حماس از قدرت کناره گیری کرد؛ گام بعدی چیست؟

به گزارش جماران، الجزیره در گزارشی نوشت: دفتر اطلاع‌رسانی دولت در نوار غزه روز دوشنبه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که رئیس کمیته اضطراری دولت استعفا داده و این کمیته به طور رسمی منحل شده است. این اقدام با هدف انتقال مسئولیت‌های اجرایی و اداره امور غزه به «کمیته ملی اداره غزه» انجام می‌شود.

در این بیانیه آمده است که«محمد جواد الفرا»، رئیس کمیته اضطراری دولت و سرپرست کمیته پیگیری امور دولتی، استعفای رسمی خود را ارائه کرده است؛ اقدامی که به گفته مسئولان، با هدف نشان دادن حسن نیت، تسهیل روند انتقال اداری و اجرای توافق‌های ملی صورت گرفته است.

سخنگوی دفتر اطلاع‌رسانی دولت در یک نشست خبری مقابل بیمارستان شهدای الاقصی اعلام کرد که تمامی مقدمات اداری و حقوقی برای تحویل مسئولیت‌ها تکمیل شده است.

به گفته وی، این روند با شفافیت کامل در حضور گروه‌های فلسطینی، نمایندگان عشایر، نهادهای جامعه مدنی و همچنین یک ناظر از سوی سازمان ملل متحد انجام شده است.

در این بیانیه تأکید شده است که کارکنانی که همچنان در نهادهای دولتی به فعالیت خود ادامه می‌دهند، صرفاً نیروهای فنی و تخصصی هستند و برای جلوگیری از ایجاد خلأ در ارائه خدمات عمومی، در محل کار خود باقی خواهند ماند.

همچنین تصریح شده که این کارکنان «کارمندان دولت» هستند و آمادگی دارند تحت مدیریت و دستورالعمل‌های کمیته ملی جدید فعالیت کنند؛ اقدامی که در چارچوب نقشه راه مورد توافق در قاهره انجام می‌شود.

دفتر اطلاع‌رسانی دولت از تمامی طرف‌های ذی‌ربط خواست هرچه سریع‌تر زمینه ورود کمیته ملی به نوار غزه را فراهم کنند تا این کمیته بتواند فوراً مسئولیت‌های خود را آغاز کند؛ اقدامی که به گفته این دفتر، می‌تواند بخشی از مشکلات انسانی ناشی از جنگ، تأخیر در بازسازی، محاصره و بسته بودن گذرگاه‌ها را کاهش دهد.

«اسماعیل الثوابتة»، مدیر دفتر اطلاع‌رسانی دولت در غزه، نیز به الجزیره گفت که اکنون شرایط به طور کامل برای ورود «کمیته تکنوکرات‌ها» به غزه فراهم شده است.

وی افزود که تمامی کارکنان وزارت کشور و نیروهای پلیس به فعالیت خود ادامه خواهند داد تا امنیت عمومی حفظ شده و از هرگونه خلأ امنیتی در دوره انتقال جلوگیری شود.

  موضع حماس

جنبش مقاومت اسلامی  (حماس) اعلام کرد که استعفای کمیته پیگیری امور دولتی «در راستای منافع ملی و برای از بین بردن بهانه‌های اشغالگران» انجام شده است. این جنبش تأکید کرد که این اقدام «گامی مثبت دیگر در اجرای همان موضعی است که همواره بر آن تأکید کرده‌ایم؛ مبنی بر اینکه در مسائل مربوط به اداره نوار غزه در مرحله پس از جنگ، نقشی نخواهیم داشت.»

حماس در بیانیه‌ای اعلام کرد که از زمان آغاز جنگ، چندین طرح توافقی برای اداره نوار غزه ارائه کرده بود که در نهایت به تشکیل «کمیته ملی»انجامید؛ اما اسرائیل تاکنون اجازه ورود این کمیته به غزه را نداده است.

این جنبش همچنین تأکید کرد که تصمیم به استعفا پس از اطمینان از تکمیل تمامی مراحل واگذاری مسئولیت اداره غزه به کمیته ملی، به‌صورت کامل و بر اساس اصول اداری و حرفه‌ای، اتخاذ شده و بر پایبندی خود به اجرای توافق آتش‌بس تأکید کرد.

حماس در ادامه نسبت به تلاش‌های اسرائیل برای جلوگیری از اجرای توافق هشدار داد و تأکید کرد که هدف از این اقدامات، ایجاد «خلأ اداری» در غزه، تشدید رنج مردم و جلوگیری از بازگشت زندگی عادی و روند بازسازی این منطقه است.

این جنبش از میانجی‌ها و کشورهای ضامن خواست هرچه سریع‌تر وارد عمل شوند و با اعمال فشار بر اسرائیل، مانع از ادامه اقدامات «در جهت کارشکنی در اجرای توافق» شوند.

در پایان این بیانیه، حماس خواستار آن شد که هرچه سریع‌تر زمینه ورود «کمیته ملی اداره غزه» به این منطقه فراهم شود تا این کمیته بتواند بی‌درنگ فعالیت خود را آغاز کند و «فرصت سوءاستفاده را از اسرائیل بگیرد.»

 

اقدامات روز بعد

 در همین حال، حازم قاسم ، سخنگوی جنبش حماس، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره تأکید کرد که این جنبش در هیچ‌یک از مسائل مربوط به اداره غزه در مرحله موسوم به «روز پس از پایان تجاوز» مشارکت نخواهد داشت.

وی اظهار داشت که اکنون توپ در میدان دولت آمریکا و میانجی‌های نشست شرم‌الشیخ است تا اسرائیل را به توقف عملیات نظامی و اجازه ورود کمیته اداری به نوار غزه ملزم کنند.

قاسم افزود که حماس تمامی مقدمات حقوقی، لجستیکی و حرفه‌ای لازم برای واگذاری مسئولیت اداره غزه، از جمله پرونده امنیتی، به «کمیته ملی» مورد توافق گروه‌های فلسطینی را تکمیل کرده است.

به گفته او، این اقدام تمامی بهانه‌های اسرائیل را از میان برداشته و اکنون جامعه جهانی، میانجی‌ها و کشورهای ضامن در برابر مسئولیت سیاسی خود قرار دارند تا اسرائیل را برای صدور مجوز ورود این کمیته به غزه تحت فشار قرار دهند.

سخنگوی حماس همچنین ادعای سازمان پخش اسرائیل مبنی بر اینکه این استعفا «گمراه‌کننده» بوده و صرفاً استعفایی «صوری» از سوی دولت حماس است را رد کرد.

او این ادعا را تلاشی آشکار برای شانه خالی کردن از مسئولیت و سرپوش گذاشتن بر بیش از «پنج هزار مورد نقض توافق آتش‌بس از سوی اسرائیل» توصیف کرد.

قاسم در ادامه از موضع سازمان ملل و نیز عملکرد شورای صلح و فرستاده آن، «نیکلای ملادنوف»، انتقاد کرد و گفت این نهادها در تعیین طرفی که به‌طور واقعی توافق‌ها را نقض کرده است، موضعی ضعیف و ناتوان اتخاذ کرده‌اند.

 

 

 بیانیه مجمع ملی قبایل، عشایر و خانواده‌های فلسطینی

مجمع ملی قبایل، عشایر و خانواده‌های فلسطینی با انتشار بیانیه‌ای بر ضرورت حفظ وحدت موضع فلسطینیان و تقویت توافق‌های ملی میان گروه‌ها، جریان‌های سیاسی و عشایر تأکید کرد.

در این بیانیه از کشورهای ضامن، میانجی‌ها، شورای صلح و فرستاده ویژه سازمان ملل،  نیکلای ملادنوف ، خواسته شده است که به مسئولیت‌های انسانی و اخلاقی خود عمل کرده و با اعمال فشار جدی بر اسرائیل، زمینه بازگشایی گذرگاه‌ها و ورود کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه را فراهم کنند.

این مجمع همچنین بر لزوم تسریع در ورود  کمیته ملی اداره غزه  تأکید کرد تا این کمیته بتواند بی‌درنگ مسئولیت‌های اجرایی خود را آغاز کرده و برای نجات وضعیت بحرانی انسانی و کاهش رنج ساکنان غزه اقدام کند.

در ادامه، عشایر فلسطینی از کارکنان نهادهای دولتی خواستند در محل کار خود باقی بمانند و به ارائه خدمات اساسی به شهروندان ادامه دهند تا از ایجاد هرگونه خلأ اداری یا خدماتی جلوگیری شود و پایداری جامعه فلسطینی در این مقطع حساس حفظ گردد.

در همین راستا، خبرگزاری آناتولی به نقل از «علاءالدین العکلوک»، رئیس مجمع ملی قبایل، عشایر و خانواده‌های فلسطینی، گزارش داد که کمیته ملی اداره غزه باید هرچه سریع‌تر فعالیت خود را در این منطقه آغاز کند.

وی اظهار داشت که پس از انحلال کمیته اضطراری دولت، «دیگر هیچ توجیهی» برای به تعویق افتادن آغاز فعالیت این کمیته وجود ندارد.

العکلوک افزود: «تمام موانعی که پیش‌تر درباره آن‌ها صحبت می‌شد، اکنون برطرف شده‌اند.» او خواستار فراهم شدن امکان آغاز سریع فعالیت کمیته ملی شد و تأکید کرد که مجمع ملی قبایل، عشایر و خانواده‌های فلسطینی آمادگی دارد همه امکانات و حمایت‌های لازم را برای موفقیت این کمیته در انجام مأموریت‌هایش در نوار غزه فراهم کند.

 

 آمادگی کمیته ملی

«علی شعث»، رئیس کمیته ملی اداره غزه، اعلام کرد این کمیته به محض فراهم شدن امکانات لازم، آماده آغاز مسئولیت‌های خود است.

وی تأکید کرد که موفقیت این کمیته تنها در صورتی امکان‌پذیر خواهد بود که یک مرجع واحد، یک قانون واحد و یک سلاح تحت اختیار همان مرجع وجود داشته باشد.

شعث همچنین خواستار فراهم شدن شرایط سیاسی، اداری و امنیتی لازم برای انجام مأموریت‌های این کمیته شد.

 

 واکنش شورای صلح

شورای صلح ویژه غزه نیز اعلام کرد که از تصمیم انحلال کمیته اضطراری مطلع شده است، اما ارزیابی خود را بر اساس اقدامات عملی و نه صرفاً وعده‌ها انجام خواهد داد.

این شورا تأکید کرد که اصل اساسی مرحله آینده، وجود یک مرجع واحد و یک سلاح تحت کنترل کمیته ملی اداره غزه است و انتقال قدرت باید به گونه‌ای انجام شود که این کمیته بتواند به صورت مستقل وظایف خود را انجام دهد.

«نیکلای ملادینوف»، نماینده شورا، اظهار داشت که اعلام امروز اهمیت نهایی شدن مذاکرات مربوط به نقشه راه را نشان می‌دهد و هرچه توافق درباره مراحل اجرایی سریع‌تر حاصل شود، کمیته ملی نیز زودتر می‌تواند فعالیت خود را آغاز کند.

وی افزود که این روند می‌تواند زمینه خلع سلاح، خروج نیروهای اسرائیلی و آغاز بازسازی غزه را تسریع کند.

 واکنش اسرائیل

در سوی دیگر،  گدعون ساعر ، وزیر   خارجه رژیم اسرائیل، اعلام کرد که «اقدام حماس یک مانور سیاسی با هدف جلوگیری از خلع سلاح این جنبش از طریق واگذاری امور به یک دولت تکنوکرات است.»

او تأکید کرد که اسرائیل همچنان بر اجرای «دقیق و کامل» طرح پیشنهادی  دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا مبنی بر خلع سلاح حماس و غیرنظامی‌سازی نوار غزه اصرار دارد.

ساعر مدعی شد که هدف حماس این است که کمیته تکنوکرات تنها مسئولیت ارائه خدمات شهری و اداری را بر عهده بگیرد، در حالی که خود حماس همچنان قدرت نظامی را حفظ کند.

به گفته او، تا زمانی که حماس سلاح خود را حفظ کند، هر دولت غیرنظامی نیز ناچار خواهد بود بر اساس خواسته‌های این جنبش عمل کرده و مسیر رویارویی با اسرائیل را ادامه دهد.

 

 ارزیابی کارشناسان

در مقابل،  محجوب الزویری ، استاد دانشگاه و کارشناس سیاست‌های خاورمیانه، معتقد است این تحول، اسرائیل را در موقعیت دشواری قرار داده است؛ زیرا بسیاری از استدلال‌هایی را که تل‌آویو برای جلوگیری از ورود کمک‌های بشردوستانه و مخالفت با سازوکار اداره غزه مطرح می‌کرد، از میان می‌برد.

به باور او، این اقدام همچنین جامعه جهانی را در برابر مسئولیت‌های خود درباره مسائل امنیتی، ارسال کمک‌های انسانی و بازگشایی گذرگاه‌ها قرار می‌دهد و بر شورای صلح و سایر نهادهای بین‌المللی فشار وارد می‌کند تا زمینه ورود کمیته ملی به نوار غزه را فراهم سازند.

الزویری همچنین معتقد است که انتقال محور اداره غزه از حماس به سایر جریان‌های فلسطینی، می‌تواند پیامدهای مهمی در عرصه سیاسی و داخلی فلسطین به همراه داشته باشد.

وی افزود که این اعلام، تحولی قابل‌توجه و بی‌سابقه به شمار می‌رود؛ زیرا نخستین بار است که واگذاری اداره غزه با تصمیمی رسمی، قطعی و نهایی اعلام می‌شود و از توافق‌ها و تلاش‌های پیشین، از جمله ابتکار مطرح‌شده در فوریه ۲۰۲۶، فراتر رفته است.

 

 

  تحولی بی‌سابقه

بر اساس گزارش الجزیره، این نخستین بار است که روند واگذاری اداره غزه با تصمیمی رسمی، قطعی و در سطح اجرایی اعلام می‌شود؛ اقدامی که از توافق‌ها و تلاش‌های پیشین، از جمله مذاکرات فوریه ۲۰۲۶، فراتر رفته است.

به گفته خبرنگار الجزیره، این بار گروه‌های فلسطینی از مرحله صدور بیانیه‌های سیاسی عبور کرده و با ایجاد یک خلأ اداری برنامه‌ریزی‌شده، زمینه را برای تحویل فوری مسئولیت‌ها به کمیته ملی فراهم کرده‌اند.

این تحول همچنین نشان می‌دهد که حماس تمایلی به ادامه اداره امور غیرنظامی و خدماتی غزه ندارد و ترجیح می‌دهد مدیریت این بخش‌ها به نیروهای مستقل و متخصص واگذار شود؛ اقدامی که می‌تواند در شرایط بحران انسانی بی‌سابقه در غزه، روند امدادرسانی و بازسازی را تسهیل کرده و موانع سیاسی پیشین را کاهش دهد.

 

 

مشاهده خبر در جماران