نماینده قم در مجلس شورای اسلامی با رد ادعاها درباره مجاورت سدهای ایران با شهرهای موشکی، گفت: اتفاقی که در ملارد برای شهید تهرانیمقدم رخ داد، تجربهای بود که پس از آن، محل استقرار این مراکز را بهگونهای انتخاب کردیم که مطلقاً به سکونتگاهها و مراکز حساس و حیاتی نزدیک نباشند تا اگر دشمن اتفاقی را رقم زد یا حادثهای بهصورت طبیعی رخ داد، هیچ تبعاتی برای مردم نداشته باشد.
به گزارش جماران، ایلنا نوشت: طرح ادعاهای اثباتنشده درباره ارتباط سدها و پروژههای انتقال آب ایران با شهرهای موشکی، نگرانیها از زمینهسازی برای حمله به زیرساختهای حیاتی کشور را افزایش داده است؛ زیرساختهایی که هدف قرار گرفتن آنها میتواند زندگی میلیونها نفر را با مخاطره مواجه کند و در صورت نقض قواعد حقوق بشردوستانه، مصداق جنایت جنگی باشد.
انتشار گزارشی در روزنامه نیویورکتایمز درباره ارتباط احتمالی برخی سدها و پروژههای انتقال آب ایران با تأسیسات زیرزمینی موشکی، بار دیگر موضوع امنیت زیرساختهای حیاتی کشور را در کانون توجه قرار داده است. در این گزارش، با استناد به همپوشانی جغرافیایی میان موقعیت برخی سدها و مناطقی که تأسیسات موشکی ایران در آنها قرار دارند، احتمال ارتباط این پروژههای آبی با فعالیتهای نظامی مطرح شده است؛ ادعایی که شواهد قطعی برای اثبات آن ارائه نشده و همچنان در حد فرضیه و گمانهزنی باقی مانده است. با این حال، مسئله مهمتر از یک گزارش رسانهای، خطر عادیسازی چنین ادبیاتی است؛ اینکه صرف نزدیکی جغرافیایی یک زیرساخت غیرنظامی به تأسیسات نظامی، بهانهای برای قرار گرفتن آن در فهرست اهداف احتمالی حمله شود.
سدها؛ زیرساخت زندگی مردم
سدها صرفاً سازههایی برای ذخیره آب نیستند. تأمین آب شرب شهرها و روستاها، کشاورزی، تولید برق و مدیریت منابع آبی به عملکرد این تأسیسات وابسته است. در کشوری مانند ایران که با خشکسالی و بحران کمآبی دستوپنجه نرم میکند، تخریب سدها میتواند پیامدهایی فراتر از خسارت به یک سازه داشته باشد. اختلال در تأمین آب شرب، نابودی زمینهای کشاورزی، آسیب به محیط زیست و تهدید سکونتگاههای پاییندست، تنها بخشی از پیامدهای احتمالی چنین حملاتی است. در واقع، قربانیان اصلی حمله به زیرساختهای آبی، مردم عادی هستند؛ مردمی که هیچ نقشی در منازعات نظامی ندارند، اما باید هزینه آن را با امنیت، سلامت و معیشت خود بپردازند.
حقوق بینالملل درباره حمله به سدها چه میگوید؟
ماده ۵۶ پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو، سدها و بندها را در شمار تأسیسات حاوی نیروهای خطرناک قرار داده و مقرر میکند حتی اگر این تأسیسات اهداف نظامی محسوب شوند، چنانچه حمله به آنها احتمال آزاد شدن نیروهای خطرناک و وارد آمدن تلفات سنگین به غیرنظامیان را به دنبال داشته باشد، نباید هدف حمله قرار گیرند. همچنین بر اساس ماده ۸ اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی، حمله عمدی به اهداف غیرنظامی و حملاتی که با علم به وارد آمدن خسارات آشکارا نامتناسب به غیرنظامیان انجام شوند، میتوانند مصداق جنایت جنگی باشند. بنابراین، حتی طرح ادعای کاربری نظامی یک زیرساخت هم مجوزی نامحدود برای حمله به آن ایجاد نمیکند و اصول تفکیک، تناسب و حفاظت از غیرنظامیان همچنان باید رعایت شوند.
عادیسازی تهدید زیرساختهای حیاتی
واکنش محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، به گزارش نیویورکتایمز نیز ناظر بر همین نگرانی بود. او با اشاره به استدلال مطرحشده درباره دوکاربردی بودن سدهای نزدیک به پایگاههای موشکی، این پرسش را مطرح کرد که آیا بر اساس همین منطق باید هر سد، بندر یا نیروگاهی را که در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی یا اسرائیلی قرار دارد نیز تأسیساتی دوکاربردی تلقی کرد؟
این پرسش یک واقعیت مهم را یادآوری میکند؛ اگر صرف نزدیکی جغرافیایی برای نظامی تلقی کردن یک زیرساخت کافی باشد، هیچ تضمینی وجود ندارد که فردا نیروگاهها، بنادر، پلها و شبکههای آبرسانی دیگر کشورها نیز با همین استدلال در معرض حمله قرار نگیرند. در نهایت، مسئله سدها فراتر از یک مناقشه نظامی یا ادعای رسانهای است. آب، حق حیات و یکی از ابتداییترین نیازهای انسانی است و نمیتوان امنیت آن را قربانی گمانهزنیهای اثباتنشده کرد.
هیچ فرضیه اثباتنشدهای درباره ارتباط سدها با تأسیسات نظامی نمیتواند بهتنهایی مجوز تهدید جان میلیونها غیرنظامی باشد. پشت هر سد، زندگی شهرها، روستاها، کشاورزان و خانوادههایی قرار دارد که حق دارند از امنیت آب برخوردار باشند. هدف قرار دادن چنین زیرساختهایی، در صورت تحقق شرایط ممنوعیتهای حقوق بشردوستانه، میتواند جنایت جنگی باشد؛ زیرا جنگ با یک کشور، مجوز جنگیدن با مردم و نابود کردن ابزارهای زندگی آنها نیست.
حجتالاسلام مجتبی ذوالنوری در گفتوگو با ایلنا، در واکنش به گزارش روزنامه نیویورکتایمز مبنی بر مجاورت سدهای ایران با شهرهای موشکی و احتمال ارتباط میان شبکه گسترده سدها و طرحهای انتقال آب کشور با تأسیسات زیرزمینی موشکی و همچنین عادیسازی حمله به زیرساختهای آبی کشور از طریق طرح چنین ادعاهایی، گفت: این گزارشها بخشی از عملیات روانی دشمن است. ما اگر شهرهای موشکی خود را رونمایی کردهایم، موقعیت جغرافیایی و محل استقرار آنها را اعلام نکردهایم، بلکه داخل آنها را به نمایش گذاشتهایم؛ بنابراین مطلقاً مراکز موشکی و شهرهای موشکی ما در کنار سدهای کشور قرار ندارند.
این نماینده مجلس شورای اسلامی ادامه داد: مطلقاً شهرهای موشکی ما در هیچ نقطهای از کشور، در کنار سدها، مراکز حیاتی و سکونتگاهها قرار ندارند.
وی یادآور شد: ما از قبل شهرهای موشکی خودمان را بهگونهای طراحی کردهایم که اگر جنگی رخ داد، این مراکز در معرض آسیب قرار نگیرند. اتفاقی که در ملارد برای شهید تهرانیمقدم رخ داد، تجربهای بود که پس از آن، محل استقرار این مراکز را بهگونهای انتخاب کردیم که مطلقاً به سکونتگاهها و مراکز حساس و حیاتی نزدیک نباشند تا اگر دشمن اتفاقی را رقم زد یا حادثهای بهصورت طبیعی رخ داد، هیچ تبعاتی برای مردم نداشته باشد. بنابراین این گزارشها کاملاً در چارچوب عملیات روانی دشمن قرار میگیرد.
ذوالنوری در واکنش به طرح موضوع کاربرد دوگانه سدهای کشور برای مصارف نظامی و مصرف عمومی آب نیز اظهار کرد: اصلاً چرا باید چنین موضوعی را مطرح کنند؟ این به این معناست که نظامیان نباید آب بخورند و فقط مردم باید از آن استفاده کنند؟ نظامیان باید خاک بخورند یا نوشابه بنوشند؟ نوشابه هم از آب تهیه میشود و در مراکز نظامی نیز از آب استفاده میشود.
وی افزود: مراکز نظامی به آب نیاز دارند؛ مگر قرار است در مراکز نظامی گندم بکارند یا درخت پرورش دهند؟ اگر قرار باشد چنین فعالیتهایی انجام شود، دیگر فعالیت نظامی نیست و مصرف آن اجتماعی و غیرنظامی محسوب میشود. اگر هم آب برای شرب و مصارف خدماتی نیروهای نظامی استفاده شود، این یک امر طبیعی است. نظامیان آمریکا چه چیزی میخورند؟ زهر مار میخورند؟ این موضوع کاملاً طبیعی است این حرفها حرف مفت است که میزنند و الحمدالله عقل و شعور مردم ما آنقدر بالا است که بر آنها تاثیر ندارد.