۵ علت اصلی ترکیدگی شیلنگ‌های صنعتی و راهکارهای پیشگیری از حوادث

ترکیدگی شیلنگ صنعتی شاید در نگاه اول فقط یک خرابی ساده به نظر برسد، اما در محیط‌های صنعتی می‌تواند در چند ثانیه به یک حادثه جدی تبدیل شود. شیلنگ‌هایی که با آب، روغن، مواد شیمیایی، هوای فشرده یا مواد ساینده سروکار دارند، دائماً تحت فشار و شرایط سخت کاری هستند و اگر متناسب با نوع کاربرد انتخاب، نصب و نگهداری نشوند، احتمال فرسودگی و خرابی آن‌ها افزایش پیدا می‌کند.

در انتخاب شیلنگ صنعتی، علاوه بر مشخصات فنی، برند و مدل محصول نیز اهمیت زیادی دارد. شیلنگ NCR یکی از گزینه‌های شناخته‌شده در این حوزه است و در کنار محصولاتی مانند شیلنگ سندبلاست، برای کاربردهای مختلف صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نکته مهم اینجاست که ترکیدگی شیلنگ معمولاً بدون دلیل اتفاق نمی‌افتد. سایش، ترک‌خوردگی، بادکردگی، له‌شدگی، نشتی یا تغییر شکل شیلنگ می‌تواند هشداری باشد که نباید نادیده گرفته شود. مخصوصاً در کاربردهای سنگینی مثل سندبلاست که شیلنگ دائماً در معرض مواد ساینده قرار دارد، انتخاب محصول مناسب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در این مقاله ۵ علت اصلی ترکیدگی شیلنگ‌های صنعتی را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم چطور با انتخاب صحیح شیلنگ، نصب اصولی و بازرسی منظم، احتمال خرابی و حوادث ناشی از آن را کاهش دهیم.

۱. انتخاب شیلنگ نامناسب برای فشار کاری

 

 

یکی از رایج‌ترین دلایل ترکیدگی شیلنگ، استفاده از محصولی است که برای فشار کاری سیستم مناسب نیست.

هر شیلنگ صنعتی دارای محدوده مشخصی از Working Pressure یا فشار کاری مجاز است. این مقدار با توجه به ساختار شیلنگ، جنس لایه داخلی، تعداد لایه‌های تقویتی و نوع کاربرد تعیین می‌شود.

اشتباه رایج این است که بعضی افراد فقط به فشار معمول سیستم توجه می‌کنند؛ در حالی که در بسیاری از تجهیزات، فشار می‌تواند هنگام راه‌اندازی یا تغییر ناگهانی وضعیت شیرها افزایش پیدا کند.

برای مثال ممکن است یک سیستم در حالت عادی با فشار مشخصی کار کند، اما هنگام روشن و خاموش شدن تجهیزات، فشار لحظه‌ای بیشتری به شیلنگ وارد شود.

بنابراین هنگام انتخاب شیلنگ باید حداقل این موارد بررسی شود:

• فشار کاری سیستم
• فشار لحظه‌ای و ضربه‌ای
• دمای سیال
• نوع سیال
• قطر داخلی شیلنگ
• شرایط محیطی

نکته مهم: فشار ترکیدن (Burst Pressure) را نباید با فشار کاری مجاز اشتباه گرفت. اینکه شیلنگ در آزمایش تا فشار بالایی دچار ترکیدگی می‌شود، به این معنی نیست که می‌توان از آن در همان فشار استفاده کرد.

۲. سایش، پارگی و آسیب‌های مکانیکی

 

 

گاهی شیلنگ هنوز از داخل کاملاً سالم است، اما از بیرون به دلیل تماس مداوم با کف، لبه فلزی، قطعات متحرک یا سایر تجهیزات دچار سایش شده است.

وقتی لایه بیرونی شیلنگ آسیب می‌بیند، لایه‌های تقویتی آن نیز ممکن است در معرض محیط قرار بگیرند. در این حالت مقاومت شیلنگ به مرور کاهش پیدا می‌کند و احتمال ترکیدگی بیشتر می‌شود.

این مشکل در محیط‌هایی که شیلنگ دائماً جابه‌جا می‌شود بسیار رایج است.

برای پیشگیری:

• مسیر عبور شیلنگ را تا حد امکان اصلاح کنید.
• از تماس مداوم شیلنگ با لبه‌های تیز جلوگیری کنید.
• شیلنگ را زیر چرخ یا تجهیزات سنگین قرار ندهید.
• از خم‌شدن شیلنگ در نقاط نامناسب جلوگیری کنید.
• در محل‌های پرخطر از محافظ و روکش مناسب استفاده کنید.

اگر روی سطح شیلنگ سایش عمیق، بریدگی، ترک، تاول یا نمایان شدن لایه‌های داخلی و تقویتی مشاهده کردید، بهتر است منتظر ترکیدن آن نمانید و وضعیت شیلنگ را بررسی یا تعویض کنید.

۳. خم شدن بیش از حد شیلنگ

 

 

شیلنگ صنعتی برای خم شدن طراحی شده، اما هر شیلنگ یک حداقل شعاع خم (Minimum Bend Radius) دارد.

اگر شیلنگ بیش از حد مجاز خم شود، فشار زیادی به ساختار داخلی و لایه‌های تقویتی وارد می‌شود. این فشار ممکن است در ابتدا قابل مشاهده نباشد، اما به مرور باعث ضعیف شدن ساختار شیلنگ شود.

یک اشتباه رایج این است که شیلنگ را برای مرتب‌تر شدن مسیر، با شعاع بسیار کم خم می‌کنند یا آن را نزدیک محل اتصال تحت فشار قرار می‌دهند.

بهتر است هنگام نصب:

مسیر شیلنگ را طوری طراحی کنید که بدون پیچ‌خوردگی و خم تند، به محل اتصال برسد.

همچنین شیلنگ نباید در حالت کشیده، پیچیده یا تحت تنش دائمی نصب شود.

اگر برای یک کاربرد خاص به خم‌های شدید یا حرکت مداوم نیاز دارید، باید از شیلنگی استفاده کنید که مشخصات آن برای چنین شرایطی مناسب باشد.

۴. دمای نامناسب و انتخاب اشتباه جنس شیلنگ

دمای بالا یا پایین می‌تواند روی عملکرد شیلنگ تأثیر زیادی بگذارد.

هر شیلنگ محدوده دمایی مشخصی دارد و استفاده از آن خارج از این محدوده می‌تواند باعث سخت شدن، نرم شدن، ترک خوردن یا کاهش مقاومت لایه‌های داخلی و خارجی شود.

از طرف دیگر، نوع سیالی که از داخل شیلنگ عبور می‌کند اهمیت زیادی دارد.

ممکن است یک شیلنگ از نظر فشار کاملاً مناسب باشد، اما جنس لایه داخلی آن با سیال مورد استفاده سازگاری نداشته باشد. در این حالت ممکن است شیلنگ از داخل دچار تورم، تخریب یا جداشدگی لایه‌ها شود.

به همین دلیل هنگام انتخاب شیلنگ باید فقط به فشار توجه نکنید و بپرسید:

این شیلنگ برای چه سیالی و چه دمایی طراحی شده است؟

این موضوع به‌خصوص در شیلنگ‌های مواد شیمیایی، روغن، بخار و مواد ساینده اهمیت بیشتری دارد.

۵. نصب نادرست اتصالات و نگهداری ضعیف

حتی اگر بهترین شیلنگ بازار را خریداری کنید، نصب اشتباه می‌تواند عمر آن را به‌شدت کاهش دهد.

یکی از نقاط حساس هر مجموعه شیلنگ، محل اتصال شیلنگ به کوپلینگ یا کانکتور است. اگر اتصال به‌درستی انتخاب یا نصب نشده باشد، ممکن است نشتی ایجاد شود یا شیلنگ در همان نقطه دچار آسیب شود.

از طرف دیگر، نگهداری نامناسب نیز عمر شیلنگ را کم می‌کند. قرار گرفتن طولانی‌مدت شیلنگ در معرض نور خورشید، گرمای شدید، مواد شیمیایی یا رطوبت نامناسب می‌تواند باعث فرسودگی زودتر آن شود.

برای افزایش عمر شیلنگ:

• اتصالات متناسب با شیلنگ انتخاب کنید.
• از نصب شیلنگ با پیچش جلوگیری کنید.
• شیلنگ را با بست مناسب مهار کنید.
• از کشیدن شیلنگ برای جابه‌جایی تجهیزات خودداری کنید.
• شیلنگ‌های بلااستفاده را در شرایط مناسب نگهداری کنید.
• بازرسی دوره‌ای را جدی بگیرید.

چطور از ترکیدگی شیلنگ صنعتی جلوگیری کنیم؟

برای کاهش احتمال ترکیدگی، یک برنامه ساده بازرسی می‌تواند بسیار مؤثر باشد.

قبل از شروع کار، شیلنگ را از نظر موارد زیر بررسی کنید:

۱. ترک و بریدگی:

هرگونه ترک عمیق یا بریدگی را جدی بگیرید.

۲. تاول و بادکردگی:

بادکردگی می‌تواند نشانه آسیب داخلی باشد.

۳. سایش:

اگر سطح شیلنگ به‌شدت ساییده شده، ادامه استفاده می‌تواند خطرناک باشد.

۴. نشتی:

نشتی را صرفاً یک مشکل کوچک در نظر نگیرید؛ مخصوصاً اگر سیال تحت فشار باشد.

۵. اتصالات:

محل اتصال شیلنگ و فیتینگ را بررسی کنید.

۶. مسیر شیلنگ:

مطمئن شوید شیلنگ با قطعات متحرک، لبه‌های تیز یا سطوح ساینده تماس ندارد.

جمع‌بندی

ترکیدگی شیلنگ صنعتی معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست؛ انتخاب نادرست، فشار بیش از حد، سایش، خم‌کردن نامناسب، دمای نامناسب و نصب غیراصولی می‌توانند عمر شیلنگ را کاهش دهند.

برای جلوگیری از حادثه، باید از همان مرحله خرید شروع کنید. انتخاب شیلنگ متناسب با فشار، دما، سیال و شرایط کاری اولین قدم است و پس از آن نصب صحیح و بازرسی دوره‌ای اهمیت دارد.

در کاربردهایی مانند سندبلاست نیز انتخاب شیلنگ مناسب اهمیت دوچندانی دارد. استفاده از شیلنگ سندبلاست مقاوم در برابر سایش و بررسی منظم وضعیت آن می‌تواند به افزایش عمر تجهیزات، کاهش توقف خط و مهم‌تر از همه، کاهش ریسک حوادث کمک کند.

بنابراین اگر قصد خرید شیلنگ سندبلاست یا سایر شیلنگ‌های صنعتی را دارید، بهتر است قبل از انتخاب محصول، شرایط واقعی کار را مشخص کنید و سپس بر اساس فشار، دما، نوع سیال یا ماده عبوری و شرایط محیطی، شیلنگ مناسب را انتخاب کنید.

 

 *** این مطلب در سرویس گزارش آگهی منتشر شده و تبلیغاتی می باشد؛ لذا جماران هیچ توصیه در رابطه با انجام فعالیت فوق ندارد.

مشاهده خبر در جماران