به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، مجارستان روز چهارشنبه اسناد پلیس مخفی دوران کمونیسم را منتشر کرد که نام حدود ۶۰ هزار خبرچین در آن‌ها به چشم می‌خورد؛ اقدامی که گامی در مسیر مواجهه این کشور با گذشته سرکوبگرانه خود محسوب می‌شود.
با وجود گذار مجارستان به دموکراسی در سال ۱۹۹۰ میلادی، تلاش‌ها برای افشای اسناد دوران کمونیستی بارها با شکست مواجه شده است. منتقدان، بی‌میلی دولت‌ها به افشای نقش چهره‌های سرشناسِ طیف‌های مختلف سیاسی را دلیل این ناکامی می‌دانند.
پیتر مجار، نخست‌وزیر مجارستان، در ماه سپتامبر با ارائه لایحه‌ای برای اعطای دسترسی نامحدود عموم مردم به این اسناد، برای نخستین بار به این بن‌بست پایان داد.
مجار در یک نشست خبری در مرکز آرشیو امنیت دولتی گفت: «پس از ۳۶ سال، ما بالاخره به وعده‌ای که زمانی یکی از وعده‌های کلیدی تغییر رژیم در سال ۱۹۹۰ بود، عمل می‌کنیم؛ وعده‌ای که بعداً انکار شد و درباره آن دروغ گفته شد.»
او افزود که محدودیت‌های دسترسی عمومی «برای دهه‌ها، فرصت‌هایی را برای هیستری سیاسی، باج‌گیری، اعمال فشار و ساکت کردن فراهم می‌کرد».
نام سیاستمداران، چهره‌های مذهبی و شخصیت‌های تلویزیونی در اسناد منتشرشده
نام سیاستمداران، چهره‌های روحانی و شخصیت‌های تلویزیونی در فهرست‌های منتشرشده دیده می‌شود.
دولت اعلام کرده است که خطوط تلفن ویژه‌ای برای ارائه پشتیبانی عاطفی و مشاوره به افرادی که از این افشاگری‌ها آسیب می‌بینند، راه‌اندازی خواهد کرد.
نخست‌وزیر مجارستان افزود: «پس از افشای این اطلاعات، بسیاری از خانواده‌ها با حقایقی روبه‌رو خواهند شد که تحمل آن برایشان دشوار است.»
او از مردم خواست که با «وقار و انسانیت» با این افشاگری برخورد کنند.
انتشار چهار نوع سند امنیتی و دسترسی رایگان عموم مردم
طبق قانون افشای کامل فعالیت‌های سرویس مخفی رژیم سابق، چهار نوع از سوابق امنیتی دولتی مربوط به پیش از سال ۱۹۹۰ به‌صورت رایگان در دسترس عموم قرار خواهد گرفت.
از صبح چهارشنبه، سه مورد از این مجموعه اسناد در وب‌سایت nyitottaktak.hu قابل دسترسی شده‌اند.
یکی از اسناد منتشرشده، «کارت شماره ۶» نام دارد که برگه ثبت‌نام برای عضویت در یک شبکه بوده است.
این برگه شامل اطلاعات شناسایی مأمور، از جمله نام، محل و تاریخ تولد، نام و شغل مادر و همچنین جزئیات اصلی فعالیت مأمور است.
شرایط و انگیزه‌هایی که به جذب این افراد به‌عنوان مأمور منجر شده و مدت‌زمان عضویت آن‌ها در شبکه نیز در این اسناد ذکر شده است.
فهرستی از استخدام‌ها در فاصله سال‌های ۱۹۵۷ تا ۱۹۶۲ میلادی و پایگاه داده‌ای شامل اطلاعات شخصی و نام‌های رمز مأموران سابق نیز منتشر شده است.
در مجموع، برآوردها نشان می‌دهد که در جریان افشای این اسناد، نام ۵۰ تا ۶۰ هزار مأمور منتشر شده باشد.
از روز چهارشنبه، عموم مردم از طریق یک ابزار جست‌وجو که امکان جست‌وجو بر اساس اطلاعات تولد، نام، محل و تاریخ تولد و همچنین نام رمز را فراهم می‌کند، به این داده‌ها دسترسی رایگان دارند.
قرار است دسته دوم پرونده‌ها، شامل جزئیات بیشتر درباره حدود ۹ هزار خبرچین، نیز در ماه فوریه سال آینده میلادی منتشر شود.
فعالیت حدود ۱۵۰ هزار مأمور مخفی در دوران کمونیسم مجارستان
مجارستان بین سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۸۹ میلادی تحت حاکمیت نظام کمونیستی تک‌حزبی قرار داشت که مخالفان خود را به‌شدت سرکوب می‌کرد.
درست مانند آلمان شرقی و سایر بخش‌های «بلوک شرق» به رهبری اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد، مقام‌های مجارستان از شبکه‌ای گسترده از خبرچینان برای رصد افکار عمومی استفاده می‌کردند.
افرادی که اغلب با اجبار به خدمت گرفته می‌شدند، موظف بودند همکاران، دوستان و حتی خویشاوندان خود را زیر نظر بگیرند و هرگونه نشانه‌ای از «عدم وفاداری» آنان به رژیم را گزارش دهند.
برآوردها نشان می‌دهد که پلیس مخفی در طول چهار دهه حاکمیت رژیم‌های «ماتیاش راکوشی» (۱۹۵۲ تا ۱۹۵۳) و «یانوش کادار» (۱۹۵۶ تا ۱۹۸۸)، در مجموع حدود ۱۵۰ هزار مأمور را به خدمت گرفته بود.
با این حال، نام تنها حدود یک‌سوم از این افراد مشخص است و اطلاعات دقیق و قابل‌توجه نیز تنها درباره ۱۰ درصد از آنان وجود دارد.
بسیاری از اسناد در سال ۱۹۵۶ و در جریان تغییر رژیم ضدشوروی از بین رفتند.
اسناد باقی‌مانده نیز تا سال ۱۹۹۷ در وزارت کشور نگهداری می‌شدند تا اینکه نهادی با نام «دفتر تاریخی» تأسیس شد؛ نهادی که سلف سازمان «آرشیو تاریخی سرویس‌های امنیت دولتی» (ÁBTL) محسوب می‌شود.
«چِهِ گرگو بندِگوز»، مدیرکل آرشیو تاریخی سرویس‌های امنیت دولتی، به خبرگزاری مجارستان (MTI) گفت که حدود ۱۰ هزار پرونده وجود دارد که در مجموع شامل صدها هزار صفحه می‌شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره میزان اعتبار و کامل بودن این اسناد تأکید کرد که محتوای پرونده‌های امنیت دولتی لزوماً در همه موارد حقیقت ندارد و قطعاً بسیار ناقص است.
«دیر رسیدن بهتر از هرگز نرسیدن است»
بحث‌ها پیرامون گشایش آرشیوها، از زمان سقوط کمونیسم همواره بخشی از فضای سیاسی مجارستان بوده است.
در سال ۲۰۰۲ میلادی، چند هفته پس از آنکه «پیتر مدگیِسی»، سیاستمدار سوسیالیست، به مقام نخست‌وزیری رسید، فاش شد که او در دوران کمونیسم به‌عنوان مأمور مخفی فعالیت می‌کرده است؛ موضوعی که به یک رسوایی سیاسی انجامید.
این ماجرا موجب طرح درخواست‌های تازه‌ای برای شفافیت شد و پارلمان در سال ۲۰۰۳ قانونی را تصویب کرد که به افراد تحت نظر اجازه می‌داد دریابند چه کسانی علیه آنان گزارش داده‌اند.
«لاسلو اِئورشی»، مورخ «بنیاد مؤسسه ۱۹۵۶»، در این باره گفت که انتشار این اسناد مصداق این ضرب‌المثل است که «دیر رسیدن بهتر از هرگز نرسیدن است».
او گفت: «ما اکنون به اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به گذشته دسترسی داریم؛ اطلاعاتی درباره اینکه مقامات چه کسانی را به خدمت گرفته بودند و دستگاه امنیتی در آن دوران چگونه عمل می‌کرد.»
هشدار مورخان درباره قضاوت بر اساس اسناد پلیس مخفی
با این حال، مورخان هشدار داده‌اند که نباید تنها به‌صرف وجود نام افراد در فهرست خبرچینان، درباره آنان قضاوت کرد.
اِئورشی تأکید کرد: «من موارد متعددی را می‌شناسم که فردی به خدمت گرفته شده بود، اما هیچ‌گونه گزارشی ارائه نداد؛ بلکه در واقع با ایستادن در برابر مقامات، خطر بزرگی را به جان خرید. برخی از آن‌ها را حتی می‌توان قهرمانان واقعی دانست.»