روز دهم اسفند مصادف است با سالروز ورود امام خمینی به شهر مقدس قم پس از پیروزى انقلاب. ایشان بر طبق آنچه بارها در مصاحبهها و سخنرانیهاى خود در پاریس فرموده بودند، که پس از پیروزى مسئولیتى رسمی و حکومتی نخواهند پذیرفت.[1] بلافاصله پس از حضور در تهران در اولین ملاقات خود با روحانیون قم در روز دوازدهم بهمن 1357 اعلام کردند من به زودى به قم خواهم آمد.[2] و سرانجام در حالى که هنوز دو هفته از پیروزى انقلاب نگذشته بود، با سپردن اداره کشور به دست دولت موقت عازم شهر قم شده و در روز دهم اسفند 1357 با استقبال باشکوه مردم، روحانیون و مراجع عالى مقام وارد این شهر شدند. ایشان عنایت ویژهاى به شهر قم داشته و میفرمودند من هر جا باشم قمى هستم و به قم افتخار میکنم. دل من پیش قم است و قمى.[3] و حتی پس از ده سال حضور اجباری در تهران حاضر نشدند قصد اقامت دائم کنند و با قصد ده روزه موقت بودن حضور خود در تهران را اظهار داشتند. تا اینکه در آخرین ماه رمضانی که حیات داشتند، به اصرار اعضای خانواده قصد توطن کردند.[4]
با توجه به اینکه موقعیت مکانى بیت قدیمى ایشان مناسب رفت و آمد گروههاى بازدید کننده و گنجایش ازدحام دیدارکنندگان را نداشت، مسئولین به فکر تهیه مکانى مناسب براى اقامت ایشان بودند. به همین جهت در مجاورت حرم حضرت معصومه علیهاالسلام، منزلى بزرگ و اعیانى که متعلق به یکى از تجار قم بود مناسب این امر تشخیص داده شد. این منزل ملک مرحوم حاج قاسم دخیلى بود که اخیراً (تابستان 1391) در جوار رحمت حق آرمید. وی منزل خود را در اختیار قرار داده و مسئولان با در اختیار گرفتن منزل دیگرى در مجاورت آن براى اعضاى خانواده ایشان این مکان را آماده نمودند. چند روز پس از استقرار، حضرت امام به مرحوم حاج سید احمد خمینى میفرمایند: من در این خانه نمىمانم. چون خیلى اعیانى است و تزییناتش زیاد است و براى من طلبه مناسب نیست. جاى دیگرى براى من تهیه کنید. یا به منزل خودم در محله یخچال قاضى میروم.[5]
لازم به توضیح است حضرت امام در زمانی که در پاریس حضور داشتند، حاضر نشدند در منزلی که دارای تزئینات اشرافی بود سکونت کنند و مانع از اجاره آن شدند. همچنین بعد از مرخص شدن از بیمارستان قلب نیز محلی را که برای سکونت ایشان در محله دربند تهران فراهم شده بود،[6] چون مقداری اشرافی بود نپذیرفتند و تهدید کردند اگر محل مناسبی تهیه نکنند به قم میروند. به همین جهت پس از جستجوی زیاد، منزل آقای امام جمارانی در محله جماران را برای ایشان در نظر گرفتند.[7]
برای تأمین رضایت امام، ارادتمندان ایشان بسیج شدند تا مکان مناسب دیگرى براى ایشان تهیه کنند. و براى این امر منزل آیتالله محمد یزدى واقع در بلوار بهار مجاور پل حجتیه قم براى این امر مناسب تشخیص داده شد. و منزل روبروى آن نیز که به مرحوم آیتالله شهاب الدین اشراقى (داماد حضرت امام) تعلق داشت به عنوان دفتر امام تعیین گردید.
پس از آماده شدن مکان جدید، حضرت امام در این منزل سکونت یافته و تا روز دوم بهمن 1358 که به واسطه بیمارى به تهران منتقل شدند و در آن استقرار داشتند، روزانه هزاران نفر از اطراف و اکناف کشور به دیدار ایشان شتافته و ساعتها ملاقات رو در رو و نزدیک با امام داشته و اکثر ملاقاتهای عمومی و خصوصی حضرت امام با مسئولان و مقامات داخلى و خارجى در همین منزل انجام شده است به گونهای که محتوای بیش از شش جلد از مجموعه بیست و یک جلدى صحیفه امام مربوط به ایام حضور در این منزل میباشد.
به منظور حفظ و نگهداری از بنای ماندگار منزل مذکور در سال 1383 به دستور رئیس جمهور وقت جناب حجت الاسلام والمسلمین سید محمد خاتمى خریدارى شد و در اختیار مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی قرار گرفت. که پس از بازسازى تبدیل به مدرسه تخصصى فقه امام خمینى(س) شد که درحال حاضر تحت اشراف آیتالله سید حسن طاهرى خرم آبادى و حجت الاسلام و المسلمین حاج سید حسن خمینى قرار دارد.
مهدى حاضرى