گروه هفت؛ مجمعی غیررسمی که اقتصاد و سیاست جهان را مدیریت می‌کند

به گزارش جماران به نقل از الجزیره، مجمعمی غیررسمی که در سال ۱۹۷۵ تأسیس شد و کشورهای صنعتی پیشرو جهان را شامل می‌شود: ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، کانادا و ژاپن. همچنین اتحادیه اروپا نیز در نشست‌های آن شرکت می‌کند و رئیس شورای اروپا و رئیس کمیسیون اروپا نماینده آن هستند.

این مجمع با هدف هماهنگی سیاست‌ها و رویارویی با چالش‌های اقتصادی و سیاسی جهانی تشکیل شده است. ریشه‌های تأسیس آن به اوایل دهه هفتاد قرن بیستم و در پی بحران جهانی نفت در سال ۱۹۷۳ و رکود اقتصادی و آشفتگی‌های مالی پس از آن بازمی‌گردد.

در ۱۶ ژوئن  ۲۰۲۶، نشست سران گروه هفت در شهر اِویان فرانسه آغاز شد و در رأس دستور کار آن، جنگ در اوکراین و توافق با ایران قرار داشت.

 

پیدایش، تأسیس و عضویت

پیدایش گروه هفت (G7) به اوایل دهه هفتاد قرن بیستم و در پی بحران‌های اقتصادی جهانی که پس از شوک نفتی سال ۱۹۷۳ و افزایش نرخ تورم و کندی رشد اقتصادی همراه آن رخ داد، بازمی‌گردد.

ایده اولیه با نشست‌های غیررسمی متشکل از رهبران ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، آلمان غربی و ژاپن آغاز شد که هدف آن بررسی پیامدهای بحران انرژی و رکود اقتصادی جهانی بود.

در سال ۱۹۷۵، اولین اجلاس رسمی این گروه در کاخ رامبویه فرانسه با مشارکت ۶ کشور برگزار شد: فرانسه، ایالات متحده، بریتانیا، آلمان غربی، ژاپن و ایتالیا که در آن زمان به «گروه شش» (G6) معروف شد.

در سال ۱۹۷۶، کانادا به این گروه پیوست و رسماً به «گروه هفت» (G7) تبدیل شد.

اتحادیه اروپا از سال ۱۹۷۷ در نشست‌های این گروه شرکت می‌کند و رئیس شورای اروپا و رئیس کمیسیون اروپا نماینده آن هستند، بدون اینکه ریاست دوره‌ای گروه را بر عهده بگیرند.

در طول مسیر خود، این گروه به طور موقت با پیوستن روسیه در سال ۱۹۹۸ گسترش یافت و به «گروه هشت» (G8) تبدیل شد، پیش از آنکه عضویت این کشور در سال ۲۰۱۴ در پی الحاق کریمه به حالت تعلیق درآید و گروه دوباره به شکل اولیه خود بازگردد.

 

مجمعی غیررسمی

توصیف گروه هفت (G7) به عنوان «مجمعی غیررسمی» به این معنی است که این گروه بر اساس چارچوب‌های سازمانی سنتی که در سازمان‌های بین‌المللی استفاده می‌شود، عمل نمی‌کند. برخلاف سازمان ملل متحد یا ناتو، این گروه دبیرخانه دائمی یا ساختار اداری ثابتی برای مدیریت کارهای خود ندارد.

همچنین، این گروه بر اساس یک معاهده بین‌المللی یا منشور قانونی که قواعد کار و صلاحیت‌های آن را به صورت الزام‌آور تعریف کند، نیست، بلکه بر اجماع سیاسی و هماهنگی داوطلبانه بین کشورهای عضو متکی است.

سازوکار کاری آن بر اساس سیستم ریاست دوره‌ای استوار است، به طوری که یکی از کشورهای عضو به طور متناوب به مدت یک سال ریاست گروه را بر عهده می‌گیرد.

کشوری که ریاست را بر عهده دارد، نقش دبیرخانه موقت را ایفا می‌کند و مسئول تعیین اولویت‌های دستور کار، هماهنگی جلسات، میزبانی اجلاس سالانه و نظارت بر پیگیری پرونده‌های مطرح شده در طول دوره ریاست خود است.

 

اهداف

هدف گروه هفت تقویت همکاری و هماهنگی بین اقتصادهای پیشرفته برای مقابله با چالش‌های جهانی مشترک است.

این گروه در ابتدا برای رسیدگی به مسائل اقتصادی و مالی تأسیس شد، اما دامنه فعالیت آن با گذشت زمان گسترش یافت و شامل پرونده‌های سیاسی، امنیتی و توسعه‌ای متعددی شد.

مهمترین اهداف این گروه شامل حمایت از ثبات اقتصادی و مالی جهانی، هماهنگی سیاست‌های اقتصادی بین کشورهای عضو، ترویج رشد پایدار و کمک به حل بحران‌های اقتصادی بین‌المللی است. این گروه به طور فزاینده‌ای به مسائل جهانی معاصر مانند آب و هوا، انرژی و امنیت غذایی توجه می‌کند.

 

مهمترین دستاوردها

گروه هفت (G7) از طریق هماهنگی سیاست‌ها بین کشورهای عضو و آغاز ابتکارات مشترک برای مقابله با بحران‌های بین‌المللی نقش مؤثری در رسیدگی به مسائل اقتصادی، سیاسی و بشردوستانه جهانی ایفا کرده است.

با وجود اینکه تصمیمات آن الزام‌آور نیستند، اما دارای وزن سیاسی و اقتصادی است که بر مسیر حکمرانی جهانی تأثیر می‌گذارد.

در زمینه اقتصادی و مالی، این گروه با تأسیس مجمع ثبات مالی در سال ۱۹۹۹، که بعدها به شورای ثبات مالی تبدیل شد، به تقویت ثبات مالی بین‌المللی کمک کرد.

همچنین در سال 1996 طرحی را برای کاهش بار بدهی کشورهای فقیر و به شدت بدهکار آغاز کرد و در سال 2005 نیز طرحی را برای لغو بدهی کشورهای واجد شرایط برنامه با همکاری بانک جهانی دنبال کرد.

در بخش بهداشت جهانی، این گروه در سال 2010 طرح موسکوکا را برای حمایت از سلامت مادران، نوزادان و کودکان راه‌اندازی کرد و در جمع‌آوری 7.3 میلیارد دلار بودجه موفق بود.

در طول همه‌گیری کرونا، کشورهای این گروه در نشست سال 2021 متعهد شدند که یک میلیارد دوز واکسن را برای کشورهای نیازمند فراهم کنند و در سال 2022 نیز منشور تقویت آمادگی و واکنش به همه‌گیری‌های آینده را راه‌اندازی کردند.

در زمینه محیط زیست و آب و هوا، کشورهای گروه متعهد شدند که تا سال 2050 به بی‌طرفی کربن دست یابند و از تلاش‌های بین‌المللی برای محدود کردن افزایش دمای زمین به 1.5 درجه سانتی‌گراد حمایت کنند، علاوه بر حفاظت از حداقل 30 درصد از خشکی‌ها و اقیانوس‌ها تا سال 2030.

در بخش فناوری، این گروه در سال 2023 «فرآیند هوش مصنوعی هیروشیما» را راه‌اندازی کرد، که ابتکاری است با هدف توسعه اصول و چارچوب بین‌المللی برای حکمرانی فناوری‌های هوش مصنوعی و ترویج استفاده ایمن و مسئولانه از آن‌ها.

این گروه همچنین توجه ویژه‌ای به مسائل برابری جنسیتی و آموزش داشت، به طوری که در نشست شارلووا در سال 2018 متعهد شد 4.4 میلیارد دلار کانادا برای حمایت از آموزش دختران و زنان، به ویژه در مناطق درگیری و بحران، فراهم کند و یک شورای مشورتی برابری جنسیتی را برای پیگیری پیشرفت در این زمینه ایجاد کرد.

در زمینه امنیت بین‌المللی و پاسخگویی بشردوستانه، گروه هفت در تأمین مالی تلاش‌ها برای مهار پیامدهای فاجعه چرنوبیل سهیم بود و اعمال تحریم‌های گسترده علیه روسیه را پس از جنگ در اوکراین هماهنگ کرد و همچنین توافق کرد که درآمدهای حاصل از دارایی‌های مسدود شده روسیه را برای حمایت از کی‌یف به کار گیرد.

در سال 2022، این گروه «مشارکت برای زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری جهانی» را با هدف تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی و تقویت توسعه پایدار در کشورهای شریک راه‌اندازی کرد.

 

نشست‌ها

این گروه سالانه برای شرکت در نشستی به دعوت رهبر کشوری که ریاست دوره آن سال را بر عهده دارد، ملاقات می‌کند و کشورهای عضو به طور سالانه ریاست گروه را به نوبت بر عهده می‌گیرند، به استثنای اتحادیه اروپا که نقش آن فقط شرکت در نشست است.

کمیسیون اروپا وضعیت ناظر دارد و نمایندگان اصلی اتحادیه اروپا در نشست‌های گروه هفت شرکت می‌کنند و بعداً گروه هفت دعوت‌نامه‌هایی را برای تعدادی از کشورهای نوظهور و در حال توسعه برای شرکت به عنوان مهمان در نشست‌های خود ارسال کرده است.

کشور میزبان از امتیازات و اختیاراتی از جمله طراحی ساختار و ترتیب نشست‌های پیش از اجلاس، تعیین اهداف اجلاس و مسائل مورد بحث، تعیین نحوه تعامل گروه هفت با جامعه مدنی و سازمان‌های تجاری، و تعیین مهمانان اجلاس و سایر نشست‌های مرتبط خارج از گروه هفت برخوردار است.

 

گروه هفت در مقابل گروه بیست

هنگامی که کشورهای در حال توسعه شروع به نمایندگی بخش بزرگتری از اقتصاد جهانی کردند، نیاز به ایجاد یک مجمع گسترده‌تر شامل این اقتصادهای نوظهور احساس شد و در پاسخ به این امر، گروه بیست (G-20) در سال 1999 تشکیل شد.

گروه بیست شامل تمامی اعضای گروه هفت، به علاوه 12 کشور دیگر از جمله ترکیه، چین، برزیل، هند، مکزیک و آفریقای جنوبی، به همراه عضویت اتحادیه اروپا است.

گروه بیست تقریباً 85 درصد از اقتصاد جهانی را به خود اختصاص داده است، علاوه بر نمایندگی حدود دو سوم جمعیت جهان، که به آن نقشی محوری در مدیریت مسائل اقتصادی بین‌المللی می‌دهد.

 

مشاهده خبر در جماران