میدل‌ایست مانیتور: برتری هوایی آمریکا در خلیج فارس به چالش کشیده شد/ گذار ایران به دکترین نامتقارن پدافندی، موجب فاصله گرفتن از الگوی کلاسیک پدافند هوایی و حرکت به سمت سامانه‌های کم‌هزینه، متحرک و غافلگیرکننده شده است

به گزارش سرویس بین الملل جماران، میدل‌ایست مانیتور در گزارشی نوشت: سقوط جنگنده اف-۱۵ئی نیروی هوایی آمریکا در آوریل ۲۰۲۶ و سرنگونی چندین پهپاد ام‌کیو-۹ ریپر، دکترین برتری مطلق هوایی غرب در خلیج فارس را با چالشی جدی روبه‌رو کرده است.

به نوشته این رسانه، گذار ایران به دکترین نامتقارن پدافندی، موجب فاصله گرفتن از الگوی کلاسیک پدافند هوایی و حرکت به سمت سامانه‌های کم‌هزینه، متحرک و غافلگیرکننده شده است.

نخستین شوک در آوریل رقم خورد؛ زمانی که یک فروند اف-۱۵ در ارتفاع حدود ۷ هزار پایی هدف سامانه دوش‌پرتاب میثاق-۳ قرار گرفت و سرنگون شد. پس از آن، در ۲۵ مه ۲۰۲۶ و در جریان درگیری‌های اطراف جزیره قشم، پس از غرق شدن یک شناور مین‌گذار ایرانی، سامانه «آرش کمانگیر» در نخستین حضور عملیاتی خود موفق شد یک پهپاد ریپر را سرنگون کند.

این سامانه که به‌عنوان نسخه‌ای تکامل‌یافته از پروژه ۳۵۸ توصیف می‌شود، از ریل‌های ساده نصب‌شده روی کامیون پرتاب شده و با بهره‌گیری از پیشران توربوجت، با سرعت حدود ۰.۶ ماخ تا شعاع تقریبی ۱۰۰ کیلومتر پرواز می‌کند.

اتکای این سامانه به حسگرهای فروسرخ منفعل، امکان رهگیری و انهدام اهداف پرهزینه را با هزینه‌ای بسیار پایین‌تر فراهم می‌سازد؛ موضوعی که در مورد انهدام پهپاد ۳۰ میلیون دلاری آمریکا اهمیت راهبردی پیدا کرده است.

در این میان، نقش پشتیبانی‌های فناورانه چین نیز قابل توجه ارزیابی می‌شود. پکن با تحویل رادارهای سه‌بعدی YLC-۸B در باند یو‌اچ‌اف، امکان شناسایی پرنده‌های پنهان‌کار از جمله اف-۳۵آ را در فواصل بیش از ۲۰۰ کیلومتر فراهم کرده است.

همچنین شرکت‌های ماهواره‌ای چینی مانند چانگ‌گوانگ و مینو اسپیس، با ارائه داده‌های ژئوفضایی و اتصال آن به سامانه ناوبری بومی بیدو، به تقویت دقت شبکه هدف‌گیری ایران کمک کرده‌اند؛ شبکه‌ای که در برابر اختلالات متداول علیه جی‌پی‌اس مقاوم‌تر ارزیابی می‌شود.

این ساختار اطلاعاتی و پدافندی، زنجیره شناسایی، رهگیری و هدف‌گیری ایران را علیه زیرساخت‌های سنتکام، از جمله رادارهای هشدار زودهنگام و هواپیماهای سوخت‌رسان، دقیق‌تر کرده است. در مقابل، پنتاگون با چالشی تازه مواجه شده؛ زیرا موشک‌های ضد رادار هارم در برابر حسگرهای منفعل و بدون انتشار امواج، کارایی محدودی دارند.

در واکنش به این وضعیت، آمریکا ناچار شده گشت‌های پروازی خود را از سواحل ایران دورتر کند و بیش از گذشته به تسلیحات دورایستا متکی شود. هم‌زمان، فرماندهی سایبری آمریکا برای ایجاد اختلال در سامانه بیدو فعال شده و واشنگتن نیز تحریم‌های سخت‌تری علیه شرکت‌های ماهواره‌ای چین اعمال کرده است.

به نوشته میدل‌ایست مانیتور، موفقیت میدانی سامانه آرش کمانگیر، اعتمادبه‌نفس ایران را افزایش داده و موازنه را به سمت نوعی بازدارندگی سیاسی سوق داده است.

این گزارش در جمع‌بندی خود تأکید می‌کند که خطر سقوط هواپیماهای آمریکایی و احتمال اسارت خلبانان، انگیزه واشنگتن برای تشدید مستقیم تنش را کاهش داده و زمینه را برای ابتکارات دیپلماتیک فراهم کرده است.

مشاهده خبر در جماران