فارین افرز: معنای واقعی قدرت؛ آنچه پدرخوانده رئالیسم می‌تواند به ترامپ بیاموزد

خارج از اروپا

مورگنتاو در زمستان ۱۹۰۴، در خانواده‌ای یهودی از طبقه متوسط که با جامعه آن روزگار همگون شده بود، در جنوب آلمان به دنیا آمد. پدر محافظه‌کار و اقتدارگرای او، لودویگ، تنها فرزندش را به‌گونه‌ای تربیت کرد که برای سلطنت احترام قائل باشد و به دستاوردهای کشورشان افتخار کند. دوران کودکی مورگنتاو به‌عنوان پسری خجالتی، باهوش و بااعتمادبه‌نفس در جامعه‌ای بورژوایی سپری شد، اما شکست آلمان در جنگ جهانی اول و ظهور یهودستیزی، زندگی او را در مسیری کاملاً متفاوت قرار داد.

در سال ۱۹۲۲، مورگنتاو به‌عنوان یکی از دانش‌آموزان برتر دبیرستانش انتخاب شد تا در مراسمی عمومی، در حضور همکلاسی‌ها و همسایگانش و به افتخار مدرسه خود سخنرانی کند. او در آغاز سخنرانی متوجه شد که برخی به این «یهودی متعفن» پشت کرده‌اند و دیگران بینی‌های خود را گرفته‌اند. مورگنتاو سخنانش را به پایان رساند، اما هنگامی که میدان را ترک کرد، همکلاسی‌هایش به او توهین‌های ضدیهودی کردند و به سویش تف انداختند. تنها چند ماه بعد، هیتلر به همراه صدها سرباز، به‌صورت تهاجمی وارد شهر زادگاه مورگنتاو، کوبورگ، شد و در حالی که پلیس نظاره‌گر بود، به معترضان حمله کرد. کوبورگ به‌زودی به این افتخار ننگین دست یافت که نخستین شهری باشد که نازی‌ها را به قدرت رساند.

مورگنتاو کوبورگ را به امید نویسنده یا شاعر شدن ترک کرد، اما پس از آنکه ابرتورم وضعیت مالی خانواده‌اش را نابود کرد، ناچار شد به تحصیل در رشته حقوق روی آورد. در دوران دانشجویی، زیر نظر هوگو سینتسهایمر (Hugo Sinzheimer)، وکیل برجسته چپ‌گرای حوزه کارگری، شاهد بود که قضات محافظه‌کار چگونه با حمایت از کسانی که خواهان نابودی جمهوری وایمار بودند، به تضعیف این جمهوری کمک می‌کردند. مورگنتاو بعدها در زندگی‌نامه خود نوشت که این تجربه او را به این نتیجه رساند که «آنچه تعیین‌کننده بود، نه شایستگی تفسیرهای مختلف حقوقی، بلکه توزیع قدرت سیاسی بود.»

مبارزه برای قدرت اجتناب‌ناپذیر بود.

با وخامت شرایط زندگی یهودیان در آلمان، مورگنتاو به ژنو گریخت تا به تدریس حقوق بپردازد. بااین‌حال، سوئیس به‌اندازه کافی دور نبود؛ پس از به قدرت رسیدن هیتلر در آلمان، دانشجویان شروع به تحریم کلاس‌های او کردند، زیرا نمی‌خواستند حقوق آلمان را از یک یهودی بیاموزند. او سپس در مادرید مشغول تدریس شد، اما به دلیل جنگ داخلی اسپانیا ناچار به جابه‌جایی شد و مدتی در اروپا سرگردان بود تا اینکه در سال ۱۹۳۷، به‌عنوان پناهنده‌ای بی‌پول به نیویورک رسید. مورگنتاو که از نزدیک شاهد ظهور فاشیسم بود، از این موضوع شگفت‌زده شد که بسیاری از آمریکایی‌ها معتقد بودند طبیعت انسان ذاتاً خوب است، صلح وضعیت طبیعی بشریت به شمار می‌رود و تاریخ، روایتی از پیشرفت انسان است.

مورگنتاو در نیویورک و سپس در شهر کانزاس، با نگرانی شاهد بود که ایالات متحده در جایگاه تماشاگر، مسلح شدن دوباره آلمان نازی، الحاق اتریش به آلمان و سپس حمله به چکسلواکی را نظاره می‌کند. او معتقد بود که درک نادرست از طبیعت انسان، دموکراسی‌های غربی را به ایمانی کورکورانه به حقوق بین‌الملل و جامعه ملل سوق داده بود؛ کاستی‌ای که موجب شد آن‌ها با کمترین مقاومت و در پیش گرفتن سیاست مماشات در برابر هیتلر، مستقیماً در ورطه‌ای اخلاقی گرفتار شوند.

مورگنتاو که از سقوط فرانسه در سال ۱۹۴۰ به‌شدت آزرده شده بود، نگارش نخستین کتاب خود به زبان انگلیسی را آغاز کرد. او در این کتاب، اعتماد آمریکایی‌ها به استفاده از روش‌های علوم طبیعی برای درک بهتر رویدادهای جهان اجتماعی را مورد بررسی قرار داد؛ رویکردی که به باور او بر این فرض استوار بود که قدرت عقل در نهایت می‌تواند تعارضات را از میان ببرد. او در کتاب «انسان علمی در برابر سیاست قدرت» که در سال ۱۹۴۶ منتشر شد، استدلال کرد که عقل‌گرایی و لیبرالیسم، ماهیت انسان، جهان و خود عقل را به‌اشتباه درک کرده‌اند. انسان‌ها علاوه بر نیازهای عقلانی، دارای انگیزه‌های غیرعقلانی نیز هستند که نمی‌توان آن‌ها را صرفاً با استدلال کنار گذاشت. «عطش قدرت انسان تنها زمانی برآورده می‌شود که ... مانند خدا شود.» کشورها نیز مانند انسان‌ها در پی به حداکثر رساندن اعمال قدرت خود بر یکدیگر بودند و همین امر، درگیری‌ها را اجتناب‌ناپذیر می‌کرد.

کتاب «انسان علمی در برابر سیاست قدرت» با نقدهای بسیار تندی روبه‌رو شد و مورگنتاو بعدها گفت که این کتاب «مردم را تا حد زیادی شوکه کرده بود». او رویکرد خود را تغییر داد، پیامش را برای مخاطبان آمریکایی تنظیم کرد و آن را در قالب کتابی درسی ارائه داد که با برداشت واقع‌گرایانه آن‌ها سازگار باشد. مورگنتاو می‌خواست این کتاب به نقطه عطفی در تفکر آمریکایی درباره سیاست خارجی تبدیل شود و در نوشته‌ای خصوصی تأکید کرد که این کتاب به‌اندازه تفاوت «یک خودرو با اسب و کالسکه»، با آثار پیشین او متفاوت است. دو سال بعد، با انتشار کتاب «سیاست بین ملل»، به این هدف دست یافت. مورگنتاو تأکید کرد که مبارزه برای قدرت اجتناب‌ناپذیر است. همه کشورها در پی حفظ، افزایش یا اثبات قدرت خود هستند. خلع سلاح، امنیت جمعی و حقوق بین‌الملل نمی‌توانند تلاش برای دستیابی به قدرت را مهار کنند. تنها توازن قدرت است که می‌تواند مانع تلاش کشورها برای سرنگونی نظم موجود شود. قدرت تنها با قدرت متقابل مهار خواهد شد.

بربریت و تمدن

به‌راحتی می‌توان فهمید که چرا بسیاری، مورگنتاو را به‌اشتباه مدافع سیاست واقع‌گرایانه و وارث اندیشمندانی مانند ماکیاولی یا بیسمارک می‌دانند. در نهایت، او قدرت را در مرکز تحلیل‌های خود قرار می‌داد، اما هرگز آن را رمانتیک جلوه نداد. همان‌طور که در نامه‌ای خصوصی نوشت: «من تحلیلگر دولت-ملت و قدرت هستم و همیشه بر بار منفی اخلاقی قدرت تأکید کرده‌ام.» مواجهه‌های شخصی مورگنتاو با قدرت به او آموخته بود که پیگیری بی‌حدوحصر آن به فاجعه منجر خواهد شد. او درک می‌کرد که محدودیت‌های هنجاری و اخلاقی در مبارزه برای قدرت ضروری هستند تا این مبارزه در محدوده‌ای قابل‌تحمل باقی بماند. همان‌طور که در نامه‌ای دیگر نوشت: «وظیفه جوامع متمدن این است که انگیزه‌های قدرت را تعدیل کرده و آن‌ها را به مسیرهای اجتماعی مفید هدایت کنند.»

در واقع، مورگنتاو در برابر کسانی که قدرت را با اخلاق آشتی نمی‌دادند، تحمل کمتری داشت تا کسانی که اهمیت قدرت را دست‌کم می‌گرفتند. اگرچه جهان‌شمولی و آرمان‌گرایی رئیس‌جمهور وودرو ویلسون، او را به یکی از شخصیت‌های مورد علاقه مورگنتاو تبدیل کرده بود، مورگنتاو وی را بر شاهزاده ماکیاولی ترجیح می‌داد: «شکست ویلسون دست‌کم شکستی از منظر والایی بود و شکست او ناشی از داشتن چشم‌اندازی بیش‌ازحد بزرگ بود.» او هرگز درباره پیشینیان ماکیاولی چنین سخنی نگفت. مورگنتاو به همین ترتیب، مورخ و نظریه‌پرداز سیاسی بریتانیایی، ای. اچ. کار (E. H. Carr) را نیز مورد انتقاد قرار داد؛ کسی که نسبی‌گرایی اخلاقی‌اش او را به حمایت از سیاست مماشات با هیتلر سوق داده بود. مورگنتاو نوشت که کار «دیدگاه متعالی‌ای برای بررسی صحنه سیاسی و ارزیابی پدیده قدرت نداشت». در حالی که هر دو متفکر از چهره‌های محوری اندیشه واقع‌گرایی شناخته می‌شوند، مورگنتاو با تلخی درباره کار نتیجه گرفت که «ماکیاولی بودن چیز خطرناکی است. ماکیاولی بودن بدون داشتن فضیلت، چیز فاجعه‌باری است»؛ به این معنا که سیاست قدرت، بدون مهارت و قضاوت، ویرانگر خواهد بود.

مورگنتاو در کتاب «سیاست بین ملل» با رهبرانی مخالفت کرد که هم مبارزه برای دستیابی به قدرت را ستایش می‌کردند و هم هرگونه محدودیت در استفاده از قدرت خود را رد می‌کردند. او استدلال کرد که «فلسفه‌ها و نظام‌های سیاسی که شهوت و مبارزه برای قدرت، محور اصلی سیاستشان است، ناتوان و خودویرانگر بوده‌اند». او همچنین به معیارهای اخلاقی مشترکی توجه داشت که می‌توانند نظم را حفظ کرده و مبارزه برای قدرت را تعدیل کنند. مورگنتاو مشاهده کرد که انسان‌ها در طول تاریخ همواره بر ارزیابی اخلاقی اقدامات سیاسی اصرار داشته‌اند. هنگامی که چنین محدودیت‌هایی برقرار بود، کشورها کمتر از آنچه توانایی و قدرتشان اجازه می‌داد، اقدام می‌کردند؛ رفتارهایی که پیش‌تر رایج بودند، مانند ترور رهبران کشورهای رقیب یا کشتار بخش بزرگی از جمعیت غیرنظامی به‌منظور تضعیف قدرت یک کشور، به اقداماتی نکوهیده تبدیل شدند. مورگنتاو نتیجه گرفت: «آنچه تغییر کرده، تأثیر تمدن است که موجب شده اعمالی از نظر اخلاقی نکوهیده و در نتیجه غیرقابل‌اجرا تلقی شوند.»

بااین‌حال، مورگنتاو بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم معتقد بود که محدودیت‌های حاکم بر مبارزه برای قدرت، از زمان ظهور نظام دولتی مدرن به ضعیف‌ترین نقطه خود رسیده‌اند. هیتلر تلاش کرده بود یک ملت کامل را نابود کند و نیروهای متفقین و ارتش هیتلر نیز شهرها را بدون هیچ‌گونه تمایزی بمباران کرده بودند. اگرچه مورگنتاو معتقد بود که اقدامات متفقین برای شکست رژیمی نسل‌کش، از نظر اخلاقی توجیه‌پذیر بود، اما همچنان نگران بود که مبارزه برای قدرت در حال تشدید است و در عصر هسته‌ای، برقرار نشدن این موانع اخلاقی می‌تواند به معنای پایان بشریت باشد.