علی خرم، سفیر اسبق ایران در سازمان ملل متحد در یادداشتی اختصاصی برای پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران چنین نوشت:
ظهور امام خمینی در عرصه سیاست خارجی با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران صورت گرفت. در ابتدا در پرتو سالهای آغازین انقلاب، همگان تصور نمودند امام خمینی خواستار و
معتقد به یک سیاست خارجی تند در عرصه بینالمللی هستند ولیکن با پیش آمدن مصادیق گوناگون در عرصه خارجی مشخص گردید امام خمینی طرفدار سیاست خارجی معتدل و میانهرو برای جمهوری اسلامی ایران میباشند و از تندرویهای معمول انقلابها فاصله میگرفتند. برخی از این مصادیق هنوز هم فضای مناسب برای طرح ندارند ولی بهعنوان نمونه توصیه اکید ایشان به مرحوم رجایی، نخستوزیر در نوشتن نامه تند به فرانسوا میترال رئیسجمهور وقت فرانسه برای صاحبنظران سیاست خارجی محل تامل و دقت بود و یا توصیه ایشان به وزارت امورخارجه که احترام رهبران دیگر کشورها را رعایت کند و در بیانیههای مطبوعاتی خود احیانا راه تندروی را در پیش نگیرد، شاهد این گفتار است. اصولا هنگامی که امام خمینی به عرصه حکومتداری میپرداختند از آرامش، اعتدال و احترام متقابل با دیگر کشورها سخن میگفتند و خواستار روابطی مبتنی بر منافع و احترام متقابل با دیگر کشورها بودند. در دیدارهای اختصاصی با سفرا و مدیران وزارت امور خارجه، ایشان همواره بر ضرورت رعایت احترام متقابل، رعایت استقلال کشورها و مراعات موازین انسانی و مداخله نکردن در امور داخلی یکدیگر را تاکید مینمودند و
درواقع سیاست تعامل سازنده با جهان را امری مبتنی بر عقل و شرع و متناسب با اصول کشورداری میدانستند. زمانی ایشان در همین دیدارها اظهار داشتند: «اسلام با همه کشورهایی که در جهان هستند، میخواهد که دوست باشد و دولت اسلامی (ایران) با همه ملتها و با همه دولتها میخواهد که تفاهم و ارتباط صحیح داشته باشد در صورتی که آنها متقابلا احترام دولت اسلامی(ایران) را مراعات کنند».
مشاهده میشود اولا، در قید همه کشورهای جهان استثنایی قائل نمیشوند. ثانیا، دوستی با همه کشورهای جهان ملاک اصلی ایشان بود و ثالثا، تفاهم و ارتباط صحیح و احترام متقابل که مشخصات اصلی اعتدال در سیاست خارجی و تعامل سازنده است، مورد تاکید ایشان میباشد.
برخی جناحها نظرات ایشان در چهره انقلابی را در عرصه حکومتداری پیاده کرده و متاسفانه به تندروی در سیاست خارجی رسیدهاند درحالی که خود ایشان به وضوح بر روابط دوستانه و دور از تنش و تشنج با همه کشورهای جهان بلااستثناء تاکید داشتهاند و به پیروی از فرمایش حضرت رسول اکرم(ص) خواستار این بودند که پایه اصلی روابط خارجی کشور اسلامی بایستی تالیف قلوب باشد و از رفاقت و دوستی با سایر کشورها منافع و اهداف کشور اسلامی تامین گردد. بدین ترتیب افکار تند و افراطی در سیاست خارجی امام خمینی به عنوان یک حکومتدار و یک فقیه وجود ندارد و ایشان قویا اعتقاد به حسن روابط، احترام متقابل و عدم مداخله در امور داخلی دیگران داشته است. ایشان تاکید مینماید: «ما با هیچ ملتی بد نیستیم، اسلام آمده بود برای تمام ملل، برای ناس... ما اعلام میکنیم که نظر تجاوز به هیچیک از کشورهای اسلامی و غیراسلامی نداریم». در پاسخ به خبرنگار مجله تایم که سوال مینماید سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران چگونه است؟ ایشان اظهار میدارد: «جمهوری اسلامی ایران ما با تمام ممالک روابط حسنه دارد و (به) احترام متقابل قائل است درصورتی که آنها هم (به) احترام متقابل قائل باشند».
متاسفانه در زمان حاضر به جای تأسی به سیاستهای امام خمینی(ره) عدهای سیاستهای افراطی و تند را ترویج داده و کشور را به ناکجاآباد سوق میدهند به ترتیبی که دستاوردهای دیپلماسی و سیاست خارجی را نادیده گرفته و سعی بر تحریف افکار، اذهان و قلوب مردم در جهت تندروی دارند. درحالی که سیاستهای اعتدالی امام خمینی مبنای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده و مقام معظم رهبری نیز بارها بیان داشتهاند که خط کلی در سیاست جمهوری اسلامی ایران همان خطی است که امام خمینی(ره) تبیین و ترسیم کردهاند.
تندروی و افراطیگری امروزه در جهان اسلام بهعنوان یک الگو دارد امنیت بینالملل را به خطر میاندازد و هر روز در نقطهای آثار این تندروی بهصورت خشونت و تروریسم متبلور میشود. از طالبان در افغانستان و القاعده در عراق و داعش در سوریه تا بوکوحرام در نیجریه و در مالی و الجزایر و دیگر نقاط همه مردم جهان و از جمله خود مسلمانان را نگران نموده است. لذا جای آن دارد که مبانی موردعلاقه و مورد قبول امام خمینی در سیاست خارجی که منطبق بر اعتدال در سیاست خارجی است، موردتوجه تندروهای داخلی نیز قرار گیرد و از این طریق به مقام شامخ امام خمینی در نزد ملت ایران و ملل جهان ظلم صورت نگیرد. هر نوع پافشاری تندروهای داخلی در سیاستهای افراطی، از سوی مردم ایران و جهان به حساب آموزههای امام خمینی گذاشته میشود که یقینا ظلم آشکار است. در ایران برای یک دهه بر روی سند چشمانداز 1404 کار جدی صورت گرفت و در نهایت پرتو افکار امام خمینی سندی بهعنوان تنها سند راهبردی درازمدت و بیستساله ایران به تصویب مقام معظم رهبری رسید که بر تعامل سازنده مبنای سیاست خارجی قرار گرفته است. یقینا بدون تعامل سازنده و اعتدال در سیاست خارجی، ایران قادر نخواهد بود با بهرهگیری از سیاست خارجی آرام، سرمایهگذاری خارجی، مدیریت نوین و تکنولوژی پیشرفته کشوری مستقل، مرفه و توسعهیافته ساخته و بهعنوان قدرت اول منطقه خاورمیانه به ظهور برسد.