جواد امام: در پساجنگ نگاه خودی و غیرخودی را کنار بگذاریم/ مردم، قدرت اول بازدارندگی هستند/ پزشکیان به درستی اعلام کرد که قانون حجاب قابلیت اجرایی ندارد/ امروز هم باید واقعیتها را بپذیریم/ افرادی که احساس میکردند کار جمهوری اسلامی تمام شده تجدیدنظر کردند
جواد امام سخنگوی جبهه اصلاحات ایران گفت: خوشبختانه شاهد بودیم با این جنگ، افرادی که احساس میکردند کار جمهوری اسلامی تمام شده است تجدیدنظر کردند. با این حال هنوز شاهدیم که برای آقای دکتر پزشکیان - که انصافاً عملکردش جای قدردانی دارد - موانعی در حداقلها وجود دارد. بنابراین در پسا جنگ نباید وضعیتی که به قول دوستان میگویند «دوباره به تنظیمات کارخانه برگشتهایم» ادامه یابد، باید جامعه و مطالباتش را بشناسیم و جامعه هم موانع و مشکلات کشور را بشناسد.
به گزارش جماران، سخنگوی جبهه اصلاحات ایران با تاکید بر اینکه مردم، قدرت اول بازدارندگی هستند، گفت: پیشنهاد عملی و مشخص من این است که اعتمادسازی جدی در جامعه داشته باشیم و در این اعتمادسازی، نگاههای خودی و غیرخودی را کنار بگذاریم و از دوقطبیسازی پرهیز کنیم.
ایرنا نوشت: به رغم امضای یادداشت تفاهم و آغاز مذاکرات خاتمه جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و در راستای تحلیل و آسیبشناسی این وضعیت و ایران پساجنگ بر آن شدیم تا با جواد امام، سخنگوی جبهه اصلاحات ایران و دبیرکل حزب مجمع ایثارگران اصلاحطلب گفتوگویی داشته باشیم. آنچه در ادامه میآید مشروح این گفتوگو است.
به باور بسیاری از تحلیلگران پاسخ ایران به جنایات رژیم صهیونیستی، کشور را به سطح جدیدی از «بازدارندگی فعال» رسانده است. ارزیابی شما از این مساله چیست؟
جواد امام: در جنگ اخیر شاهد توانمندیهایی بودیم که ایران طی چند دهه در حوزه نظامی - خصوصاً در حوزه موشکی - به دست آورده است. این توانمندیها قدرت دفاعی ایران را به عنوان یک قدرت مطرح در منطقه و بلکه در دنیا به تصویر کشید و ستودنی و غرورآفرین است.
مردم، قدرت اول بازدارندگی هستند
جا دارد ضمن محکومیت این حملات وحشیانه و ناجوانمردانه که بر کشور ما تحمیل شد، از مقاومت و ایستادگی دلاورمردان نیروهای مسلح و همچنین تابآوری مردم عزیزمان قدردانی کنیم. چرا که مردم، قدرت اول بازدارندگی هستند و فکر میکنم پیش از قدرت نظامی و حتی قدرت دیپلماسی، این حضور، مقاومت و پشتیبانی مردم بود که نقش اساسی را ایفا کرد.
امروز خوشبختانه مسئولان به این جمعبندی رسیدهاند که اصل بازدارندگی بدون حضور مردم نمیتواند آن دفاعی را که لازم است از ایران و ایرانی انجام دهد. ایران در واقع بهخوبی و درستی تشخیص داده است که اسرائیل «شر مطلق» در منطقه و حتی در دنیاست و کشورهای مختلف نیز به این موضوع اذعان کردهاند و این مسئلهای نیست که بر کسی پوشیده باشد.
دشمنی رژیم اسرائیل، چه قبل از پیروزی انقلاب و چه امروز و زیادهخواهیها و زورگوییهایی که به نمایندگی از آمریکا در منطقه داشته، مشخص است. اما اینکه فکر کنیم فقط با اسرائیل طرف هستیم، متأسفانه خیر؛ ما امروز در واقع با دنیای غرب، خصوصاً با آمریکا، طرف هستیم. ایران با انجام عملیات نصر، به طرز هوشمندانهای، پاسخ این مرحله از اقدامات اسرائیل را هم داد. در عین حال فکر میکنم باید تلاش کنیم موضوع اسرائیل را در منطقه از آمریکا جدا کنیم و در این فرصتها منافع خودمان را بشناسیم.
ایران کشوری با تمدنی چند هزار ساله یا حتی میتوانم بگویم تمدنی ده هزار ساله است. باید از این تمدن بهدرستی پاسداری کنیم و برای آینده آن تلاش کنیم. باید برای حفظ مردم نجیبمان که متأسفانه در دهههای گذشته هزینههای زیادی را به دلیل تصمیمهای غلط متحمل شدهاند. من فکر میکنم که در این شرایط، انشاءالله بتوانیم از فرصتهای پیشرو با درک درست استفاده کنیم، آنها را بهدرستی بشناسیم و تصمیمهایی بگیریم که «منافع ملی» در سیاستها و اقداماتی که صورت میگیرد، کاملاً لحاظ شود.
رسالت نخبگان در تبیین واقعیت جنگ برای مردم چیست و چگونه میتوانند با «جنگ شناختی» دشمن مقابله کنند؟
جواد امام: فکر میکنم در درجه اول با توجه به وضعیت موجود، وظیفه مسئولین این است که شرایطی را در کشور به وجود بیاورند که نخبگان فرصت ارتباط بیشتر با جامعه را پیدا کنند. بنابراین شفافسازی، تبیین شرایط، ایجاد فرصتهای برابر برای مردم و نخبگان جهت ارتباط با مردم و مشارکت دادن نظرات، نگاهها و پیشنهادات نخبگان، بسیار مهم است.
از گذشته نسبت به برخی سیاستهای داخلی و خارجی توسط دلسوزان نظام و نخبگان، هشدارهایی داده شده بود ولی متأسفانه دیده نشد. در جنگ ۱۲ روزه هم همه اتفاقاتی که افتاد، دشمن را ناامید و مأیوس کرد و همه فکر میکردند بهترین فرصتی است تا شکافهایی که از قبل ایجاد شده بود را ترمیم کنند و این طمع را برای همیشه از دشمن بگیرند. اما متأسفانه بخشی از آن شکافها خود را در حوادث دی به تصویر کشید. اینکه امروز صحبت از بازدارندگی میکنیم - همان طور که اشاره کردم - اولین قدرت بازدارندگی هر کشوری، مردم آن هستند. نیروی مسلح و توانمندیهای نظامی ما جای خودش را دارد و لازم و ضروری است و امروز هم به کمک ایران آمده است. همچنین بدانیم که باید با دنیا تعامل داشته باشیم و از ظرفیت جامعه و نخبگان خود در همه عرصهها استفاده کنیم چون نتیجه نادیده گرفتن نخبگان، فرار مغزها است.
چه پیشنهاد عملی و مشخصی دارید؟
جواد امام: پیشنهاد عملی و مشخص من این است که باید در سیاستها و رفتارهای گذشته به صورت جدی و عمیق، تغییرات بنیادین ایجاد کرده و اعتمادسازی جدی داشته باشیم. در این اعتمادسازی، نگاههای خودی و غیرخودی را کنار بگذاریم و از دوقطبیسازی جامعه پرهیز کنیم.
وقتی نگاه ما مبتنی بر خواست مردم باشد و مشارکت آنها در همه عرصهها، تصمیمگیریها و سیاستگذاریها حرف اول را بزند، متعاقب آن بستر لازم برای تمام جریانها در راستای منافع ملی، نهادهای مدنی و نخبگان فراهم میشود. آنچه از سوی برخی جریانها با نگاه سلیقهای یا بهتر بگویم جناحی و حتی در برخی موارد فرقهای اتفاق افتاده، این است که در تقابل با منافع ملی حرکت کردهاند و در مقابل مردم قرار گرفتهاند بنابراین مشارکت مردم به حداقل رسیده است.
قانون شرایطی را برای نخبگان، نمایندگان سیاسی و جریانهایی که میتوانند یک سلیقه را در جامعه نمایندگی کنند، قرار داده است. اما مستقل از شرایطی که قانون مشخص کرده و امروز شاهد آن هستیم، مواجهه ما با یک جریانی است که نمیپذیرد که میتوانیم با یک تعامل سازنده و دیپلماسی عزتمند از بحرانها عبور کنیم و به یک «صلح پایدار» برسیم. شاید امروز جای نقد نباشد؛ ولی انشاءالله این شرایط به صلح بینجامد و بعد از آن باید یک آسیبشناسی جدی داشته باشیم تا ببینیم کجا دچار اشتباهاتی شدهایم که شرایط به اینجا رسید و جنگ به ما تحمیل شد.
مستقل از اینکه رژیم صهیونیستی دنبال فرصت بود؛ دشمنی آنها با ایران مربوط به امروز، دیروز و دهه اول انقلاب نیست بلکه این موضوع به قبلتر یعنی بدو تولد این رژیم غاصب باز میگردد و این دشمنی همیشه با مسلمین وجود داشته است.
به هر حال ما نمونههای روشن و مشخص موفقیت را در دوران ۸ ساله دولت اصلاحات داشتیم، آن سابقه و آن گفتوگوی تمدنها، که درخششی در جامعه بینالملل بود، در دسترس است. حتی در داخل هم از نظر وضعیت اقتصادی، الگوهای موفقی داشتیم؛ باید از این الگوها و تجربهها درس بگیریم و به دنبال آنها حرکت کنیم.
مثلا سال ۱۴۰۱ قانون حجاب تصویب شد اما آقای پزشکیان به درستی با تشخیص شورای عالی امنیت ملی و صحهای که رهبری بر این امر گذاشتند، اعلام کرد که قانون مذکور قابلیت اجرایی ندارد، پس امروز هم باید واقعیتها را بپذیریم. نمیتوانیم با نگاه گذشته با جامعه و نسل امروز مواجه شویم اگر بخواهیم واقعاً بقای ایران و نظام را در نظر بگیریم، باید مردم را پشتوانه همه رفتارهایمان بدانیم و در شکافهایی که در جامعه ایجاد شده، تجدیدنظر کنیم.
به ضرورت آسیبشناسی در پساجنگ اشاره کردید، آیا جبهه اصلاحات هم در درون خودش دست به این آسیبشناسی زده و مسالهشناسی کرده است که برای پاسخ دادن به مطالبات مردم - مخصوصاً قشر متوسط - چه کارهایی باید انجام دهد تا فاصلهاش با جامعه کمتر شود؟
جواد امام: قاعدتاً همه جریانها، نهادها، احزاب، حاکمیت و دولت، نیازمند چنین تجدیدنظری هستند و قبل از آن باید آسیبشناسی کنند. یکی از موضوعات جدی در دستور کار جبهه اصلاحات این است که باید در رفتار و ارتباطش با اقشار مختلف جامعه همت بیشتری به خرج بدهد.
نیازمند این هستیم که آسیبهایی که به جهت مشغولیتهایی در حوزههای سیاسی و اجرایی داشتیم و فاصلههایی که ایجاد شده است را بررسی کنیم. بخشی از این آسیبها حاصل وضعیتی است که به ما تحمیل شده و بخش دیگر آن ناشی از عدم کارایی جریانهای سیاسی به خاطر بسترهایی بوده که از این جریانها سلب شده است.
یکی از گرایشاتی که جامعه به اصلاحات داشت و آن اهتمامی که در واقع جریان اصلاحات نسبت به حل مسائل و مشکلات و از بین بردن این فاصلهها داشت، بیشتر به علت برداشتن موانع بوده است. اما مردم احساس میکنند اساساً آن شرایط لازم سلب شده و این کارایی هم از جریان اصلاحات گرفته شده است.
نیازمند تجدیدنظر و اصلاح گفتمان خود هستیم
به هر حال شاید مقصر اصلی احزاب، گروهها و نهادها نباشند. مستقل از اینکه چه نقشی میتوانیم در تدوین قوانین و لوایح و طرحها و ارتباط با حاکمیت و دولت داشته باشیم، باید به جامعه برگردیم و تقویت روابطمان با جامعه را به صورت جدی پیگیری کنیم. ما نیازمند تجدیدنظر و جدیت مهم در اصلاح گفتمان خودمان با توجه به شرایط امروز جامعه، مطالبات مردم و اساساً شرایط ایران در منطقه و دنیا هستیم.
نمیتوانیم فکر کنیم که جریانهای سیاسی میتوانند مستقل از بقیه حرکت کنند. اگر واقعاً موضوع ما ایران و مردم است، باید در درجه اول، خصومتها و اختلافنظرها را به حداقل برسانیم و اشتراکات جدی را برای عبور از این بحرانها و بازگشت به آنچه که برای فکر و تلاش کردیم یعنی «آزادی و استقلال» کشور، پیدا کنیم.
یکی از بحثهای مهمی که مدام به آن اشاره میکنیم، بحث حاکمیت قانون، بازگشت به آن، بازگشت به مردم و مشارکت دادن مردم در سرنوشت خودشان است. بهصورت مشخص میخواهم روی این موضوع تأکید داشته باشم که خداوند به انسانی که خلق کرده، اختیار داده است و او را بر سرنوشتش حاکم کرده است. این موضوع را دین محترم شمرده است و قانون اساسی ما هم به آن تصریح کرده و نظام ما نیز مبتنی بر جمهوری است.
در درجه اول، بعد از آن تجدیدنظرها، شفافسازیها و اعتمادسازیها، باید حاکمیت مردم بر سرنوشت خودشان را مطابق آنچه خدا به انسان - بما هو انسان ـ داده است، بپذیریم. انسان بما هو انسان، دارای اختیاری است که خداوند به او داده است و نباید این حق را از او بگیریم. اساساً باید نگاههای مبنایی را کنار بگذاریم؛ اینکه به جای مردم تصمیم بگیریم، باید کنار گذاشته شود.
با تمام این اوصاف، آینده ایران را در پساجنگ چگونه میبینید؟
جواد امام: چه امروز و چه در گذشته، به هر حال شاهد شکافهای جدی و عمیقی در جامعه بودهایم؛ در پساجنگ در درجه اول باید اقدام به اعتمادسازی و شفافسازی کنیم و به بازسازی و توسعه این کشور و آبادانی آن اهتمام بورزیم. نگاههای خودی و غیرخودی را کنار بگذاریم و کینهها و خصومتهای گذشته را رها کنیم.
شاید امروز زمان بیان نقدها و اصلاح بسیاری از مسائل نباشد، ولی در دوران پساجنگ قطعاً این آسیبشناسیها باید صورت بگیرد. اگر بخواهیم کماکان مردم در عرصههای مختلف مشارکت داده نشوند و نخبگان را از فرآیند تصمیمگیری کنار بگذاریم، قاعدتاً نمیتوانیم شاهد جبران این وضعیت باشیم. باید برای تعامل با دنیا و اصلاح سیاستهایمان، نسبت به رفاه عمومی، معیشت و اقتصاد اهمیت جدی قائل شویم.
خوشبختانه شاهد بودیم با این جنگ، افرادی که احساس میکردند کار جمهوری اسلامی تمام شده است تجدیدنظر کردند. با این حال هنوز شاهدیم که برای آقای دکتر پزشکیان - که انصافاً عملکردش جای قدردانی دارد - موانعی در حداقلها وجود دارد. بنابراین در پسا جنگ نباید وضعیتی که به قول دوستان میگویند «دوباره به تنظیمات کارخانه برگشتهایم» ادامه یابد، باید جامعه و مطالباتش را بشناسیم و جامعه هم موانع و مشکلات کشور را بشناسد.
اشاره کردید که نخبگان به حاشیه رانده شدهاند؛ فکر نمیکنید این نگاه کمی یکطرفه باشد مثلاً نخبگان نمیتوانستند برای خروج از این وضعیت تلاش بیشتری داشته باشند؟
جواد امام: اینکه فکر کنیم نخبگان از عرصههای تصمیمگیری کنار گذاشته شدهاند، بله اما از عرصههای اجتماعی حذف نشدهاند. نخبگان هنوز احساس مسئولیت دارند. بعضاً میبینیم نخبگان نقدهای دلسوزانهای داشتهاند. حتی دولت از اختیارات لازم برای جذب نخبگان و جذب مدیران باتجربه برخوردار نیست. امروز هم نخبگان ما در صحنه هستند و به طور مستقل آنچه در توان داشتهاند را با مردم در میان گذاشتهاند؛ پیشنهادات خود را ارائه کردهاند ولی آنچه مهم است، مشارکت دادن نخبگان است.
اینکه امروز میگوییم وظیفه احزاب چیست؟ بله، آنها باید به وظایف خود درست عمل کنند و شرایط جامعه را درک کنند. اما آیا در همین قوانین جاری جایگاهی برای احزاب قائل شدهایم؟ باید به آنچه در «قانون اساسی» تعریف شده است، بازگردیم.
شرایط ایران با این مقاومت و با حضور مردم افتخارآفرین است ولی فراموش نکنیم که اگر قرار باشد نگاه دیپلماسی، نگاه دفاع از بحثهای حقوقی در عرصههای مختلف و تعامل با دنیا را کنار بگذاریم، قطعاً دشمنان به دنبال اجماعسازی علیه ایران خواهند بود و این مسئله در درازمدت به ضرر کشور و مردم تمام خواهد شد.
چه کار کنیم که به پیروزی مهندسی شده در جنگ - به تعبیر رئیس مجلس - برسیم؟
جواد امام: به هر حال در سیاستهای کلان حاکمیت در تصمیمها و اتفاقاتی که میافتد، باید «عزت، حکمت، و مصلحت» کشور در نظر گرفته شود. امروز هم در این زمینه به درستی تصمیم گرفته شده و قطعاً منافع ایران در تعاملاتی که شروع شد، دیده میشود. افرادی هم که در این عرصه هستند، مثل مسئولین دولت، مجلس و شورای عالی امنیت ملی، به این موضوع توجه دارند. اما امروز برخی در این مسیر اختلال ایجاد میکنند و منافع ملی ما را نمیبینند و بر طبل جنگ میکوبند، در حالی که ما کشور جنگطلبی نیستیم بلکه کشوری هستیم که جنگ به آن تحمیل شده است.
ما سابقه ۸ سال دفاع مقدس داریم و در آن دوران، بعضیها به غلط و با غرضورزی، اشاره میکردند که ما مسبب جنگ بودهایم. خوشبختانه این موضوع در سازمان ملل و در شورای امنیت روشن شد و منجر به قطعنامهای شد که مشخص کرد این جنگ را چه کسی شروع کرده و چه کسی آن را تحمیل کرده است. امروز هم در واقع جنگ به ما تحمیل شده است پس نباید بر طبل آن بکوبیم، باید پایان دادن به جنگ را در اولویت قرار دهیم و به دنبال این باشیم که این حرکت را محکوم کنیم نه اینکه در ادامه این حرکت، خودمان در بازی دشمنان قرار بگیریم.
آنهایی که تلاش میکنند ایران را در این جنگ مشغول کنند قطعاً باعث خسارات و هزینههای جدیتر میشود. در جنگ شاهد بودیم چه سرمایههای ارزشمندی را در حوزههای مدیریتی، نظامی و امنیتی از دست دادیم؛ مردم عزیز و کودکان معصوممان را از دست دادیم. اینها هزینه بوده و ما در مقام دفاع بودیم نه جنگ اما امروز برخی تریبوندارها سعی میکنند برخلاف مصالح و منافع مردم و امنیت ملی کشور حرکت کنند که اینها باید تنظیم شوند.
در واقع باید برای افرادی که اساساً منافع ملی را زیر سؤال بردهاند چارهاندیشی شود. البته گفته شده نباید شرایطی فراهم کنیم که این وضعیت به شکاف عمیقتر یا تضاد بیشتر و بهرهبرداری دشمن منجر شود.
آیا در گذشته هرگز این تصور را داشتید که ایران روزی وارد جنگی در این ابعاد شود و بتواند آن را از موضع قدرت به پایان برساند؟
جواد امام: شاید خیلیها تصور نمیکردند. ما با قدرت توانستیم مقابل این جنگ قرار بگیریم، من ابتدا عرض کردم که این اقدام ستودنی و قابل حمایت است اما نکته مهمتر از همه اینها این است که امام(ره) درباره اسرائیل فرمودند غده سرطانی است و امروز همه مسلمانها به آن میگویند «شر مطلق»؛ حتی وزیر خارجه پاکستان هم چنین توییتی زد که مورد برخورد قرار گرفت.
اسرائیل دنبال این بود که ایران مقتدر در منطقه وجود نداشته باشد
اسرائیل دنبال این بوده و هست که یک ایران مقتدر در منطقه وجود نداشته باشد و تصور میکند ایران یکپارچه و مقتدر، حتماً تهدیدی علیهاش محسوب میشود. من فکر میکنم که ما باید به سیاستهای دوران حضرت امام (ره) و این نگاه که به درستی درباره اسرائیل داشتند یعنی همان «غده سرطانی» و اتحاد و وحدتی که بین مسلمین با اعلام روز قدس ایجاد کردند، بازگردیم.
اسرائیل در گذشته جنایات زیادی علیه کشور ما انجام داده است و بخشی از تقابلی که صورت گرفته در پاسخ به این جنایات بوده است. امروز هم با یک جنایت تحمیلی دیگر مواجه شدیم و در اینجا هم سکوت نکردیم. نگاه من هم در واقع به اسرائیل همان «غده سرطانی» و «شر مطلق» و دفاع مقابل رژیم صهیونیستی است. انشاءالله در آینده شاهد یک صلح پایدار و عزت، آبادانی و سربلندی ایران و ایرانی باشیم.
مشاهده خبر در جماران