در شرایطی که کمتر از یک سال و نیم تا پایان برنامه پنجم توسعه کشور باقی است و بر اساس این برنامه باید بیسوادی میان جمعیت بین 10 تا 49 سال کشور ریشهکن شود، رئیس نهضت سواد آموزی از محرومیت 20 میلیون نفر از کمینههای سواد خبر میدهد. این خبر به اضافه انتشار محرومیت 5 میلیون کودک از آموزشهای پیش دبستان به رغم اجباری شدن این آموزش در سال 91، نشان میدهد که با وجود تلاشها برای گسترش عدالت آموزشی، تبعیض آموزشی دست برتر را در اختیار دارد.
به گزارش جماران به نقل از تابناک، اعلام آمار و ارقام در مورد کاستیهای آموزشی و بوم توزیع آموزش و در دسترس بودن آن برای آحاد شهروندان کشورمان میتواند از دو منظر مورد بررسی قرار بگیرد. یکی اینکه آموزش با کیفیت از جمله مدرسه هوشمند، کیف الکترونیکی، فوق برنامههای آموزشی، معلمان و خروجیهای تربیت معلم با انگیزه و کارآمد در ردههای گوناگون در دسترس دانشآموزان و سوادآموزان سراسر کشور هست، اما رغبتی برای استفاده از این امکانات در بین قشری از جامعه وجود ندارد. دیگر اینکه این امکانات در سراسر کشور به عدالت توزیع نشده است و هنوز بعد از سالها دانشآموزان برای دسترسی به سطح نه چندان بالایی از امکانات تحصیلی یا مجبورند رنج سفر از شهرستان و روستاهای محل تولد خود را به جان بخرند یا قید ادامه تحصیل را بزنند.
اما نکته مسلم این است که جذابیتهای آموزش و ارتقای سطح سواد حتی در حد تأمین کمینههای استانداردهای موجود، به صورت یکسان در کشور توزیع نشده است. برای اثبات این ادعا هم نیاز به ارائه آمار و آوردن شاهد نیست. نگاهی به مدارسی که سهمشان از توسعه آموزشی سالها همان نیمکت و تخته نیم بند و سیاه چادر است کافی است و این مورد را هیچ وزیر و وکیلی نمیتواند انکار یا تکذیب کند. به عنوان مثال اگر شرکت در همین دوره پیش دبستانی به صورت قانون است و برای همه لازم چرا باید تمام فرزندان کشورمان به این امکان دسترسی نداشته باشند. آیا دست قانون برای اجرا شدن به همه جای کشور نمیرسد؟
آموزش دیگر رایگان نیست
علاوه بر این در جامعهای مثل جامعه ما که شتاب رشد اقتصادی به زحمت رمق برخاستن از نقطه صفر را دارد و سالها بر مدار صفر خوابیده، تأکید بر مشارکت مردمی و عادت دادن مدارس به اتکا به کمکهای اجباری! والدین میتواند به حذف هزینه آموزش از سبد خانوار دامن بزند. چنانچه کمک مثلاً اختیاری به مدارس امری متداول شود هیچ مسئول و وزیری نمیتواند بین مدرسهای در قلب پایتخت و مدارس شهرستانها و روستاها تفاوت قائل شود. پول گرفتن از دانشآموزان میشود غلط مرسوم و نمیشود مدرسهای در حاشیه مرز را به سرانهای که یا دیر میرسد یا هرگز به سال تحصیلی نمیرسد قانع کرد. در حالی که مدارس فلان کلانشهر با اتکا به جیب والدین هوشمند میشوند و امکانات ریز و درشت برای خود دست و پا میکنند.
اینجا مرز از مو باریکتر بین عدالت و بیعدالتی است
پاسخ به این سؤالها معلوممان میکند خانوادههای چه تعداد از این 5 میلیون کودک به دلیل هزینههای زیاد پیش دبستانی سراغ این پایه نمیروند و به آن به چشم فانتزی نگاه میکنند. یا چه تعداد از 20میلیونی که زیر 18 سال سن دارند به دلیل خرج تراشیهای آموزش عطای تحصیل را به لقایش بخشیدهاند؟ و چه تعداد برای کمک به افزایش درآمد خانواده استعدادهای آموزشی و هنری و فرهنگی خود را پشت گاریهای باربری، کنار کورههای آجرپزی و زمینهای کشاورزی یا لابه لای ماشینهای سر چهارراهها قربانی میکنند؟
مصداق کمبود معلم
یکی دیگر از امکانات آموزشی معلم است. تربیت معلم یا دانشگاه فرهنگیان این سالها، در جذب اساتید با چالش مواجه است. تعلیم و تربیت از جمله رشتهها و گرایشهایی است که داوطلبان زیادی ندارد و آن دسته هم که داوطلب تحصیل در این دست رشتهها هستند با هجمهای از متون و منابع ترجمه شده رو به رو میشوند. بنابراین مراکز آموزش عالی تربیت معلم ما به ویژه در استانها و شهرستانها در این حوزه با چالش مواجه هستند. یعنی بسیاری از کلاسها یا خالی میمانند یا با نیروی انسانی نیمهمتخصص و غیرمتخصص اداره میشوند. به عبارتی جنبه دیگری از بررسی مسئله بیسوادی و عدم دسترسی متوازن به امکانات آموزش تربیت معلم و بعد به نوبه خود تربیت دانشآموزان است که مدیریت کلان تاکنون از پس ساماندهی آن برنیامده است.
جامعه با آموزش یا آموزش با جامعه همراه نیست
همچنین آموزشها و سرفصلهای درسی با نیازهای بازار کار در مناطق کشور متناسب نیست. همین امر باعث شده گروه قابلتوجهی از جمعیت بیسواد یا کمسواد کشور برای ادامه تحصیل یا سوادآموزی احساس نیاز نکنند.
حالا که رشد اقتصادی را نمیتوانیم با شتاب رشد علمی همراه کنیم باید مبانی توسعه علمی منابع انسانیمان را تا حد امکان با رشد اقتصادی هماهنگ کنیم. قطعاً بازماندگی از تحصیل به دلیل کمبودهای مالی برازنده کشور ما نیست. تمرکز تألیف کتب درسی در مرکز آسیب این مسئله است. البته این مسئله اخیراً با تفویض اختیار در این حوزه به استانها رو به تعدیل و تصحیح گذاشته است. مضاف بر اینکه حفظ نشدن شأن آموزشهای فنی و حرفهای نیز به آتش این وضع میدمد.
روز گذشته در میان تیتر خبرها، خبری با تیتر «۵ میلیون کودک از آموزش پیش از دبستان محروم هستند» به نقل از منصوره کریمزاده دبیر سمینار آموزش و سلامت کودکان پیش از دبستان منتشر شد. وی گفته است، هر چند در سند تحول راهبردی به رعایت عدالت در دسترسی به فرصتها اشاره شده است، اما از مجموع 8 میلیون کودکی که نیاز به آموزش پیش از دبستان دارند، فقط 3 میلیون نفر از این آموزشها بهرهمندند. علاوه بر این علی باقرزاده، رئیس سازمان نهضت سوادآموزی در گفت و گو با تسنیم با اشاره به اینکه ۲۰ میلیون نفر بیسواد مطلق و کمسواد که سطح سواد آنها تا دوره ابتدایی است در کشور داریم، گفت: کودکان کار، کودکان معلول و بد سرپرست و بیسرپرست بیشتر از چرخه تحصیل باز میمانند.
البته باقرزاده از مدافعان تئوری وجود امکانات آموزش و تحصیل برای همه در سراسر کشور است. وی معتقد است به جای جنبههای سلبی باید روی جنبه ایجابی کار کرد بهگونهای که علیه بیسوادی در جامعه جو منفی ایجاد و زمینهای را فراهم کرد که افراد در برنامههای سوادآموزی حضور یابند حتی اگر خودشان را متقاعد کنند که در محیط خانواده خود باسواد شوند و الزاماً به کلاسهای نهضت سوادآموزی مراجعه نکنند.
باقرزاده دلایل کمبود تقاضا برای دریافت خدمات سوادآموزی را نیز اینطور توضیح داده است: دلایل مختلفی وجود دارد که یک فرد احساس نیاز به حضور در کلاسهای سوادآموزی نمیکند. بخشی از مشکلات اقتصادی است یعنی فرد درگیر تأمین معیشت برای خانواده است. هم اکنون در حاشیه کشور افراد در سنین بین 10 تا 25 سال برای پدر و مادر خود کار میکنند بنابراین فرصتی برای سوادآموزی ندارند. علت دیگری که باعث میشود تا فرد احساس نیاز به حضور در کلاسهای سوادآموزی نکند این است که فرد ناامید شده و از اینکه دوباره سر کلاس نشسته و بخواهد امتحان بدهد، ترس دارد اما باید بگویم که در روش فرد به فرد هر زمان که فرد اعلام آمادگی کند از او امتحان میگیریم. بخش دیگری از دلایل عدم حضور افراد در فعالیتهای سوادآموزی مربوط به محتوای آموزشی است یعنی فرد خیلی از مطالبی که یاد میگیرد ارضا نمیشود و تصور میکند که این مطالب در هیچ جایی از زندگی به دردش نمیخورد، به همین خاطر ممکن است که احساس نیاز به سوادآموزی نداشته باشد.
انتشار این خبرها اگرچه در سکوت مسئولان آموزش و پرورش صورت گرفت اما افکار عمومی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
تبعیض آموزشی در غیاب عدالت تحصیلی / آموزش دیگر رایگان نیست
کد خبر:
۴۱۷۱۰