محمدجواد لاریجانی: رفتن ایران و قالیباف به اسلامآباد غلط بود/ سایه ترورها وجود دارد، آنها هم باید بدانند که حتما بهایش را میپردازند و ترور، ترور دارد/ اینکه فکر کنیم در صورت تحویل اورانیومها و حق غنیسازی جنگ تمام میشود، اشتباه محاسباتی است
محمدجواد لاریجانی کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: اینگونه نیست که با نشستن مستقیم پای میز مذاکره بتوان کار را تمام کرد؛ در عمل چنین روندی نهتنها مسئله را حل نمیکند بلکه آن را پیچیدهتر میسازد و زمینه افزایش توقعات و فشارها را فراهم میکند. خروج یکجانبه از برجام نشان داد که این کشور به تعهدات خود پایبند نیست و هر میزان امتیازدهی، به جای کاهش فشار، موجب افزایش مطالبات طرف مقابل میشود.
کارشناس مسائل سیاسی گفت: آنچه اهمیت دارد این است که در مواجهه با طرف آمریکایی دچار خطای محاسباتی نشویم و بر اساس واقعیتهای موجود تصمیم بگیریم، نه بر پایه تصورات خوشبینانهای که با رفتار و سابقه آمریکا سازگار نیست.
به گزارش جماران، محمدجواد لاریجانی، شامگاه شنبه ۱۶ خرداد در گفتوگوی وبژه شبکه خبر سیما با با تأکید بر اهمیت «فهم درست از وضعیت» در شرایط حساس کشور، اظهار داشت: رهبر معظم انقلاب در تبیین مسیر حرکت جامعه اسلامی به آیه شریفه «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَادَىٰ» استناد میکنند؛ یعنی همه افراد، چه به صورت جمعی و چه فردی، با همه امکانات خود برای خدا قیام کنند.
وی افزود: در کنار این آیه، آیه دیگری نیز وجود دارد که مورد توجه و علاقه امام شهید بود؛ «قُلْ هَذِهِ سَبِیلِی أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَىٰ بَصِیرَةٍ». همانگونه که امام راحل مفهوم ولایت را در جامعه اسلامی احیا کرد، امام شهید نیز مفهوم بصیرت را زنده کرد. در منظومه فکری انقلاب اسلامی، قیام برای خدا باید بر اساس بصیرت باشد و نه صرفاً یک حرکت بدون شناخت.
لاریجانی با بیان اینکه رکن اصلی بصیرت، فهم صحیح از شرایط و وضعیت موجود است، تصریح کرد: اگر انسان درک درستی از موقعیتی که در آن قرار دارد نداشته باشد، نمیتواند بر مبنای بصیرت عمل کند. به همین دلیل دشمن دقیقاً همین نقطه را هدف گرفته و تلاش میکند فهم جامعه از واقعیتها را مخدوش کند تا مردم به نتیجهای برسند که او میخواهد.
خودباوری مردم به تصویر درست از واقعیت وابسته است
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به اهمیت خودباوری ملی گفت: یکی از مهمترین مؤلفههای خودباوری مردم، تصویری است که از وضعیت کشور ارائه میشود. اگر شرایط به گونهای ترسیم شود که گویی همه چیز تمام شده، کشور ویران شده، امکان ادامه مسیر وجود ندارد و تنها راهحل، جلب رضایت آمریکا، امتیاز دادن به دشمن و امید بستن به رفع تحریمهاست، در واقع یک روایت خاص از شرایط به جامعه القا شده است.
وی ادامه داد: باید دید آیا واقعاً در چنین وضعیتی قرار داریم یا خیر. در میدان جنگ گاهی ممکن است نیروها چند قدم عقبنشینی کنند، اما از یک صحنه واحد دو برداشت متفاوت میتوان داشت؛ یک برداشت این است که کار تمام شده و باید میدان را ترک کرد، اما برداشت دیگر این است که این عقبنشینی مقدمهای برای پیشرویهای بعدی باشد و بتوان چند گام به جلو حرکت کرد.
لاریجانی تأکید کرد: از این رو، تصور و برداشت ما از وضعیت موجود اهمیت بسیار زیادی دارد. سؤال اساسی این است که آیا امروز در وضعیت استیصال قرار داریم و دیگر قادر به ادامه مسیر نیستیم یا خیر.
همه حقیقت، فهرست کردن خسارتها نیست
وی با اشاره به تأکید برخی مسئولان بر ضرورت بیان حقایق برای مردم اظهار کرد: اصل اینکه باید واقعیتها را با مردم در میان گذاشت، سخن درستی است، اما باید مشخص شود منظور از حقیقت چیست.
این کارشناس مسائل سیاسی افزود: گاهی برخی دوستان و مسئولان میگویند فلان نیروگاه هدف قرار گرفته، فلان پتروشیمی آسیب دیده یا در بخشهای مختلف خسارتهایی وارد شده است. اینها واقعیت هستند، اما همه حقیقتی نیستند که مردم به آن نیاز دارند.
وی تصریح کرد: مردم به خوبی میدانند که جنگ با هزینه و خسارت همراه است و کسی تصور نمیکند در میدان نبرد فقط موفقیت وجود داشته باشد. همانگونه که در قرآن کریم نیز به زخمها و آسیبهای جنگ اشاره شده است، طبیعی است که در هر جنگی خسارتهایی وارد شود.
لاریجانی ادامه داد: تفاوت در این است که در کشور ما بسیاری از این مسائل از طریق رسانهها و تلویزیون به اطلاع مردم میرسد، اما طرف مقابل تلاش میکند خسارتهای خود را پنهان نگه دارد و معمولاً با گذشت زمان ابعاد آن آشکار میشود.
مردم باید از دستاوردها و مسیر آینده مطلع شوند
وی با بیان اینکه آنچه برای افکار عمومی اهمیت بیشتری دارد، آگاهی از دستاوردها و مسیر پیش رو است، گفت: مردم میخواهند بدانند دستاوردهای بزرگ نظامی و راهبردی کشور چگونه حفظ شده و چه نتایجی به همراه داشته است.
لاریجانی افزود: اگر این مسائل برای جامعه تبیین نشود، این پرسش شکل میگیرد که ماهها حضور مردم در صحنه، تحمل سختیها، تقدیم شهدا و ایستادگیهای صورتگرفته در نهایت به چه نتیجهای منجر خواهد شد.
وی تأکید کرد: خودباوری مردم زمانی تقویت میشود که تصویر واقعی و کاملی از شرایط موجود ارائه شود؛ تصویری که هم دشواریها را نشان دهد و هم موفقیتها، دستاوردها و افق پیش رو را تبیین کند.
ابهام درباره مقصد، فرصتسازی برای دشمن است
این کارشناس مسائل سیاسی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مباحث مربوط به مذاکرات و تحولات سیاسی گفت: مردم باید بدانند کشور به کدام سمت حرکت میکند. آنچه موجب اطمینان و آرامش جامعه میشود، آگاهی از مقصد و راهبرد کلان کشور است.
وی خاطرنشان کرد: اگر مردم ندانند در چه مسیری حرکت میکنیم و قرار است به کجا برسیم، زمینه برای اثرگذاری روایتهای دشمن فراهم خواهد شد. دشمن زمانی موفق میشود که بتواند ابهام ایجاد کند و فهم جامعه از واقعیتها را تحت تأثیر قرار دهد.
لاریجانی در پایان تأکید کرد: تقویت بصیرت، حفظ خودباوری ملی و ارائه تصویر صحیح از شرایط کشور، از مهمترین الزامات عبور موفق از مقاطع حساس و خنثیسازی جنگ روایتها علیه ملت ایران است.
تنگه هرمز یکی از مهمترین دستاوردهای این نبرد است
لاریجانی با اشاره به اهمیت تبیین دستاوردهای راهبردی برای افکار عمومی گفت: مردم ماهها در شرایط سخت ایستادگی کردند و با دقت تحولات این نبرد را دنبال میکنند. یکی از موضوعاتی که باید برای مردم به روشنی تبیین شود، جایگاه دستاوردهای راهبردی کشور از جمله مسئله تنگه هرمز است.
وی افزود: امروز همه دنیا اهمیت تنگه هرمز و تأثیر آن بر معادلات منطقهای و بینالمللی را میدانند. این موضوع یک دستاورد بزرگ برای کشور محسوب میشود و مردم حق دارند بدانند این دستاورد در روند تحولات سیاسی و مذاکرات در چه جایگاهی قرار دارد.
این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: گاهی اظهارنظرهای متناقض و مبهم درباره مسائل مهمی مانند مذاکرات، تعهدات طرف مقابل یا نحوه اجرای توافقات مطرح میشود که به افزایش ابهام در افکار عمومی منجر میشود. در حالی که آنچه به افزایش خودباوری ملی کمک میکند، روشن بودن چارچوبها و اهداف اصلی است.
وی تأکید کرد: مردم زمانی احساس قدرت و اطمینان میکنند که بدانند ماهها مقاومت، حضور در صحنه، ایستادگی رزمندگان و تقدیم شهدا در نهایت به حفظ منافع و دستاوردهای کشور منجر خواهد شد و نظام بر سر اصول و دستاوردهای اساسی خود ایستاده است.
کلمات و مواضع مسئولان در خودباوری مردم اثر مستقیم دارد
لاریجانی با بیان اینکه نوع ادبیات و مواضع مسئولان نیز بر روحیه عمومی جامعه تأثیرگذار است، گفت: هر جمله، هر خبر و هر موضعی که از سوی مسئولان مطرح میشود میتواند بر خودباوری مردم اثر بگذارد؛ از این رو باید در انتخاب ادبیات و نحوه تبیین مسائل دقت لازم صورت گیرد.
وی همچنین با اشاره به شرایط اقتصادی کشور اظهار داشت: یکی از اقدامات ارزشمند دولت این بود که تلاش کرد شرایط کشور بهگونهای مدیریت شود که فضای اقتصاد جنگی به شکل گسترده بر جامعه حاکم نشود و این مسئله نیازمند قدردانی است.
این کارشناس مسائل سیاسی افزود: البته بیان برخی واقعیتها برای مردم اشکالی ندارد و جامعه ایران ظرفیت درک شرایط دشوار را دارد. مردم زمانی که احساس کنند سختیها در مسیر حفظ منافع ملی و دستاوردهای بزرگ کشور است، همراهی بیشتری از خود نشان میدهند.
دو خطای محاسباتی در مواجهه با آمریکا
لاریجانی در ادامه با اشاره به آنچه «اشتباه محاسباتی» خواند، تصریح کرد: نخستین خطا این است که تصور کنیم دیگر توان مقاومت نداریم و آمریکا به دلیل برخورداری از قدرت اقتصادی و سیاسی میتواند هر میزان فشار را ادامه دهد تا در نهایت ایران ناچار به عقبنشینی شود.
وی افزود: خطای دوم این است که تصور کنیم میتوان با آمریکا به یک توافق جامع، پایدار و قابل اعتماد دست یافت و از این طریق همه مسائل را حل کرد. مسئله این نیست که اصل مذاکره ذاتاً امر نادرستی باشد، بلکه تجربه نشان داده آمریکا طرف قابل اعتمادی برای چنین توافقاتی نیست.
لاریجانی با اشاره به خروج دولت ترامپ از برجام گفت: رفتار آمریکا در قبال برجام نشان داد که مشکل آنها اصل توافق نبود، بلکه معتقد بودند امتیازات بیشتری میتوانند از ایران بگیرند. از این رو پس از آنکه به بخشی از اهداف خود رسیدند، تلاش کردند با افزایش فشارها امتیازات بیشتری مطالبه کنند.
وی ادامه داد: هنگامی که طرف مقابل احساس کند امکان عقبنشینی و امتیازدهی بیشتر وجود دارد، طبیعی است که سطح مطالبات خود را افزایش دهد. به همین دلیل هر بار که چنین برداشتی در طرف آمریکایی شکل گرفته، فشارها و زیادهخواهیها نیز افزایش یافته است.
نقد برخی مأموریتها به معنای نادیده گرفتن فداکاریهای قالیباف نیست
لاریجانی در ادامه سخنان خود با تأکید بر اینکه نقد برخی رویکردها به معنای نادیده گرفتن تلاشهای مسئولان کشور نیست، اظهار داشت: نمیخواهم زحمات برادران عزیزم در دستگاه دیپلماسی یا اقداماتی را که برادر گرامی ما آقای قالیباف انجام دادهاند نادیده بگیرم.
وی افزود: آقای قالیباف یک شخصیت بزرگ جهادی این کشور است. او یک فرد معمولی نیست و عمر خود را برای دفاع از کشور صرف کرده است. فداکاریهای او برای مردم روشن است و از شناخت شخصی که از ایشان دارم، میدانم که برای دفاع از منافع کشور حاضر است از آبرو، جایگاه و حتی جان خود هزینه کند.
این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: با وجود این، معتقدم برخی تصمیمات و مأموریتها باید با دقت بیشتری مورد ارزیابی قرار گیرد. به عنوان نمونه، به نظر من اصل رفتن به اسلامآباد محل بحث است. نه اینکه هدف این سفر لزوماً نادرست بوده باشد، بلکه معتقدم این حضور هزینه سیاسی قابل توجهی برای کشور داشت.
وی تصریح کرد: وقتی یکی از رؤسای قوا و از چهرههای برجسته سیاسی جمهوری اسلامی در چنین سطحی وارد مذاکره یا گفتوگو میشود، باید به جایگاه و سطح طرف مقابل نیز توجه شود. در چنین شرایطی این سؤال مطرح است که در سوی مقابل چه فردی حضور دارد و سطح تصمیمگیری او تا چه اندازه با جایگاه نماینده جمهوری اسلامی تناسب دارد.
لاریجانی با اشاره به برخی مباحث مطرحشده در این گفتوگوها افزود: در حالی که موضوعاتی نظیر بازگشت حقوق و مطالبات ایران، از جمله منابع مالی کشور، همچنان به نتیجه روشنی نرسیده بود، طرف مقابل حتی برخی پیششرطها را نیز مطرح میکرد. از این رو معتقدم باید نسبت به نحوه مواجهه با چنین مذاکراتی دقت بیشتری داشت.
وی خاطرنشان کرد: البته طرح این مباحث به معنای نادیده گرفتن نیتها و تلاشهای مسئولان نیست. آقای قالیباف از جمله افرادی است که آمادگی دارد برای کشور هزینه بدهد و کسی نمیتواند در روحیه فداکاری او تردید کند، اما در عین حال نباید اجازه داد احترام به افراد، مانع بررسی دقیق تصمیمات و جلوگیری از اشتباه محاسباتی شود.
این کارشناس مسائل سیاسی تأکید کرد: آنچه اهمیت دارد این است که در مواجهه با طرف آمریکایی دچار خطای محاسباتی نشویم و بر اساس واقعیتهای موجود تصمیم بگیریم، نه بر پایه تصورات خوشبینانهای که با رفتار و سابقه آمریکا سازگار نیست.
مذاکره با آمریکا راهحل پایان درگیری نیست
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به دیدگاه شهید رئیسی درباره مذاکره با آمریکا اظهار کرد: تأکید بر بیفایده بودن مذاکره با آمریکا به معنای تابو بودن مذاکره نیست، بلکه مسئله این است که تجربه نشان داده خروجی قابل اتکایی از این مسیر حاصل نمیشود.
وی افزود: جمهوری اسلامی برای تأمین منافع ملی خود میتواند از ابزارهای مختلف دیپلماتیک استفاده کند، اما نباید این تصور شکل بگیرد که با دادن امتیازات بیشتر یا واگذاری اهرمهای قدرت میتوان امنیت و ثبات بیشتری به دست آورد.
لاریجانی تأکید کرد: گاهی هزینه از دست دادن امتیازات راهبردی و مؤلفههای قدرت ملی به مراتب بیشتر از هزینههای یک رویارویی و درگیری است؛ زیرا این امتیازات همان عواملی هستند که دشمن را از ادامه فشار و تهدید ناامید میکنند.
وی همچنین با اشاره به تلاشهای مسئولان دستگاه دیپلماسی و برخی مقامات کشور گفت: نقد برخی تصمیمات به معنای نادیده گرفتن زحمات مسئولان نیست. بسیاری از مسئولان کشور با انگیزه دفاع از منافع ملی وارد میدان شدهاند و برای کشور از آبرو و اعتبار خود هزینه میکنند، اما در عین حال باید از هرگونه اشتباه محاسباتی پرهیز کرد و تصمیمات را با دقت و واقعبینی اتخاذ کرد.
پایان درگیری الزاماً به معنای مذاکره مستقیم نیست
لاریجانی در ادامه خاطرنشان کرد: همه کشورها به دنبال پایان دادن به درگیریها هستند، اما روشهای متعددی برای پایان یک منازعه وجود دارد. گاهی یک طرف تسلیم میشود، گاهی اختلافات از طریق سازوکارهای دیگر حلوفصل میشود و در برخی موارد نیز ترتیبات متفاوتی برای خاتمه مناقشه شکل میگیرد. بنابراین؛ نباید تصور کرد که تنها راه پایان دادن به یک درگیری، مذاکره مستقیم و امتیازدهی به طرف مقابل است.
پایان درگیری الزاماً نیازمند توافق مستقیم میان ایران و آمریکا نیست
لاریجانی در ادامه با اشاره به راههای مختلف پایان یافتن منازعات بینالمللی اظهار داشت: اینکه همه به دنبال پایان یافتن درگیریها باشند، امری طبیعی است، اما برای خاتمه یک جنگ یا منازعه، الگوها و سازوکارهای متفاوتی وجود دارد.
وی افزود: گاهی یک طرف درگیری تسلیم میشود و جنگ با توافق یا تسلیمنامه پایان مییابد. در برخی موارد نیز اختلاف بر سر موضوعی مشخص، مانند یک منطقه یا قطعهای از مرز، از طریق توافق میان طرفین حلوفصل میشود. اما در مواردی نیز جنگ برای طرف مهاجم بینتیجه میماند و او به دنبال خروج از بحران و پایان دادن به درگیری است.
این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: در چنین شرایطی لزوماً نیازی به توافق مستقیم و امضای سند مشترک میان دو طرف وجود ندارد و نقش میانجی میتواند صرفاً تسهیل خروج از بحران و تنظیم سازوکار پایان درگیری باشد.
وی با بیان اینکه میانجی در چنین وضعیتی نباید به دنبال برگزاری مذاکرات مستقیم میان طرفین باشد، گفت: وظیفه میانجی آن است که واقعیتهای میدان را به هر دو طرف منتقل کند. میانجی باید به طرف آمریکایی بگوید که ادامه این مسیر نتیجهای برای او نخواهد داشت و در مقابل نیز ارزیابیهای خود را به طرف دیگر منتقل کند.
آمریکا بیش از ایران به پایان جنگ نیاز دارد
لاریجانی با تأکید بر اینکه نباید در تحلیل وضعیت دچار خطا شد، اظهار داشت: آمریکاییها امروز بیش از هر زمان دیگری به پایان یافتن این جنگ نیاز دارند و در شرایط دشواری قرار گرفتهاند.
وی افزود: آمریکا در این ماجرا در تله افتاده و با مشکلات جدی مواجه شده است. به تدریج ابعاد ضرباتی که از سوی نیروهای ایرانی به آمریکا وارد شده آشکار میشود و اطلاعات جدیدی در این زمینه منتشر میشود که پیش از این در دسترس نبود.
این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: بر همین اساس نباید این تصور شکل بگیرد که ایران ناچار است برای پایان دادن به درگیری به هر شکل ممکن وارد مذاکره مستقیم با آمریکا شود.
نقش میانجی، برگزاری مذاکره مستقیم نیست
وی در ادامه با اشاره به برخی تلاشها برای میانجیگری گفت: اگر کشوری قصد میانجیگری دارد، نباید مأموریت خود را صرفاً در فراهم کردن زمینه برگزاری دور جدیدی از مذاکرات مستقیم میان ایران و آمریکا تعریف کند.
لاریجانی افزود: اگر قرار باشد دو طرف بار دیگر مستقیماً روبهروی یکدیگر بنشینند و درباره مفاد توافق گفتوگو کنند، در واقع نقش میانجی به حاشیه میرود و کارکرد اصلی خود را از دست میدهد.
وی تأکید کرد: میانجیگری زمانی معنا پیدا میکند که میانجی بتواند واقعیتهای موجود را به طرفین منتقل و مسیر خروج از بحران را تسهیل کند، نه اینکه صرفاً مقدمات نشستن دو طرف پشت میز مذاکره را فراهم آورد.
دیپلماسی فراتر از مذاکره مستقیم است
این کارشناس مسائل سیاسی در پایان خاطرنشان کرد: یکی از اشتباهات رایج آن است که دیپلماسی صرفاً به مذاکره مستقیم تقلیل داده شود، در حالی که دیپلماسی مجموعهای از ابزارها، روشها و سازوکارهای متنوع را در بر میگیرد و مذاکره تنها یکی از این ابزارهاست.
وی افزود: درک صحیح از ظرفیتهای دیپلماتیک و استفاده از روشهای مختلف برای تأمین منافع ملی، از الزامات تصمیمگیری صحیح در شرایط حساس کنونی است.
تنگه هرمز قابل معامله نیست
کارشناس مسائل سیاسی، در ادامه سخنان خود با اشاره به مباحث سیاست خارجی و تحولات منطقهای اظهار کرد: تصور اینکه میتوان از طریق مذاکره مستقیم با آمریکا به حل مسائل رسید، تصوری نادرست است و تجربه نشان داده چنین روندی نهتنها به نتیجه پایدار منجر نمیشود، بلکه موجب پیچیدهتر شدن مسائل و افزایش مطالبات طرف مقابل خواهد شد.
وی افزود: این به معنای نفی اصل مذاکره نیست، اما طرف آمریکایی قابل اعتماد نیست و تجربههای گذشته از جمله برجام نشان داده است که حتی توافقات رسمی نیز از سوی این کشور قابل نقض است؛ بنابراین اتکا به چنین روندی یک خطای محاسباتی جدی است.
مذاکره مستقیم با آمریکا نتیجه نمیدهد
لاریجانی تصریح کرد: اینگونه نیست که با نشستن مستقیم پای میز مذاکره بتوان کار را تمام کرد؛ در عمل چنین روندی نهتنها مسئله را حل نمیکند بلکه آن را پیچیدهتر میسازد و زمینه افزایش توقعات و فشارها را فراهم میکند.
وی با اشاره به رفتار آمریکا در قبال توافقات بینالمللی گفت: خروج یکجانبه از برجام نشان داد که این کشور به تعهدات خود پایبند نیست و هر میزان امتیازدهی، به جای کاهش فشار، موجب افزایش مطالبات طرف مقابل میشود.
تنگه هرمز؛ موضوعی راهبردی و غیرقابل معامله
این کارشناس مسائل سیاسی با تأکید بر اهمیت راهبردی تنگه هرمز اظهار داشت: این موضوع به هیچوجه قابل معامله یا تبدیل به ابزار چانهزنی در مذاکرات نیست و هرگونه برداشت در این جهت یک خطای محاسباتی آشکار است.
وی افزود: مواضع قاطع در این حوزه موجب افزایش اعتماد عمومی میشود و هرگونه ابهام یا عقبنشینی میتواند زمینه سوءبرداشت طرف مقابل را فراهم کند.
لاریجانی تصریح کرد: برخی تلاش دارند از موضوعات راهبردی کشور برای معامله استفاده کنند، در حالی که چنین نگاهی اساساً اشتباه است و نباید اجازه داد در تصمیمگیریهای کلان کشور اثر بگذارد.
لزوم تصمیمگیری مستقل و عدم وابستگی به مذاکرات خارجی
وی با اشاره به لزوم استقلال در تصمیمگیریهای راهبردی گفت: نباید مسائل اساسی کشور را به روندهای خارجی یا مذاکرات گره زد. تصمیمات کلیدی باید در داخل کشور و بر اساس منافع ملی اتخاذ شود.
لاریجانی افزود: برخی تلاش دارند با ایجاد ابهام یا پیشنهادهای غیرواقعی، زمینه امتیازگیری از ایران را فراهم کنند، در حالی که این رویکرد ناشی از خطای محاسباتی است.
پولهای بلوکهشده ایران و ضرورت قاطعیت در پیگیری حقوق ملت
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به موضوع منابع مالی ایران در خارج از کشور اظهار داشت: این منابع متعلق به ملت ایران است و نباید در قالب سازوکارهایی قرار گیرد که دسترسی به آن را محدود یا مشروط کند.
وی با اشاره به نمونههایی از این موضوع از جمله در قطر گفت: نباید در پیگیری حقوق ملت ایران نگاه منفعلانه یا التماسی وجود داشته باشد و لازم است با قاطعیت این حقوق دنبال شود.
نقد سازوکار میانجیگری و نقش پاکستان
لاریجانی با اشاره به موضوع میانجیگری گفت: اگر کشوری مانند پاکستان قصد میانجیگری دارد، نباید مأموریت خود را صرفاً در فراهم کردن زمینه برگزاری مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا تعریف کند.
وی افزود: نقش میانجی نباید به این تقلیل یابد که دو طرف را صرفاً پای میز مذاکره مستقیم بنشاند، بلکه باید واقعیتهای میدانی را به طرفین منتقل کرده و مسیر خروج از بحران را تسهیل کند.
لاریجانی تأکید کرد: نباید این تصور شکل بگیرد که ایران ناچار به نشستن مستقیم با آمریکا برای حل مسائل است؛ چنین نگاهی از اساس اشتباه است.
آمریکا در تله درگیری قرار گرفته است
وی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: آمریکا در این درگیری در موقعیت دشواری قرار گرفته و در تلهای گرفتار شده است. به تدریج ابعاد ضربات واردشده به این کشور در حال آشکار شدن است و این روند در آینده بیشتر نمایان خواهد شد.
نقش منطقهای ایران
لاریجانی با اشاره به جایگاه منطقهای ایران گفت: منطقه غرب آسیا دارای ساختار ژئوپلیتیکی پیچیدهای است و جمهوری اسلامی ایران در این ساختار نقش تعیینکننده دارد و نمیتوان این واقعیت را نادیده گرفت.
وی افزود: درک صحیح از این واقعیت برای تحلیل درست تحولات منطقهای ضروری است و هرگونه برداشت سطحی میتواند منجر به خطای محاسباتی شود.
تقدیر از مواضع وزارت امور خارجه
این کارشناس مسائل سیاسی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به عملکرد دستگاه دیپلماسی اظهار داشت: مواضع اخیر وزیر امور خارجه در پاسخ به اظهارات رئیسجمهور لبنان، دقیق، منضبط و قابل تقدیر بوده است.
وی تأکید کرد: چنین مواضعی در چارچوب حفظ منافع ملی و بیان اصول سیاست خارجی کشور، قابل دفاع و ارزشمند است.
انرژی هستهای قابل معامله نیست
لاریجانی، در ادامه سخنان خود با اشاره به تلاشهای دشمن برای اثرگذاری بر افکار عمومی اظهار داشت: یکی از محورهای اصلی اقدامات دشمن، هدف قرار دادن «خودباوری مردم» از طریق شایعهسازی و ایجاد خلأ اطلاعاتی است. در چنین شرایطی مسئولان کشور باید با روشنگری مستمر، تصویر دقیق و روشنی از واقعیتها ارائه کنند تا امکان تحریف افکار عمومی کاهش یابد.
وی افزود: مردم انتظار دارند بدانند مسئولان کشور چگونه از دستاوردهای ملی صیانت میکنند و این موضوع باید بهصورت شفاف برای جامعه تبیین شود. بر همین اساس، مواضع قاطع و روشن در حوزههای راهبردی، نقش مهمی در تقویت اعتماد عمومی دارد.
انرژی هستهای؛ دستاورد ملی غیرقابل معامله
لاریجانی با تأکید بر جایگاه صنعت هستهای ایران اظهار کرد: برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران به هیچوجه قابل معامله نیست و حتی یک گرم از اورانیوم کشور نیز نباید در قالب هیچگونه توافقی از دست برود. این برنامه یک دستاورد ملی، نماد اقتدار و افتخار کشور است و ارتباطی به طرفهای خارجی از جمله آمریکا ندارد.
وی تصریح کرد: گفتوگوهای فنی در این حوزه میتواند با آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام شود، اما اصل مالکیت و بهرهمندی ایران از این ظرفیت، موضوعی غیرقابل مذاکره است.
نقد تفسیرهای حقوقی و تبیین رویکرد ایران در قبال معاهدات
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به برخی دیدگاههای حقوقی درباره معاهدات بینالمللی گفت: برخی حقوقدانان معتقدند کشورها یا باید به معاهدات پایبند باشند یا از آنها خارج شوند، اما در عمل میتوان با استفاده از سازوکارهای حقوقی، تعهدات را بهگونهای مدیریت کرد که منافع ملی حفظ شود.
وی افزود: ایران میتواند ضمن حفظ چارچوب حقوقی خود، درباره نحوه اجرای برخی تعهدات بازنگری و مدیریت لازم را اعمال کند. در این چارچوب، اصل بر حفظ منافع ملی و توضیح شفاف مواضع کشور در عرصه بینالمللی است.
لاریجانی تأکید کرد: هدف اصلی آن است که بهصورت روشن به دنیا اعلام شود برنامه هستهای ایران قابل معامله نیست و بخشی از قدرت و هویت ملی کشور محسوب میشود.
تداوم رویکرد مستقل و تقویت قدرت ملی
وی با اشاره به ضرورت حفظ استقلال در سیاست خارجی گفت: جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یک قدرت منطقهای مستقل باید مسیر خود را بر اساس منافع ملی دنبال کند و در برابر فشارها یا برداشتهای تحمیلی از سوی دیگران دچار انفعال نشود.
لاریجانی افزود: دشمن تلاش دارد با ایجاد ابهام و فشار رسانهای، مسیر تصمیمگیری مستقل کشور را تحت تأثیر قرار دهد، اما مواضع قاطع و شفاف میتواند این تلاشها را بیاثر کند.
جبهه مقاومت؛ رویکردی غیرقابل تغییر
این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه با اشاره به تحولات منطقهای اظهار داشت: جبهه مقاومت یک واقعیت تثبیتشده در معادلات منطقهای است و جمهوری اسلامی ایران هیچگاه از این مسیر عقبنشینی نخواهد کرد.
وی افزود: همانگونه که طرف مقابل نیز رویکردهای خود را دنبال میکند، ایران نیز بر اساس اصول خود در مسیر حمایت از جبهه مقاومت حرکت خواهد کرد و این موضوع بخشی از راهبرد کلان کشور است.
تأکید بر استقلال و صراحت در سیاست خارجی
لاریجانی در پایان با اشاره به ضرورت صراحت در مواضع بینالمللی گفت: هرگونه ادبیات دوپهلو یا مبهم در سیاست خارجی میتواند زمینه سوءاستفاده طرف مقابل را فراهم کند. بنابراین لازم است مواضع کشور بهصورت شفاف، روشن و قاطع بیان شود.
وی خاطرنشان کرد: امروز ایران بهعنوان یک قدرت مستقل منطقهای شناخته میشود و حتی در تحلیلهای طرفهای غربی نیز این استقلال مورد اذعان قرار گرفته است؛ موضوعی که نشاندهنده تثبیت جایگاه جمهوری اسلامی در معادلات جهانی است.
سیاست ترور امنیت جهانی را هدف قرار داده است
لاریجانی، کارشناس مسائل سیاسی، در ادامه سخنان خود با اشاره به ضرورت کاهش تنشهای بینالمللی اظهار کرد: هدف مطلوب آن است که کشور در وضعیت «نه جنگ و نه صلح تحمیلی» قرار نگیرد و سایه جنگ از کشور دور بماند، اما این هدف در شرایطی قابل تحقق است که رفتار طرف مقابل مبتنی بر منطق، ثبات و اعتمادپذیری باشد.
وی افزود: در شرایطی که رفتار دولت آمریکا و برخی قدرتها مبتنی بر تصمیمهای غیرقابل پیشبینی و بیاعتمادی است، نمیتوان انتظار داشت صرف عقبنشینی یکطرفه یا امتیازدهی، به شکل پایدار مانع از بروز تنش شود.
ترور؛ ابزار بیثباتساز در نظام بینالملل
لاریجانی با اشاره به گسترش سیاست ترور در معادلات جهانی تصریح کرد: ترور در شرایط امروز به یک ابزار در صحنه بینالمللی تبدیل شده که عملاً امنیت جهانی را تحت تأثیر قرار داده است. به گفته وی، در این وضعیت، هیچ کشوری نمیتواند خود را خارج از دایره تهدیدات تروریستی تصور کند.
وی افزود: در برخی موارد، اقدامات تروریستی با اتکا به فناوریهای پیشرفته و بدون محدودیتهای اخلاقی و حقوقی صورت میگیرد و همین موضوع، ماهیت امنیت بینالمللی را دگرگون کرده است.
لاریجانی تصریح کرد: این تصور که میتوان ترور را بدون پاسخ باقی گذاشت، اشتباه است؛ زیرا «ترور، ترور دارد» و هر اقدام در این حوزه، واکنش متقابل به دنبال خواهد داشت.
ترور سردار سلیمانی و پیامدهای آن
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به ترور سردار شهید قاسم سلیمانی اظهار کرد: این اقدام یک جنایت آشکار علیه یک شخصیت برجسته مذهبی و سیاسی بود که آثار و پیامدهای آن محدود به ایران نیست.
وی افزود: این موضوع صرفاً یک مسئله داخلی نیست، بلکه به یک مطالبه گسترده در سطح منطقه و جهان اسلام تبدیل شده و نمیتوان آن را نادیده گرفت.
لاریجانی با اشاره به ابعاد این موضوع تأکید کرد: آمریکا و دیگر طرفهای دخیل در این روند باید بدانند که چنین اقداماتی بدون پاسخ نخواهد ماند و منطق بازدارندگی در این حوزه حاکم است.
وی همچنین تصریح کرد: صدها هزار نفر از مسلمانان و ملتهای منطقه خواهان پیگیری و خونخواهی این جنایت هستند و این موضوع صرفاً یک مطالبه محدود سیاسی نیست.
پاسخ متقابل به سیاست ترور
لاریجانی اظهار کرد: اگر سیاست ترور ادامه یابد، پاسخ نیز متناسب و قطعی خواهد بود و طرف مقابل باید هزینههای این رفتار را در نظر بگیرد. یعنی ترور مقابل ترور.
وی افزود: اینگونه نیست که بتوان با تصور امنیت یکطرفه اقدام به ترور کرد و انتظار عدم پاسخ داشت؛ در این حوزه منطق «بیپاسخی» وجود ندارد.
سایه جنگ و منطق پایان درگیری
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به موضوع جنگ گفت: سایه جنگ زمانی از بین میرود که طرف مقابل به این نتیجه برسد ادامه درگیری برای او سودی ندارد و هزینههای آن افزایش یافته است.
وی افزود: اشتباه محاسباتی این است که تصور شود با امتیازدهی یکطرفه میتوان طرف مقابل را از مسیر تقابل خارج کرد، در حالی که تجربه نشان داده چنین روندی نتیجه معکوس دارد.
لاریجانی تصریح کرد: آمریکا خود درگیر پیامدهای جنگ و تنشهای منطقهای است و در واقع به دنبال یافتن مسیر خروج از وضعیت موجود است، نه تشدید آن.
وی افزود: بنابراین نیازی نیست برای طرف مقابل «مسیر خروج» طراحی شود، زیرا این مسیر بهطور طبیعی برای او وجود دارد و ایران نباید با عقبنشینیهای اضافی این مسیر را تسهیل کند.
معابر دریایی و بهویژه تنگه هرمز تحت مدیریت و تصمیمگیری ملی قرار دارد
لاریجانی با اشاره به موضوعات راهبردی دریایی گفت: معابر دریایی و بهویژه تنگه هرمز تحت مدیریت و تصمیمگیری ملی قرار دارد و هرگونه تلاش برای اعمال فشار یا محدودسازی در این حوزه، با واکنش متناسب مواجه خواهد شد.
وی تأکید کرد: نباید در این حوزهها تصور معامله یا امتیازدهی شکل بگیرد و تصمیمات باید بر اساس منافع ملی و در چارچوب قدرت و اقتدار کشور اتخاذ شود.
لاریجانی در پایان تأکید کرد: درک صحیح از تحولات بینالمللی و پرهیز از اشتباه محاسباتی، شرط اساسی برای حفظ امنیت و منافع ملی در شرایط پیچیده کنونی است.
مشاهده خبر در جماران