شرکت «بنادر جهانی دبی» (دیپی ورلد) در پی کاهش شدید فعالیت بندر جبلعلی پس از اختلال در تردد تنگه هرمز، برنامه ساخت یک بندر چندمنظوره و پایانه کانتینری جدید در فجیره را دنبال میکند؛ طرحی راهبردی که قرار است بخشی از تجارت دریایی امارات را مستقیماً به دریای عمان متصل و آسیبپذیری اقتصادی این کشور در برابر تنشهای منطقهای را کاهش دهد.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، روزنامه «فایننشالتایمز» در گزارشی درباره پیامدهای اختلال در تردد تنگه هرمز نوشت: شرکت «دیپی ورلد» دبی در حال برنامهریزی برای ساخت یک بندر چندمنظوره و پایانه کانتینری جدید در سواحل شرقی امارات و در منطقه فجیره است؛ پروژهای که هدف اصلی آن، کاهش وابستگی بندر جبلعلی به تنگه هرمز و ایجاد یک مسیر جایگزین برای تجارت دریایی امارات عنوان شده است.
به گزارش فایننشالتایمز، برنامه احداث این بندر پس از جنگ آمریکا و ایران شتاب گرفته و بخشی از راهبرد دولت امارات برای کاهش آسیبپذیری اقتصادی این کشور در برابر اختلالهای احتمالی ناشی از تنش با ایران به شمار میرود.
با اجرای این پروژه، کشتیها و کانتینرها میتوانند از طریق دریای عمان وارد بندر جدید شوند یا از آن خارج شوند و سپس محمولهها از مسیر زمینی به دبی، ابوظبی و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس انتقال یابند؛ بدون آنکه نیازی به عبور از تنگه هرمز داشته باشند.
با وجود این تغییر راهبردی، بندر جبلعلی همچنان مهمترین دارایی لجستیکی دبی باقی خواهد ماند. مقامات شرکت بنادر جهانی دبی تأکید کردهاند که قرار نیست ظرفیت یا فعالیت این بندر کوچک شود، اما انتقال بخشی از ظرفیت تجاری و کانتینری به خارج از دبی، تغییری مهم و راهبردی در زیرساخت تجاری امارات محسوب میشود.
مذاکرات میان بنادر جهانی دبی و دولت امارات درباره ساختار اجرایی و نحوه تأمین مالی این پروژه همچنان ادامه دارد. یکی از مدیران ارشد این شرکت اعلام کرده است که بندر جدید ممکن است ظرف حدود یکونیم سال تکمیل و آماده بهرهبرداری شود.
سقوط فعالیت جبلعلی پس از بسته شدن تنگه هرمز
پس از بسته شدن تنگه هرمز، میزان فعالیت بندر جبلعلی بین ۹۰ تا ۹۵ درصد کاهش یافت؛ اتفاقی که به یکی از مهمترین انگیزههای امارات برای ایجاد یک مسیر جایگزین در سواحل دریای عمان تبدیل شد.
پیش از آغاز جنگ، بهطور متوسط روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند، اما پس از اعلام بازگشایی موقت این آبراه نیز میزان تردد روزانه بهسختی از ۴۰ کشتی فراتر رفت. با تشدید دوباره درگیریها، رفتوآمد کشتیها بار دیگر به حداقل رسید.
بندر جبلعلی در سال گذشته میلادی حدود ۱۵.۶ میلیون کانتینر ۲۰ فوتی، معادل واحد استاندارد TEU، جابهجا کرد. این بندر طی سالهای گذشته نقشی کلیدی در تبدیل دبی به یکی از مهمترین مراکز جهانی لجستیک، ترانزیت و صادرات مجدد داشته است؛ بهویژه در تجارت میان چین و کشورهای آفریقایی.
با این حال، وابستگی کامل جبلعلی به عبور کشتیها از تنگه هرمز، اکنون به یکی از نقاط ضعف راهبردی زیرساخت تجاری امارات تبدیل شده است.
کاهش سود عملیاتی شرکت بنادر جهانی دبی
مؤسسه رتبهبندی «مودیز» برآورد کرده است که سود عملیاتی شرکت بنادر جهانی دبی در نتیجه بحران اخیر، از ۶.۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵.۹ میلیارد دلار در سال جاری کاهش خواهد یافت.
این شرکت از زمان آغاز جنگ، بخشی از محمولهها و فعالیتهای خود را به بنادر فجیره و خورفکان منتقل کرده است؛ اقدامی که باعث افزایش شدید ترافیک و ازدحام در این دو بندر شده است.
همزمان، شرکت «گلفتینر» نیز برنامهای دو میلیارد دلاری برای افزایش ظرفیت بندر خورفکان اعلام کرده است؛ طرحی که نشاندهنده تلاش گستردهتر امارات برای توسعه مسیرهای تجاری جایگزین در خارج از تنگه هرمز است.
