جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

جی پلاس بررسی می کند؛ وضعیت قانون کپی رایت در ایران

جوانی کنار خیابان سی دی می فروشد و مشتری ها نیز با شادی از اینکه با پول یک سی دی اوریجینال حالا صاحب دو فیلم هستند، راضی خرید می کنند و ناراضی این داستان ایرانی عوامل تهیه فیلم هستند. هنرمندان در چند سال اخیر در تیزرهای فیلم ها از همه مردم خواسته اند که به هنر آنها بها دهند و نسخه های اصل و اوریجینال را تهیه کنند تا چرخ صنعت هنر و به ویژه سینمای کشور بچرخد. اما هنوز بازار فروش سی دی در کنار خیابان داغ تر از مغازه هاست!

کد خبر: ۵۱۵۴۷۶
جی پلاس بررسی می کند؛ وضعیت قانون کپی رایت در ایران

شاید برای تغییر این وضعیت در گام نخست لازم باشد تا بدانیم، قانون درباره آثار هنری چه می گوید. به گزارش خبرنگار جی پلاس، حق نشر، حق تکثیر یا کپی رایت، مجموعه‌ای از حقوق انحصاری است که به ناشر یا پدیدآورنده یک اثر اصیل و منحصر به‌ فرد تعلق می گیرد و حقوقی از قبیل نشر، تکثیر و الگوبرداری از اثر را شامل می شود. تاریخچه حق تکثیر، با حقوق انحصاری و امتیازات چاپ کتاب آغاز شد و اساسنامه آن در سال ۱۷۰۹ میلادی به عنوان اولین اساسنامه حق تکثیر تصویب شد. در ابتدا حق تکثیر تنها شامل تکثیر کتاب ها می شد که با گذر زمان محدودیت های دیگر از قبیل ترجمه و آثار اشتقاقی به آن اضافه شد. تاریخچه قانون حق تکثیر در ایران مربوط می‌شود به قانون ثبت علائم تجاری که در سال ۱۳۰۴ تصویب شد و در سال ۱۳۴۸ قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان به عنوان بدنه اصلی حق تکثیر در ایران تصویب شد.

ایران و حق تکثیر

در ایران مجموعه ای از قوانین، قانون حق تکثیر را شکل می دهند، از جمله قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸، قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی مصوب ۱۳۵۲ ٬ قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه‌ای مصوب ۱۳۷۹ و آیین نامه اجرایی آن مصوب ۱۳۸۳، قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری و مواد ۶۲، ۶۳ و ۷۴ قانون تجارت الکترونیکی. ایران از سال ۲۰۰۱ عضو سازمان جهانی مالکیت فکری است و تا به حال تعدادی از پیمان های مربوط به مالکیت فکری را پذیرفته‌ است و در سال ۱۳۸۰ به پیمان «مادرید» برای ثبت بین المللی علائم ملحق شد، ولی عضو کنوانسیون «برن» و هیچ یک از کنوانسیون های بین المللی مربوط به حق تکثیر نیست و در سازمان تجارت جهانی تنها ناظر است و به موافقتنامه «تریپس» نپیوسته است. بعضی آثار ایرانی از جمله آثاری که در حال حاضر پدید می آیند شامل حق تکثیر در ایالات متحده نمی شوند و به حوزه عمومی تعلق دارند. در سال ۱۳۹۰ پیش نویس لایحه جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دولت ایران تقدیم شد که در صورت تصویب، جایگزین قوانین فعلی حق تکثیر ایران خواهد شد. در این پیش نویس، مدت حمایت حقوق پدیدآورندگان از ۳۰ سال به ۵۰ سال افزایش یافته است.

اخذ حق تکثیر

قانون حق تکثیر در هر کشوری متفاوت است، در بعضی از کشورها اعلان حق تکثیر همراه با علامت حق تکثیر © باید استفاده شود تا آثار محافظت شوند. تا قبل از سال ۱۹۸۹، تمام آثار منتشر شده در ایالات متحده آمریکا باید دارای یک اعلان حق تکثیر، شامل علامت حق تکثیر © همراه با تاریخ نشر و نام مالک حق تکثیر می‌بودند تا محافظت بشوند ولی شرایط دیگر چنین نیست و استفاده از اعلان حق تکثیر در آمریکا اکنون اختیاری است، با این حال هنوز استفاده می شود. در تمام کشورهایی که عضو کنوانسیون «برن» برای حمایت از آثار ادبی و هنری هستند، حق تکثیر به طور خودکار به آثار تعلق می گیرد و نیازی به ثبت از طریق دفترهای دولتی نیست. بااین‌حال، درحالی که برای اعمال حق تکثیر به ثبت نیاز نیست، ولی در حوزه های قضایی، ثبت به عنوان مدرک اثبات برای معتبر بودن حق تکثیر تلقی می شود. از آنجایی که در ایران قانونی برای کپی رایت وجود ندارد و اصل جلوگیری از کپی رایت در هیچ شاخه‌ هنری اعمال نمی شود، به شکایات در این زمینه نیز رسیدگی چندانی نمی شود و در اصل تنها راه جلوگیری از کپی آثار به تصویب رساندن قانون کپی رایت در مجلس شورای اسلامی است، چون فقط در این شرایط ممکن است جلوی کپی آثار گرفته شود و بر مبنای این قانون هر کسی می تواند شکایت کند و به کارش رسیدگی شود؛ این در حالی است که اگر به این موضوع به صورت خصوصی رسیدگی شود فقط در حد حرف باقی خواهد ماند. با توجه به اینکه در ایران معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وظیفه حفظ حق آثار هنرمندان را بر عهده دارد انتظار می رود تا قبل از هر نهاد دیگری این سازمان پیگیر رسیدگی به شکایات هنرمندان باشد و البته چه بهتر که به فکر پیشگیری از این معضل باشد و با راه های قانونی از جمله قانونی دانستن حق کپی رایت از به وجود آمدن بسیاری مشکلات جلوگیری کنند.
انتهای پیام

دیدگاه شما