولات پالایش‌شده مانند گازوئیل و بنزین را با ارزش افزوده بالاتر دوباره صادر می‌کند.

عربستان سعودی مقادیر مشخصی از برخی فرآورده‌های پالایش‌شده، از جمله گازوئیل، را برای تأمین نیازهای بازار محلی در دوره‌های تقاضای بالا وارد می‌کند و این امر امکان می‌دهد بخش بیشتری از نفت خام داخلی به بازارهای صادراتی هدایت شود.

اینها فهرست‌هایی از مهم‌ترین کشورهایی هستند که گازوئیل تولید، صادر و وارد می‌کنند.

اول: ده کشور برتر تولیدکننده گازوئیل در جهان:

رتبه‌بندی بزرگترین کشورهای تولیدکننده گازوئیل در سال ۲۰۲۵، بر اساس داده‌های سازمان جودی که شامل ۵۹ کشور بود، به شرح زیر است:

۱- ایالات متحده: ۲۴۰.۵ میلیون تن.

۲- چین : ۱۹۹.۵ میلیون تن.

۳- هند : ۱۲۱.۲ میلیون تن.

۴- عربستان سعودی: ۵۸.۴ میلیون تن.

۵- کره جنوبی : ۴۷ میلیون تن.

۶- آلمان: ۴۰.۸ میلیون تن.

۷- ژاپن: ۳۷ میلیون تن.

۸- کانادا: ۳۴ میلیون تن.

۹- ایتالیا: ۲۸.۶ میلیون تن.

۱۰- اسپانیا: ۲۴.۹ میلیون تن.

دوم: ده کشور برتر تولیدکننده گازوئیل در جهان عرب:

این رتبه‌بندی بر اساس گزارش آماری سالانه ۲۰۲۵ سازمان کشورهای صادرکننده نفت عرب (OAPEC) و بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۴ است:

 

۱- عربستان سعودی: ۱.۱۱۴ میلیون بشکه در روز.

۲- کویت: ۳۴۶.۳ هزار بشکه در روز.

۳- الجزایر: ۲۰۲.۶ هزار بشکه در روز.

۴- مصر : ۱۷۵.۹ هزار بشکه در روز.

۵- عراق : ۱۵۸.۹ هزار بشکه در روز.

۶- بحرین: ۹۰.۹ هزار بشکه در روز.

۷- قطر : ۳۷.۸ هزار بشکه در روز.

۸- لیبی : ۳۰ هزار بشکه در روز.

۹- امارات متحده عربی: ۲۵.۵ هزار بشکه در روز.

۱۰- سوریه : ۲۲.۲ هزار بشکه در روز.

سوم: ۱۰ کشور برتر صادرکننده گازوئیل

رتبه‌بندی 10 کشور برتر صادرکننده گازوئیل در سال 2025، بر اساس داده‌های JODI و سازمان کشورهای صادرکننده نفت ( اوپک )، به شرح زیر است:

۱- ایالات متحده: ۱.۲۶ میلیون بشکه در روز.

۲- روسیه: ۷۸۳.۴ هزار بشکه در روز.

۳- عربستان سعودی: ۶۷۸.۲ هزار بشکه در روز.

۴- هند: ۵۶۷.۱ هزار بشکه در روز.

۵- کره جنوبی: ۵۶۱.۱ هزار بشکه در روز.

۶- هلند: ۴۵۹.۸ هزار بشکه در روز.

۷- سنگاپور: ۳۶۵.۹ هزار بشکه در روز.

۸- کویت: ۲۸۹.۲ هزار بشکه در روز.

۹- بلژیک: ۲۳۰.۵ هزار بشکه در روز.

۱۰- آلمان: ۲۱۴.۳ هزار بشکه در روز.

چهارم: ده کشور برتر واردکننده گازوئیل:

طبق داده‌های جودی، ده کشور برتر واردکننده گازوئیل در سال ۲۰۲۴ به شرح زیر بودند:

۱- استرالیا: ۱۹۱.۹۲ میلیون بشکه.

۲- فرانسه : ۱۴۴.۶۷ میلیون بشکه

۳- ترکیه : ۱۱۷.۶۲ میلیون بشکه

۴- آلمان: ۱۱۰.۸۵ میلیون بشکه.

۵- هلند: ۱۰۲.۷۷ میلیون بشکه.

۶- بریتانیا : ۹۶.۹۶ میلیون بشکه

۷- مکزیک: ۷۷.۸۷ میلیون بشکه.

۸- مالزی: ۶۵.۶۷ میلیون بشکه.

۹- ایالات متحده: ۶۵.۳۷ میلیون بشکه.

۱۰- سنگاپور: ۶۱.۲۱ میلیون بشکه.

پنجم: ۵ کشور عربی که بیشترین واردات گازوئیل را دارند:

طبق داده‌های جودی، 5 کشور عربی برتر واردکننده گازوئیل در سال 2024 به شرح زیر رتبه‌بندی شده‌اند:

۱- مصر: ۴۶.۷۸ میلیون بشکه.

۲- مراکش: ۳۹.۸۹ میلیون بشکه.

۳- تونس : ۱۱.۳۵ میلیون بشکه

۴- عربستان سعودی: ۹.۷۰ میلیون بشکه.

۵- کویت: ۳.۱۱ میلیون بشکه.

 

مشاهده خبر در جماران