پایگاه اطلاعرسانی جماران - حسین شاکری - منتقدان فیلمهای بلال فضل را «مبتذل» و «تخریب کننده ذائقه عمومی» میدانند. با این وجود، پس از دو دهه تاختوتاز به عنوان یک مقالهنویس و فیلمنامهنویس اکنون او در لیست سیاه قرار گرفته است.
جرم او نوشتن مقالهای در ماه فوریه بود که ژنرال عبدالفتاح السیسی، کسی که محمد مرسی، نخستین رییس جمهور منتخب مردمی در مصر را برکنار کرد مورد تمسخر قرار داد. او نوشته است که السیسی در حالی به درجه سپهبدی نائل شده که تا کنون میدان جنگ را ندیده است.
فضل السیسی که با هدف شرکت در انتخابات ریاست جمهوری از ارتش استعفا داده است را ب حسنی مبارک، دیکتاتور پیشین که در سال 2011 برکنار شد تشبیه کرده است. او نوشت، «تمامی آنهای از نظر سیاسی نسبت به ریختن خون مردم مصر مسئول هستند.»
او که یکی از طنزنویسان برجسته سیاسی محسوب میشود، در دوران مبارک صدای نسل مخالف بود که بلندتر از مردم فریاد میزد. با این وجود، سبک نگارش تندوتیزی که نام او را سر زبانهای انداخت، اکنون گرفتار ملیگرایی افراطی شده است که پس از قدرت گرفتن ارتش در تابستان گذشته مصر را درنوردید.
مقاله او درباره السیسی همچنین ممکن است یکی از صاحبان روزنامه را که که مدتی پیش انتقادات فضل درباره السیسی را نقل قول کرده بود به دردسر اندازد. اما با وجود حمایت ملی از فضل هیچ نشریه دیگری تمایلی به استخدام او ندارد.
فضل تنها منتقدی نیست که تحت فشار قرار گرفته است. دولت دستنشانده ارتش تا کنون علیه نخبگانی چون عماد شاهین و آمری حمزوی که از ارتش انتقاد کرده بودند نیز پرونده قضایی گشوده است. و همچنین، روزنامهنگارانی چون گزارشگران شبکه الجزیره، را به بهانه حمایت از مخالفان اسلامگرا به زندان محکوم کردهاند.
با این وجود، فضل که هیچ دوستی با اخوانالمسلمین ندارد، صدایی قدرتمند و بارپذیر محسوب میشود: نوشتار او بامزه و همه فهم است و نقداش نافذتر و گزندهتر از دیگر خبرنگاران رسانههای مصر است. حتی باسم یوسف، دوست او، کمدینی که در غرب به جان استوارت مصر شهرت دارد، در نقد رهبران نظامی محتاطتر عمل میکند.
فضل در ماه ژانویه نیز نوشته بود، «پایکوبی بر جنازه مخالفان کشور را به پیشرفت نمیرساند بلکه مرغدانی برای خروس پیروز ایجاد میکند.»
افسیرگران حامی ارتش او را «خائن» نامیده و بخشی از مقاله پنجم وی را با هدف تخریب کشور دانستهاند و گفتهاند که فضل ریش او شاهدی است بر تمایلات پنهان اسلامی. زنراوی الحواری، مقالهنویس روزنامه یودالصبا نوشته است، فضل «قلب مصر را با خنجری زهرآلود هدف گرفته است.»
با این وجود فضل میگوید، «اگر اجازه میدادم که روح من به وسیله نوشتههایم کنترل شود، تا کنون باید سر از تیمارستان درمیآوردم.»
وی میافزاید، «من فقط دیدگاه خودم را بیان میکنم» ور خوانندگان «میتوانند آن را بخوانند و یا به کناری اندازند.»
این مقالهنویس مشهور ادامه میدهد، «نیازی نیست موضوع را شخصی کنیم.»
با تمامی ای احوالات فضل 39 ساله درباره حضور در انظار عمومی نگرانی کمی دارد. او که پدری یمنی و مادری مصری دارد در فقری نسبی در شهر اسکندریه بزرگ شده است؛ آن هم در خانهای که 10 برادر و خواهر دیگر او نیز در آن زندگی میکردند. پس آمدن به قاهره با هدف تحصیل روزنامهنگاری در دهه 1990، او به صورت حقالتحریری مقاله نوشت تا از پس مخارج خود برآید. در سال 1995، ابراهیم عیسی که یکی از منتقدان حکومت حسنی مبارک بود، روزنامهای مستقل را تاسیس کرده و فضل را به استخدام خود درمیآورد تا مقالاتش را به او بدهد.
صراحت لهجه او خوانندگان را متحیر کرده بود. او وزرای کابینه دولت را «میمونها» خطاب میکرد و مینوشت که دولت باید برای بیماری روانی که دارد به خود افتخار کند: «مصر تنهای کشوری است که اجازه میدهد تا کسانی با چالشهای روانی را برای تحقق یک حلقه تصمیمگیران به کار گیرد.»
فیلمهای فضل نیز پر است از قهرمانان محروم که پیامهایی را در خود نهفته دارند. نخستین فیلم او، «دزدی درجه دو» در سال 2001، کمدی است که داستان یک سارق را بازگو میکند که نگران دختر همکار هود است زیرا او عاشق معلم خود شده است. فیلم دیگر او طنزی گزنده درباره برادر و خواهری که هرکدام تلاش میکنند دیگری را از آپارتمانشان بیرون کند.
وی میگوید، «روزنامهنگاران همیشه درباره فیلمهایم میپرسند و فکر میکنند آنها نشانه اشک حسرت من هستند.» اوی میافزاید که داستان فیلمهایش وام گرفته از زندگی دوستان و خانودهاش هستند. «اینهای فیلمهایی هستند که طبقه اصلی اجتماعی من را نشان میدهند. به همین دلیل هم مردم به طور وقیحانهای به آنهای میخندند و با آنها تفریح میکنند.»
هنگامی که مرسی به ریاست جمهوری انتخاب شد و اخوانالمسلمین قدرت را به دست گرفتند، بازهم فضل در نقد نخبگان جدید جامعه وقت را تلف نکرد و نوشت، «آنهای به جای این که رویدادها را با مغزشان تحلیل کنند، با جای دیگرشان این کار را انجام میدهند.»
اگر جه او از معترضان مخالف مرسی حمایت و کودتای ارتش ابراز خرسندی کرد اما به زودی مشابهتهایی را میان دو دولت دریافت.
او پس به قدرت رسیدن ارتش، با اشاره به اخوانالمسلمین در یکی مقالاتش گفت، «خدا میداند که من از شما خوشم نمیآید.» با این وجود نوشت که خود را موظف میداند که از حقوق اسلامگرایان تحت فشار دولت جدید دفاع کند. «ما از شما خوشم نمیآید به همان اندازه که کسانی که با خونسردی شما را میکشند را دوست نمیدارم. شما همه یک جور هستید.»
وی همچنین با عیسی، مربی خود که اکنون از دولت مورد حمایت نظامیان پشتیبانی میکرد درافتاد.
در چندین مقاله فضل عیسی را متهم که چشم خود را بر روی کشتار مخالفان و فعالان آزادیخواهی که روزگاری آنها را میستود، بسته است. عیسی در گفتوگویی دیدگاه دولت درباره معترضانی که از اخوانالمسلمین حمایت میکنند را تایید کرده بود. وی مدعی شده بود، «برای تروریستها هیچ حقی وجود ندارد.» او همچنین فضل را آدم حاشیهای نامید و افزود، «او هر چه میخواهد بگوید. من اصلا به او اهمیت نمیدهم.»
فضل از تحلیلگرانی که از دولت مورد حمایت ارتش پشتیبانی میکنند ابراز شگفتی میکند.
او در گفتوگویی اظهار داشته بود که «اکثر تحلیلگران یک صدا سخن میگویند. آنهای تمامی رسانهها را در اختیار گرفتهاند بازرگانان پشت آنها ایستادهاند. بنابراین چرا از این چند صدای متفاوت خشمگین شدهاند.»
منبع: نیویورک تایمز